• 06 Sáýir, 2013

Broıler taýyqtaryn ósirý

4460 ret

kórsetildi

9 mın

oqý úshin

Egemen Qazaqstan

Broıler taýyqtaryn ósirý

Senbi, 6 sáýir 2013 2:11

Jalpy, qus, sonyń ishinde taýyq ataýlyny ósirý qazaq úshin jat dúnıe emes. Biraq qandaı taýyq ósirý kerek jáne ony ne úshin ósiremiz degen máselege kelgende, bul týraly kóp oılanyp jatpaıtyndyǵymyz ańǵarylady. Al, negizinde, osy isti kásip retinde qarastyratyn bolsaq, tek taýyq ósirýmen ǵana óz jaǵdaıyńyzdy túzetip alýǵa bolady eken. Mamandar sonyń ishinde, ásirese, broıler taýyǵyn ósirgen paıdaly dep otyr.

Senbi, 6 sáýir 2013 2:11

Sebebi, broıler – tez ósip jetiletin, eti jumsaq ta dámdi bolyp keletin, azyqtandyrý shyǵyndary ony ósirýshige neǵurlym arzanǵa túsetin taýyq túri. Ádette broıler taýyǵyn 6-9 aptanyń ishinde, salmaǵy 1,5-2 kıloǵa jetken kezde soıyp, paıdalanady. Broıler eti dıetalyq taǵam túrine jatady. Onyń etiniń quramynda 22,5 paıyzǵa deıin belok bolady. Bul beloktardyń 92 paıyzy adam densaýlyǵy úshin óte paıdaly amın qyshqyldarynan turady.

Broıler taýyqtarynyń myna túrleri qoldan ósirýge qolaıly depesepteledi:

Kornýel taýyǵy (kornısh). Bul taýyq túri eń alǵash malaı halqy ósiretin azıl taýyǵyn jergilikti taýyqtarmen býdandastyrý nátıjesinde Anglııada paıda bolǵan.

Jumyrtqa – et baǵytyndaǵy plımýtrok taýyǵy. Ol alǵash ret AQSh-ta paıda bolǵan. Bul taýyq túrleri shubar, aq jáne basqa da túrlerdi qamtıdy.

Sondaı-aq, broıler taýyǵynyń kýchındik ıýbıleılik, pansırlik, rod-aıland, nıý-gempshır, birinshi mamyr tuqymdaryn da paıdalanýǵa bolady.

Broıler taýyqtaryn kútý joldary. Broıler taýyǵyn kútý úshin eń aldymen olardy ornalastyratyn oryn-jaılardy tańdap alý qajet. Oryn-jaı, bizdiń tilmen aıtqanda, taýyq qora, mynadaı talaptarǵa jaýap berýi tıis. Eń aldymen qorada taýyqtar erkin qozǵala alatyn keńistik bolýy kerek. О́ıtkeni, aýa raıynyń qolaısyz jaǵdaıynda, ásirese, qysqy maýsym kezderinde taýyqtar bul qorada táýlik boıy ustalady. Ekinshiden, taýyq qora broılerdi syrtqy qolaısyz aýa raıy jaǵdaıynan qorǵaı alatyndaı jyly da jaryq bolýy tıis. Sonymen qatar, munda aýany tazartyp otyrýǵa múmkindik beretin jeldetkishtiń bolǵany da jón jáne tazartýǵa jeńil bolýyn da oılastyrý kerek.

Broıler balapandaryn ósirý tásilderi. Ádette broıler taýyqtaryn ósirý úshin olardyń balapanyn broıler qustaryn ósiretin fabrıkalardan nemese stansalardan satyp alady. Balapandy týǵan bette, ıaǵnı bir táýlik pen úsh táýliktiń aralyǵynda satyp alǵan jón. Satyp alynǵan balapandardy alǵashqy kezde tor ishinde ustaıdy. Mundaı jaǵdaıda balapandar jedel salmaq qosady jáne qımyl-qozǵalystary shekteýli bolǵandyqtan azyqty da az jeıdi.

Tordy ár adam ózi de jasaı alady. Onyń edeni men aldyńǵy esigine jumsaq shybyqtardy paıdalanǵan jón. Árbir balapanǵa uzyndyǵy keminde 3 sm. bolatyn azyqtandyrý orny ázirlenedi. Sonymen qatar, azyq salynatyn qaltashanyń bos turmaýyn, ıaǵnı onda únemi azyqtyń bolýyn eskergen jón. Tordyń ishine balapandardyń ishýine sý quıatyn oryn ázirlep qoıý qajet. Ol da sýdan bos turmaǵany jón.

Balapandar ósip jetilgen kezde olardy taýyq qoralarǵa jóneltýge bolady. Munda balapandar tez ósip jetilý úshin temperatýranyń turaqty bolǵany jón. Balapandardy jıi-jıi azyqtandyryp otyrǵan jaǵdaıda olar 48-70 kúnniń ishinde 1,5 kılo salmaqqa deıin jetedi.

Broıler balapandaryn azyqtandyrý úshin quramynda qajetti vıtamınder men mıneraldy qospalary bar arnaýly qurǵaq quramajem paıdalanylady. Azyqtyń bul túri taýyq qorada táýlik boıy turaqty túrde bolǵany jón.

