• 16 Mamyr, 2013

Aýyl sharýashylyǵy osy kúıimen kóshke ilese ala ma?

300 ret

kórsetildi

5 mın

oqý úshin

Egemen Qazaqstan

Aýyl sharýashylyǵy osy kúıimen kóshke ilese ala ma?

Beısenbi, 16 mamyr 2013 2:51

О́tken jyly Qaraǵandy oblysynyń Jezqazǵan óńirinen shyǵatyn «Saryarqa» gazetiniń №32 sanynda respýblıkalyq «Asyl túlik» AQ-tyń bólim bastyǵy Kákimjan Sarhanovtyń «Ortalyq Qazaqstan: mal sharýashylyǵy problemalary men múmkindikteri» degen maqalasy jarııalandy. Maqala «Ortalyq Qazaqstan, onyń ishinde Jezqazǵan aımaǵy aýyl sharýashylyǵy óndirisinde tabıǵaty men aýa raıynyń qolaısyzdyǵymen erekshelenedi. Degenmen, jer asty baılyqtary, óndiristiń keleshegi (Jezqazǵan-Beıneý temir jol qurylysy, Balbyraýyn, Qııaqty, Aqtas basqa da ken oryndary) óńirdiń óziniń azyq-túlik qoryn qalyptastyrý mańyzdylyǵyn kórsetedi.

Beısenbi, 16 mamyr 2013 2:51

Osy máselege baılanysty Jezqazǵanda 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan strategııalyq baǵdarlama aıasynda keshendi damýdyń, ártúrli qujattary men jobalary ázirlenýde. О́kinishtisi, atalǵan qujatta aımaqtyq agroónerkásip, ásirese, mal sharýashylyǵy salasynyń múmkindikteri tolyqtaı saralanyp, qamtylmaǵanǵa uqsaıdy. Mysaly, búginderi memleket deńgeıinde mańyzdylyǵy joǵary bolyp otyrǵan óńirdiń shalǵaı jaıylymdaryn paıdalaný úshin soǵan sáıkes sharýashylyq qurylymdaryn, mal túrlerin, tuqymdaryn qalyptastyrý qajettiligi týyndap otyr.

Kezinde bul óńirde 63 iri sharýashylyq qurylymdary aýyl ónimderin daıyndady. Myńdaǵan aýyl turǵyndary turaqty jumyspen qamtyldy. Sol kezde óńirde 1 200 000 qoı, 110 myń iri qara, 47 myń jylqy ósirilip, 750 myń gektar jer qyrtysy óńdelip, paıdalanýǵa berildi. Osyndaı oń kórinistermen erekshelengen óńirdiń aýylsharýashylyq múmkindikterin qalaısha eskermeýge bolady? О́kinishke qaraı, óńirde memlekettik aýylsharýashylyq qurylymdaryn jekeshelendirýdiń keleńsiz jaqtary bar. Basqa salalarǵa qaraǵanda, aýyl sharýashylyǵynda eleýli qıyndyqtar qalyptasyp otyr. Búginde, bul maqsatqa burynǵydan da qomaqty qarajat jumsap, aýylsharýashylyq óndirisin qalypty jaǵdaıǵa keltire almaǵanymyz túsiniksiz, deıdi aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty Kákimjan Sarhanov.

Qazir «ǵasyr jobasy» dep atalǵan temir jol qurylysy aýylymyzdyń ústinen ótedi. Joba boıynsha jańadan 13 stansa salynyp 10 myń adam jumysqa tartylmaq. Búginde joba boıynsha jumys qyzyp-aq tur. Temir jol qurylysy Qarsaqpaıǵa taıap ta qaldy. Mine, osy jobaǵa aýylsharýashylyq, agroónerkásip keshenderi nege qosa tartylmaıdy. Tıisti mınıstrlikter men vedomstvolar, jer resýrstaryn zertteıtin mekemeler qaı jerge neni ornalastyrý kerektigin aıtpaı ma? Ondaı keshendi jobalardy paryqtaýǵa, júzege asyrýǵa aýdandardyń aýylsharýashylyq departamentteri daıyn ba? Álde daıyndyq jasap jatyr ma? Olaı bolsa, ony el-jurt nege bilmeıdi?

Bizdiń óńirdiń qysy qysqa, qys aılarynyń ózinde mal shabylǵan shópke, kóp bolsa eki-aq aı qaraıdy. Basqa ýaqytta jaıylymda «óz kúnin» kóre alady. Iаǵnı, azyqqa jumsalatyn shyǵyn az. Bul – taǵy bir artyqshylyǵy. Desek te, saǵym qýǵan sar dalada, jel, kún energııasy jeterlik. Qalǵan basty másele – sý tapshylyǵy.

Qazir, aýyl sharýashylyǵyn sýbsıdııalap jatyrmyz. Bankterden nesıe alyp bıznes ash, jańadan sharýashylyq qur. Áıtkenmen, shetelden mal ákelip tuqym asyldandyrý naýqanyna kóp qarajat berilip jatyr. Osy aýqymdy qarajat bólingen sharýashylyqtar jeke menshiktiń qolynda. Onyń isin jalǵastyratyn artyndaǵy balalary, bolmasa sengen adamdary ári qaraı mal sharýashylyǵymen aınalysqysy kele me? Sharýashylyqty ıgerip, ustap tura ala ma?

Qalaı bolǵanda da, barlyq toqshylyq, turaqtylyq, baılyq osy aýylsharýashylyq ónimderinde ekenin esten shyǵarmaıyq, aǵaıyn.

Qadyr QULAHMET,

eńbek ardageri.

Qaraǵandy oblysy,

Ulytaý aýdany.