«Shın-Laın» kompanııasynyń balmuzdaq sanatynyń dırektory Dmıtrıı Dokın: «Eýropanyń soltústik aımaǵynda (Fınlıandııa, Shvesııa, Danııa, Norvegııa) balmuzdaq tutynýdyń jyldyq kórsetkishi adam basyna 15 lıtrdi qurap tur, al ońtústikte (Italııa, Gresııa, Fransııa jáne Ispanııa) ortasha tutyný - 8 lıtr. Osy derekter negizinde taǵam mádenıetin baqylaýǵa bolatyn sııaqty: soltústikte adamdar (qysy-jazy) otbasymen balmuzdaqdy úıde jeıdi, al ońtústikte muzdaq tátti jaz mezgilinde jaqsy satylady. Álbette, jergilikti halyqtyń dástúri men satyp alý áleýeti suranysqa áser etedi. Mysaly, Reseıde balmuzdaq tutyný adam basyna 2,8 kelini qurasa, Qazaqstanda odan da tómen - 2,4 keli. Bul elimizdiń klımatyna da baılanysty, ońtústik pen soltústik turǵyndarynyń balmuzdaqqa tábeti ártúrli.
«Balmuzdaq naryǵyndaǵy Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy básekelestik uzaq ýaqyttan beri jalǵasyp keledi, birde kórshiler jeńiske jetse, arasynda qazaqstandyq óndirisshiler esesin qaıtarýda. Bul kúreste basymdyq beretin eki nárse bar: birinshisi — teńgeniń rýblge qatysty baǵamy, ıaǵnı ónimniń aqyrǵy baǵasyna valıýtanyń qubylýy áser etedi. Ekinshisi — lokalızasııa. Syrttan keletin taýardy ózimizdikimen almastyrý. Áıteýir, qazir rýbl 6 teńge bolyp turǵanda bizdiń ónim tartymdylyǵyn arttyryp aldy. Tipti básekelestiń balmuzdaǵyn sóreden yǵystyrýda. Kóp salada «ımportalmastyrýmen» maqtana almaımyz. Biraq jaǵdaı ózgerip keledi. «Mıshka na polıýse» balmuzdaǵyn kóbisi reseılik ónim dep sanaıdy. Olaı emes. Biz brendtiń shlıfovkasyna qatty mán berip, sapasyn arttyrdyq, qazir ol Qazaqstanda óndiriletin úzdik plombır. Bıyl balmuzdaq qatary jańa dámdermen túrlendi. Sendvıchke uqsas etip jasalǵan plombır kóptiń kóńilinen shyqty. Jalpy naryqtaǵy jaǵdaıdy sarpataıtyn bolsaq, Qazaqstan pen Reseı naryǵyndaǵy qazaqstandyq óndirýshilerdiń parýsyna jel esip tur», - dedi Dokın.
Qazaqstandyq tutynýshylardyń talǵamyna keńestik tarıhymyz qatty áser etken kórinedi. GOST boıynsha jasalǵan vafeldi staqandar KSRO-nyń kez kelgen buryshynda satylatyn. Onyń dámi bárimizge bala kezden tanys. Jergilikti óndirýshiler balmuzdaqtyń osy túrin shyńyraý shyńyna shyǵardy: kilegeıli, piste qosylǵan, qulpynaı dámimen, taǵysyn taǵy. «Shın-Laın» kompanııasy mamandarynyń aıtýynsha, qazaqstandyqtar balmuzdaqty sırek jeıdi. Táttiqumarlardyń álemdik reıtıngisinde elimiz tómen ornalasqan.
«Bomba» degen ataýy bar balmuzdaq lezde áıgili boldy. Onyń túrleri kóp, sondyqtan eki jyl boıy ónimniń pozıtıvti dınamıkasyn baıqap otyrmyz - adamdardyń kóbisi kúrdeli balmuzdaqqa qyzyǵady eken. Mysaly, Bahroma degen balmuzdaq premıým segmentte. Bahroma ózinde túrli dámderdiń garmonııasyn saqtaıdy. О́ndiris kezinde eń sońǵy, eń zamanaýı tehnologııa qoldanylǵan. Shyǵys kalorıtin sezdiretin meıiz, piste, jańǵaq dáni, qara órik jáne taǵy basqa daqyldar qosylǵan tátti balmuzdaq tańdaı qaqtyrady. Salqyn desertter alýan túrli arhıtektýrasymen jáne qatparlyǵymen erekshelenedi.
Árıne, kún ystyqta jemis muzdaǵy da jaqsy ótedi. Balalarǵa arnalǵan jelide «Djýsıkı» degen balmuzdaq asa tanymal. Búldirshinder qypyryq kezinde shóldi basý úshin ata-analarynan dál osy balmuzdaqty suraıtyn kórinedi.
Balmuzdaq satylymyna geografııalyq ornalasýdyń áseri tańǵaldyrady: Qazaqstannyń ońtústiginde maılylyǵy tómen balmuzdaq jaqsy ótedi eken: jemis muzdaǵy, eskımo-taıaqshasy, balqaımaq. Soltústikte plombır, shokolad balmuzdaǵy, djem men soýs qosylǵan balmuzdaqtar suranysta.
Jalpy óndirýshilerden Qazaqstanda balmuzdaqtyń kóptegen túri usynylǵan. Árkimniń óz tańdaýy bar, talǵamdar ár túrli. Taýar tańdaǵanda eń mańyzdysy óndirýshiden beriletin sapa kepili ekenin umytpaıyq.
ALMATY
