...pikir bildiredi
Keńpeıildiligimiz qaıda?
Úlkenge qurmet, kishige degen izettilik syndy ata-dástúrimizdi eshqashan joǵaltpaýǵa tıispiz. Bul bizdiń berekemiz, yntymaǵymyz ben baılyǵymyz. Osyndaı bir asqan sezimde otyryp jelilerdegi áljýaz pikirlerdi oqyp, qatty renjımin.
Biz elin súıgen, halqyn qorǵaı bilgen er-azamattarymyz ben batyrlarymyzdy, ádildikti tý etip ustap týra sóıleı bilgen sheshen, bolys-bılerimiz ben handarymyz, kóshbasshylarymyz ben kósemderimizdi, sanamyzdy oıata bilgen ult zııalylary men oqymysty azamattarymyzdy maqtan tutyp, ardaqtaı bilgen qazaq, ulaǵatty ult emes pe edik. Olaı bolsa qazaq elin bıik jetistikterge jetkize bilgen, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń esimi bir qalaǵa berilgenin sonshalyqty taýsyla sóz eterlikteı ne boldy? Nege bulaı maıdalanamyz?
Tek qana qazaq emes, ıisi musylman halyq táýbeshildik pen shúkirshilikke jaqyn, ımandy jan emes pe edik. Osyndaı egemendigimiz ben táýelsizdigimizge nege táýbe dep, shúkirshilik etpeımiz? Táýelsizdigimizdiń bastaýy kim, qaıdan keldi, qalaı keldi? Árıne, birinshi Alla taǵalanyń bizge bergen baqyty shyǵar, al sol baqytqa, osynsha bereke-yntymaqqa jetkizip, oǵan jol ashyp bergen kim? Baǵalaı bileıik, qurmettep, ardaq tuta bileıik aǵaıyn degim keledi. Alasarmaıyq aǵaıyn, qashanda Elbasy Nursultan Nazarbaev salyp bergen sara jolmen bıikteı túskenimiz abzal.
Serikbaı TURJAN,
Báıdibek aýdanynyń Qurmetti azamaty
Túrkistan oblysy
...ýáj aıtady
О́zimiz úlgi kórseteıik
О́zge jaqty qaıdam, Qyzyljar óńirinde qazaq jastarynyń orys tilinde sóıleýine etimizdiń ábden úırenip ketkendigi sondaı, qalypty sanaıtyn sııaqtymyz. Olardyń namysyn qalaı qamshylaýǵa bolady, nelikten ana tilimizdi damytýǵa, qoldanys aıasyn keńeıtýge qulyqsyzbyz? Osy másele meni qatty alańdatady. О́zim kez kelgen ortada qazaqsha sóıleımin. «Bir-birimizben ana tilimizde sóıleseıik. Biz janashyrlyq tanytpasaq, basqalarǵa qalaısha úmit artamyz?» degen sózime keı qurbylarymyz ájýalaı, mysqyldaı qaraıdy. Árıne, meni qoldaýshylar bar, biraq neken-saıaq. Kóbi «oryssha sóıleý – mádenıettiliktiń belgisi» degen qasań qaǵıdadan áli asa almaı júr. Kóp til bilgenge qarsylyǵym joq. Biraq aldymen ana tilimizdi qadirleı bilý kerek qoı. Bul – ulttyq namystyń azdyǵynan.
Búgingi qoǵamda ana tilimizge qatysty túıtkildi máseleler az kezdespeıdi. Kúndelikti ómirde keleńsizdikterdi jıi kórsek te kóz juma qaraımyz. Meniń oıymsha, nemquraılylyq, namyssyzdyq – bizdiń tilimizdiń, dilimizdiń, dástúrimizdiń damýyn tejeıdi. «Bolashaq – búginnen bastalady» dep jıi aıtamyz. Al ultymyzdyń tili, namysy synǵa túskende únsiz qalamyz. Sondyqtan aldyńǵy tolqyn aǵalar men olardyń izimen kele jatqan jas tolqyn, eń aldymen, ana tilimizdi qurmettep, ózgelerge ónege kórsete bileıik degim keledi.
Altynaı QAZIQANOVA
Petropavl
...úlgi tutady
Araq pen temeki satpaıtyn aýyl
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Ordabasy aýdanyna qarasty Jýsansaı aýylynyń dúkenderinde araq pen temeki múldem satylmaıdy.