Broıler taýyqtaryn azyqtandyrý joldary. Broıler taýyqtaryn azyqtandyrýdyń ózindik erekshelikteri bar. О́ıtkeni, mundaı taýyq túrleri quramynda azot pen belok molynan kezdesetin qunarly azyq túrlerin qajet etedi. Mundaı qunarly zattar eń aldymen astyq dánderinde molynan kezdesedi. Broıler taýyǵy jeıtin azyqtyń 3/2 bóligin astyq dánderi, al qalǵan bóligin túrli tamaq qaldyqtary men mıneraldy zattar quraǵany jón.

Broıler taýyqtarynyń jumyrtqalaý kezinde olarǵa beriletin azyq quramynda kalsııdiń molyraq bolǵandyǵyn eskerý qajet. Osy kezde oǵan quramynda molynan kezdesetin quramajem ázirlep berý kerek. Eger azyq quramynda kalsıı jetkiliksiz bolsa, onda taýyqtar eden sylaqtaryn shuqı bastaıdy. Tipti keıbir jaǵdaıda óz jumyrtqalaryn shuqyp, olardy jaryp ta tastaıdy. Al jumyrtqalaý kezeńi aıaqtalǵan shaqta olardy astyq dánderimen jáne túrli taǵam qaldyqtarymen azyqtandyra berýge bolady.

Jazǵy ýaqyttarda taýyqtardy dalaǵa shyǵaryp, jaıyp alǵan jón. Bul kezeńde taýyqtar erkin jaıylý arqyly óz aǵzalaryna qajetti azyq quramyn ózderi taýyp jeı alady. Al qysqy kezeńde qolda turǵanda olar jemis tamyrlarymen, jońyshqamen jáne untaqtalǵan qalaqaımen azyqtandyrylady. Árıne, qysty kúni taýyqqa qajetti jasyl ósimdikter taýyp berý qıyn bolatyndyqtan, azyq rasıonyna kartop, azyqtyq qyzylsha, sábiz jáne shópti qosýǵa bolady. Taýyqqa jumyrtqalaý kezinde dánniń bir bóligin ylǵaldandyryp berý kerek.

Broıler taýyqtaryn ótkizý. Broıler taýyqtaryn ótkizý úshin eń aldymen olardyń turaqty ótkizý rynogynyń bolýyn eskergen abzal. Sondyqtan siz bul iske kirispes buryn bul ónimdi qaı jerge ótkizýge bolatyndyǵyna aldyn-ala zertteýler júrgizip kórińiz. Máselen, kafe-restorandarǵa baryp, olardyń qojaıyndarymen sóılesip, kelisim jasaý arqyly óz ónimderińizdi shaǵyndap ótkize alasyz. Eger siz olardy turaqty túrde broıler ónimimen qamtamasyz ete alatyndyǵyńyzǵa senimdi bolsańyz, bul másele olardyń kóńilinen shyǵýy ábden múmkin. О́ıtkeni, adamdar kóbirek tutynatyn sapaly da dámdi ónim túrin turaqty túrde jetkizip bere alatyn senimdi seriktestiń paıda bolýy eń aldymen olardyń óz bıznesin turaqtandyrýyna qolaıly jaǵdaı týǵyzatyndyǵyn eskerińiz.

Broıler ósirýdiń mólsherli shyǵyndary:

Bir balapan shamamen alǵanda 300 teńge turady. Eger siz 30 balapan satyp alatyn bolsańyz, oǵan 9 myń teńge jumsaısyz.

Broıler taýyǵyna qajetti 1 kılo azyqtyń baǵasy 67 teńge. Olardy 2 aı azyqtandyrý úshin sizge keminde 80 kılodaı jem qajet bolady. Sonda sizdiń oǵan jumsaıtyn shyǵynyńyz shamamen alǵanda 5500 teńgeni quraıdy.

Sóıtip, siz 30 balapandy satyp alyp, olardy azyqtandyryp ósirip jetkizý úshin barlyǵy 15 myń teńge kóleminde shyǵyn shegesiz.

Broıler ósirýden túsetin mólsherli kirister:

Bir broıler taýyǵyn satqanda odan kem degende 1200 teńge paıda tabýǵa bolady. Sonda siz 30 taýyqtan 36 myń teńge paıda kóre alasyz.

Ádette, bul kásippen shuǵyldanǵan adam tek 30 balapandy satyp alyp baǵýmen shektelmeıtini anyq. О́ıtkeni, bul kásipten durys paıda kórý úshin eń keminde júzdegen taýyq ósirý qajet. Sonda ǵana sizdiń joǵarydaǵy tabysyńyz birneshe eselep arta túsetin bolady.

Sonymen qatar, keıbir adamdar broıler taýyǵyn jumyrtqa alyp, satý úshin de ósiredi. Qazirgi kúni jaı taýyqtardyń jumyrtqasynyń ózi bazarlarda 200 teńgeniń mańaıynda ekendigin eskersek, siz broıler taýyǵynyń jumyrtqasyn alyp satý arqyly óz tabysyńyzdy odan ári eseleı túsetin bolasyz.

Paıdaly keńesterdi myna saıttardan alýǵa bolady:

http://yesyes.ru/business-98-page-3.html

http://subscribe.ru/arcive/food.yhastok/201001/03121233.html

http://webfermer.narod.ru/broiler_doma.htm

Ázirlegen

Suńǵat ÁLIPBAI,

«Egemen Qazaqstan».