NAZARDA – OŃTÚSTIK О́ŃIR EKOLOGIIаSY

Almaty qalasy jáne Almaty oblysy boıynsha Balqash-Alakól ekologııalyq departamentinde Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Jol­daýyn júzege asyrý aıasynda “Inno­va­sııalyq jobalardy ekologııalyq-ekono­mıkalyq baǵyttaý” atty keńeıtilgen óńir­lik keńes bolyp ótti. Keńeske Qor­sha­ǵan ortany qorǵaý mınıstrligi Eko­lo­gııalyq retteý jáne baqylaý komıtetiniń tóraǵasy S.Mutashev, Almaty, Jambyl jáne Ońtústik Qazaqstan oblystary ekologııa departamentteriniń basshylary, Ulttyq bank jáne ekinshi deńgeıdegi bankter fılıaldarynyń, úkimettik emes uıymdar men iri tabıǵat paıdalanýshylar ókilderi qatysty. Atalmysh keńeste iri tabıǵat paıda­lanýshylardyń tabıǵat qorǵaý is-shara­laryn jáne óndiristik ekologııalyq baqylaý baǵdarlamalaryn oryndaýy, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasymen iske asyrylatyn memlekettik ekologııalyq saraptamalarǵa monıtorıng júrgizý, óndiristik qaldyqtar jáne olardy tutyný jónindegi másele­lerge erekshe nazar aýdaryldy. Sońǵy jyldary ekonomıkalyq daǵ­darysqa qaramastan, tabıǵat paıdalaný­shylardyń óz esebinen tabıǵat qorǵaý is-sharalaryn qarjylandyrý kórsetkishi artyp keledi. Balqash-Alakól ekologııa departamentinde 2008 jyly 1-shi sanat­taǵy 18 iri kásiporynnyń jumsaǵan qar­jylyq kórsetkishi 1 mıllıard 795 mıl­lıon teńge bolsa, 2009 jyly ekono­mı­kalyq daǵdarysqa qaramastan, 185 tabı­ǵat qorǵaý is-sharasyna 2 mıllıard 85 mıllıon teńge bólindi. “Almaty elektr stansalary” aksıo­nerlik qoǵamyna qarasty jylý-elektr ortalyqtary TES-1, TES-2, TES-3 jáne batys jylý kesheninde 2005-2009 jyldar aralyǵyndaǵy josparlanǵan tabıǵat qorǵaý is-sharalary tolyqtaı oryndaldy. Sonymen birge, mınıstrlik óz nazaryn tabıǵat qorǵaý is-sharalarynyń somal­a­ryna emes, olardyń oryndalýy men qol jetkizgen ekologııalyq tıimdiligine aýdarmaq. Almaty oblysynda óńirlik mańyzdy ınnovasııalyq joba – 13, oblystyq – 5, Almaty qalasynda 1 joba iske qo­syl­maq. Osy kúnge deıin 12 nysan ekolo­gııalyq saraptaýdan ótti. Ile aýdanyndaǵy Farmasevtıka zaýyty, “Batys Eýropa – Batys Qytaı” halyqaralyq tranzıttik dálizi, Almaty qalasy men Almaty ob­lysyndaǵy transformatorlyq kishi stansalar, “Beıneý-Bozoı-Aqbulaq” gaz qubyry, Jambyl aýdany Qopa aýylyn­daǵy tas óńdeý zaýyty, Es­keldi aýdanyn­daǵy GES-4, Jetigen-Qorǵas temir joly, Moınaq GES-i sııaqty iri jobalar bar. Keńeste Ekologııalyq kodekstiń 51-babynyń 4-tarmaǵyna sáıkes memlekettik ekologııalyq saraptama júrgizý mindetti bolatyn sharýashylyq já­ne ózge de qyzmet jobalaryn mem­lekettik ekologııa­lyq saraptamanyń oń qorytyndysyz qarjylandyrýǵa jáne iske asyrýyna tyıym salynatyny atap ótildi. Elbasymyzdyń tapsyrmasyna oraı, Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrligi tabıǵat qorǵaý is-sharalaryn iske asyrýǵa, ekologııalyq ınnovasııalardy engizýge, tehnologııalyq keshender men ekolo­gııalyq jabdyqtyń óndirisi boıynsha zaýyttardy qurýǵa baǵyttalǵan “2010-2010 jyldarǵa Jasyl damý” memlekettik baǵdarlamasynyń jobasyn ázirledi. Búginde óndiristik jáne tutynǵan qaldyqtardy esepke alý, óńdeý jáne zalalsyzdandyrýǵa qatysty kásiporyndar men óndiris oshaqtarynyń, avtokólik quraldarynyń paıdalanǵan qaldyqtaryn kómetin aımaqaralyq polıgonnyń joqtyǵy úlken másele bolyp otyr. Almaty oblysynda qatty qaldyq kó­miletin 513 polıgon bar, olarda jylyna 562,5 myń tonna qaldyq jınaqtalady. Búginde onyń jalpy kólemi 8 mln. tonnaǵa jetken kórinedi. Keńes barysynda atqarýshy organ­darǵa istegi polıgondardy ekologııalyq talap­tarǵa qatań sáıkes keltirý úshin, kommý­naldyq qaldyqtardyń suryptalý­yn, shy­ǵarylýyn, saqtalýy men zalal­syz­dan­dy­rýyn uıymdastyrý, olardy óndeýge qa­tysty jaýapkershilikti arttyrý usynyldy. Qorǵanbek AMANJOL.