«Altyn aımaq» jobasynyń negizgi maqsaty – elimizdegi tarıhı nysandardyń jaı-kúıimen tanysý,tarıhı oryndarǵa arnaıy ekspedısııalar uıymdastyrý arqyly tól tarıhymyzdy ulyqtaý. Joba aıasynda alǵashqy ekspedısııa jumysy Atyraý oblysy, Jylyoı aýdanynan bastaldy.Elbasy N.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasy aıasynda «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy» jasaqtaldy. Kıeli jerler tizimine Qulshan ata jerasty meshiti men Aqmeshit qorymynyń engizilgeni barshamyzǵa belgili.
Qońyr dalany qaq jaryp, aq qumaqty espelep, tal-jyńǵyldy tespelep jatqan Jem ózeniniń boıyndaǵy Aqkıiztoǵaı aýylyna qadam bastyq. Boz betege ósken, shóleıtti beldemde ornalasqan qasıetti topyraqta pir Beket Myrzaǵululy,belgili ǵalym-ádebıetshi Qabıbolla Sydıyqov, aqyn Meńdekesh Satybaldıev pen Amanqos Ershýovtyń kindik qany tamǵan. Sonymen qatar Beket atanyń ata-anasy jerlengen «Aqmeshit» qorymynan 3 shaqyrym jerde ornalasqan Araltóbeden (keıbir derekterde «Aratóbe» dep te ataıdy) belgili arheolog Zeınolla Samashev sarmat taıpasynyń kósemin tapqany tól tarıhymyzǵa altyn árippen jazyldy.
Beket ata Myrzaǵululy «Aqmeshitke zııarat jasap kelýshiler meniń jıenim Qulshan beıitine duǵa oqyp ótsin», dep ósıet qaldyrǵan. Ekspedısııa músheleri ósıetti oryndap, aqbor tóbeniń baýraıynda ornalasqan babamyzǵa duǵa baǵyshtap, shyraqshy Ońaıqul aǵamyzdyń tańǵajaıyp tyń derekterimen tanysty.Ekspedısııa quramy Atyraý oblysy, Jylyoı aýdany, Aqkıiztoǵaı aýylynan 31 shaqyrym jerde ornalasqan Aqmeshit qorymyna qadam basty. Bul qorymda Beket atanyń atasy Janaly, ákesi Myrzaǵul, anasy Jánııa, uly Toǵaı jerlengen.Pir Bekettiń altynshy urpaǵy Islam qajy Myrzabekuly qasıetti qorymda shyraqshylyq mindetin atqarady. Bizdiń ekspedısııa quramyn shyraqshynyń uly Muhamedjan Islamuly qarsy aldy. Shejireshilerdiń derekterine súıensek, Beket ata Myrzaǵululy 1750 jyly Jem boıyndaǵy Aqmeshitte dúnıege kelgen. Atasy Janalydan, aýyl moldasynan saýat ashqan. Janalyuly Myrzaǵuldan jáne Nazarqojaqyzy Jánııadan Aldabergen, Aldońǵar, Meńdiǵul, Beket esimdi 4 ul, Álpýash, Aqmańdaı esimdi 2 qyz dúnıege kelgen. Batyrlyǵy kári naǵashysy Eset batyrdan, kóripkeldigi men áýlıeligi óz naǵashysy Nazarqojadan daryǵan. Halyq jazýshysy Ábish Kekilbaıulynyń babasy Jańaıǵa Nazarqoja bata bergen abyz edi. Jańaı týǵan perzentine Qojanazar degen esimdi beredi.
Iá, búginde rýhanı, mádenı, dinı oshaqqa aınalǵan Aqmeshitke qadam basatyn halyqtyń qarasy kóp. Pavlodar oblysynda Máshhúr Júsip Kópeıulynyń arnaıy ǵylymı ortalyǵy salyndy. Mine, Aqmeshitte de arnaıy ǵylymı – zertteý ortalyǵy salynsa degen usynys bar. Ekspedısııa quramy óz maqsatyna jetti.
Ádilbek О́MIRZAQOV,
QR Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, «Altyn aımaq» jobasynyń jetekshisi
Atyraý oblysy
