Monsha sypyrtqysyn daıyndaý
Senbi, 20 sáýir 2013 0:35
Qaıyńnan jasalǵan sypyrtqylar – monshaǵa barǵan kezdegi basty qajetti zattardyń biri. Jalpy monshaǵa jıi baratyn adamdar naǵyz orys monshasyn sypyrtqysyz elestete almaıdy. О́ıtkeni monshanyń ystyq býynda sypyrtqymen soǵyný degenińiz, bul – erekshe bir jan men tán rahaty. Sypyrtqynyń densaýlyqqa beretin paıdasy da óte mol. Ol sizge ter shyǵarý úshin kómektesedi. Aǵzada zat almasý úderisiniń júrýine qolaıly jaǵdaı týǵyzady. Onyń ústine teridegi zııandy mıkroorganızmderdi joıyp, terini jumsartady jáne terige massaj retinde áreket etedi.
Senbi, 20 sáýir 2013 0:35
Qaıyńnan jasalǵan sypyrtqylar – monshaǵa barǵan kezdegi basty qajetti zattardyń biri. Jalpy monshaǵa jıi baratyn adamdar naǵyz orys monshasyn sypyrtqysyz elestete almaıdy. О́ıtkeni monshanyń ystyq býynda sypyrtqymen soǵyný degenińiz, bul – erekshe bir jan men tán rahaty. Sypyrtqynyń densaýlyqqa beretin paıdasy da óte mol. Ol sizge ter shyǵarý úshin kómektesedi. Aǵzada zat almasý úderisiniń júrýine qolaıly jaǵdaı týǵyzady. Onyń ústine teridegi zııandy mıkroorganızmderdi joıyp, terini jumsartady jáne terige massaj retinde áreket etedi.
Eger siz sypyrtqy daıyndaý isimen shuǵyldanýǵa nıet tanytyp, osy bıznesti óz tirshiligińizge taıanysh etpek bolsańyz, onda sizge birinshi kezekte ol sypyrtqyny qaıdan daıyndaý qajettigin anyqtap alýǵa týra keledi. Qalaly jerde qaıyń aǵashtary az kezdesedi. Tipti kezdesken jaǵdaıdyń ózinde ony kesýge ruqsat etilmeıdi. Sondyqtan sypyrtqy daıyndaý úshin ormanǵa barýǵa týra keledi. Siz ómir súretin eldi meken mańaıynda osyndaı ormandar bar ma? Eń birinshi osy máselege mán bergenińiz jón.
Monsha sypyrtqysyn daıyndaý úshin erekshe bir qural-jabdyqtar qajet emes. Pyshaq pen qaıshy, jip sekildi qarapaıym zattar bolsa, sonyń ózi jetip jatyr.
Sypyrtqyny daıyndaý tehnologııasy. Monsha sypyrtqylaryn ádette mamyrdyń sońy men maýsym basy aralyǵyndaǵy kezeńde daıyndaıdy. Sypyrtqyny orman ishinen nemese qaltarys shetinen ázirlegen durys. Biraq esh ýaqytta jol shetindegi aǵashtardan daıyndaýǵa bolmaıdy. О́ıtkeni, jol ústinde kele jatqan avtokólikterden bólinip shyqqan gazben birge aýyr metaldar da aýaǵa shyǵyp, olar kóbinese jol shetindegi aǵash japyraqtaryna qonaqtap qalady. Iаǵnı jol shetindegi aǵashtardan daıyndalǵan sypyrtqylar densaýlyq úshin zııandy bolýy da múmkin.
Qaıyń butaqtaryn kesken kezde olardyń qurǵaq bolýyna erekshe nazar aýdarý kerek. Munyń sebebi, jańbyrdan keıin ylǵaldanǵan qaıyń japyraqtary álsiz bolady da, olardy sypyrtqy retinde daıyndaǵan jáne monshaǵa aparǵan kezde tez túsip qalady.
Sypyrtqyny áli tolyq ósip jetilmegen, ıaǵnı óskenine 2-3 jyl ǵana bolǵan jas qaıyńdardan, onyń tómengi tusynda ornalasqan butaqtardan ázirlegen jón bolady. Sonyń ishinde sý ishinde ósken qaıyńdardan ázirlegen sypyrtqylardyń tamasha qasıetteri bar. Onyń ústine mundaı qaıyńdardyń japyraqtary denege jumsaq ta jaǵymdy tıedi. Kesilip alynǵan qaıyń butaqtary jińishke, uzyn, solqyldaǵan jumsaq bolǵany jón. Olardy keskende aǵashtyń ortasynan emes, búıirinen alǵan jáne ár aǵashtan azdap alǵan durys. Kesip alynǵan butaqtardy bosqa jatqyzbaı, olardy bir-eki kúnniń ishinde is qylý qajet. Sonymen qatar, sypyrtqyny ázirleý barysynda qaıyń butaqtarynyń uzyndyǵyna baılanysty iriktep baryp, baılaǵan jón.