«Araq – atamyzdan qalǵan as emes. Barlyq jamandyq ataýly men qylmystyń araqtan bastalatyny belgili. Onyń densaýlyqqa da zııany kóp. Osy jaǵyn oılana kele, biraz aqsaqal men meshittegi jamaǵat aqyldasyp, dúkenderde araq pen temeki satylmasyn dep bastama kóterdik. Ondaǵy maqsatymyz – salamatty ómir saltyn ustanyp, jastardyń boıyna ımandylyq uıalatý bolatyn. Muny aýyl turǵyndary biraýyzdan qoldady. О́z basym sózimizdi jerge tastamaǵany úshin dúken ıelerine rızamyn. Aýylda ishetinder joq dep ótirik kólgirsimeı-aq qoıaıyn, áli de bar. Biraq burynǵyǵa qaraǵanda áldeqaıda azaıǵan. Shynyn aıtý kerek, araqty qoıa almaı júrgen keshegi keńestik dáýirde týyp-óskender. Al keıingi jastar arasynda araq ishetinder múldem joq. Toı-tomalaqty da araqsyz ótkizip jatqan úıler bar», – deıdi aýyl bıi Ábdýáli Erkinbekuly.
Ol kisi aýyl bıi bolǵandyqtan keı máselelerdi sotqa jetkizbeı sheship, aýylda araq satylmaıtyn bolǵaly beri otbasylyq urys-keris, qylmys, shańyraqtyń shaıqalýy da azaıǵanyn aıtady. «Tipti mekeme men jeke tulǵa arasynda kelispeýshilik bolǵannyń ózinde birden sotqa júginbeı, aýyl bıine baraıyq dep bizge keledi. Al bıdiń negizgi maqsaty – eki jaqtyń arasyndaǵy aıtysty álsiretý, ekijaqty kelisimge keltirý bolyp tabylady. Jibergen qatelikterin bir-birine túsindirip, kelisimge shaqyramyz. Otbasylyq urys-keris, eki adamnyń arasyndaǵy kelispeýshilikti de rettep otyramyz», – deıdi Ábdýáli Erkinbekuly.
Aman BOLSYN
...áserimen bólisedi
Kıeli jerlerge taǵzym
«Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyna oraı Tushyqudyq aýylynda Mańǵystaý aýdandyq jastar ortalyǵynyń uıymdastyrýymen mektep oqýshylarynyń tarıhı tanymdyq dúnıesin kúsheıtý jáne memlekettik baǵdarlamany jastar arasynda keńinen nasıhattaý úshin jastardyń tanymdyq sharasy ótkizildi. Tushyqudyqtyq órender osy oraıda kıeli oryndarǵa saıahat jasap, eljandylyq sezimin nyǵaıtty. Aýdandyq jastar ortalyǵy uıymdastyrǵan saıahatta 30-ǵa jýyq oqýshy Tushyqudyq aýylynyń mańyndaǵy Aıdar ıshan ata qaýymdyǵyna arnaıy sapar shekti. Aıdar ıshan ata – HH ǵasyrda ómir súrgen din taratýshy kıeli adam. Mańǵystaýda jerlengen ataqty ıshandardyń biri. Sondaı-aq halyq aqyny Sáttiǵul Janǵabylovtyń máńgilik mekeni de osy jerden oryn tepken.
«Mazmuny tereń sharanyń maqsaty – ashyq aspan astyndaǵy murajaı atanǵan óńirdiń balamasyz jádigerlerin aýyl jastaryna nasıhattaý bolyp tabylady. Elbasynyń baǵdarlamasynda jas urpaqqa týǵan jerdiń tarıhy men ótkenin tanytý, kıeli jerlerdi kórsetý búgingi aǵa urpaqtyń basty paryzy degen bolatyn. Sondyqtan búgingi ótkizgen sharanyń mańyzdylyǵy jastar men ustazdar úshin óte joǵary», – deıdi Sáttiǵul Janǵabylov atyndaǵy orta mekteptiń ustazy Raýshan Qonbaeva.
Iá, osyndaı taǵylymdy da tárbıesi mol sharany jıi ótkizý jas urpaqtyń patrıottyq sezimin kúsheıtýge jol ashatyny sózsiz.
Dına JOLDASBAIQYZY,
jastar ortalyǵynyń mamany
Mańǵystaý oblysy