Sypyrtqyny keptirý. Sypyrtqylardy kún astynda keptirýge bolmaıdy. Keptirýdiń eń qarapaıym da durys joly – olardy birnesheý etip toptastyryp baılap, úıdiń shatyrynyń ishine ilip qoıý. Shatyr bolmaǵan jaǵdaıda balkondy da paıdalanýǵa bolady. Biraq mundaı jaǵdaıda keptiriletin sypyrtqylardy kóleńkeli jerge ornalastyrǵan durys. Taǵy bir nazar aýdaratyn dúnıe balkon ashyq bolý kerek. Shynymen qaptalǵan balkondarda sypyrtqylar tez qyzynyp, boıyndaǵy ýdy shamadan tys kóp bólip shyǵarady. Ondaı sypyrtqylardyń jaǵymdy áser etý qasıeti tómendeıdi jáne japyraqtary da túskish keledi.
Sypyrtqylardy saqtaý. Sypyrtqylardy keptirip bolǵannan keıin olardy saqtaýǵa qoıý qajet. Eń durysy, jatqyzyp saqtaý. Saqtaıtyn oryn qarańǵylaý nemese kóleńkeli bolǵany jón. Sonymen qatar, sypyrtqylardy saqtaý kezinde de keptirip otyrýǵa bolady. Bul úshin jas sypyrtqylardy edenge jatqyzyp jaıyp tastaıdy. Bir-birine aralastyrmaıdy. Japyraǵy kepkenshe ár kún saıyn aýdaryp otyrý kerek. Japyraq kepkennen keıin baryp olardy bir-birine qosyp, saqtaýǵa qoıady. Mundaı jaǵdaıdyń ózinde ara-tura aralastyryp otyrǵan jón bolady.
Sypyrtqylardy ótkizý. Eger aýyldyq jerde monsha sypyrtqysyn daıyndaý isimen kóptegen adamdar shuǵyldanatyn bolsa, ondaı jaǵdaıda ony ótkizýdiń birden-bir senimdi joly jaqyn jerdegi qalaly eldi mekender bolyp tabylady. Qalaly jerde monshalar men saýnalar kóptep kezdesedi. Mine, osylarǵa baryp kelisip, óz ónimińizdi ótkizýdiń bir múmkindigine ıe bola alasyz.
Sonymen qatar qalalarda jeke turǵyn úılerdiń kópshiliginde óz monshalary bar. Sondyqtan jeke úıler shoǵyrlanǵan aýdandarda, ásirese, olardaǵy saýda dúkenderiniń aldyna sypyrtqy satatynyńyzdy aıtyp, habarlandyrý ilip qoıǵanyńyz jón. Sypyrtqyny ótkizýdiń taǵy bir joly arnaýly saýda dúkenderi men bazarlarǵa baryp, olardyń ıelerimen ótkizip berý aqysyna kelisip, aldyn-ala tapsyryp qoıý. Eger saýdagerdiń monsha sypyrtqysyn saýdalaýdyń paıdaly is ekendigine kózi jetse, munan keıingi tapsyrystardy sizge onyń ózi berip, sypyrtqylaryńyzdy toptap satyp alý isine kirisip ketýi de ǵajap emes.
Monsha sypyrtqysyn ázirleýge shyǵyn shyqpaıdy. Qaıshy, pyshaq sekildi quraldy kez kelgen úıden tabýǵa bolady. Tipti olardy satyp alǵan jaǵdaıdyń ózinde shyǵatyn shyǵyn 1-2 myń teńgeden aspaıdy. Iаǵnı monsha sypyrtqysyn ázirleý shyǵynsyz is.
Túser paıda mólsheri. Monsha sypyrtqysynyń baǵasy onyń ornalasqan óńirlerine baılanysty bolyp keledi. Jalpy, 1 sypyrtqy satqanda odan 300-600 teńge aralyǵynda paıda túsirýge bolady. Keıbir jerlerde budan da qymbat. Sonda siz 20 sypyrtqy ázirlep satatyn bolsańyz, eń kemi 6 myń teńge paıda qaratady ekensiz. Aıyna orta eseppen 200 sypyrtqy ázirlep satqan jaǵdaıdyń ózinde sizdiń kirisińiz eń kemi 60 myń teńgeni quraıdy. Onyń ústine kóptegen oı eńbeginiń adamdary ormanǵa baryp, sypyrtqy ázirleýdi demalys esebinde qabyldaıdy. Máselen, Lev Tolstoı shóp shabýdyń ózin demalys dep eseptegen. Sonda siz bir esepten ormannyń densaýlyqqa paıdaly ottegisi mol taza aýasyn jutyp, densaýlyǵyńyzdy túzeısiz. Ekinshiden, «júrgen aıaqqy jórgem ilinedi» degendeı, jaı júrmeı paıda da taýyp júresiz. Bul shaǵyn bıznestiń bir tıimdiligi osynda.
Paıdaly keńesterdi myna saıttardan alýyńyzǵa bolady:
http://vry.narod.ru/za.htm
http://www.mukhin.ru/stroysovet/bani1/5_03.html
http://www.hobiz.ru/ideas/medic/venik/
Ázirlegen
Suńǵat Álipbaı,
«Egemen Qazaqstan».
