Dýlyǵa Aqmolda: Ár keıipkerimniń «taǵdyry» úshin jaýaptymyn

– «Oralman» fılmi shyqqannan keıin synshylar men kórermen tarapynan «Átteń, Dýlyǵa óneri órkenıet deńgeıine kóterilgen AQSh nemese Eýropa sekildi elderde ómirge kelgende áldeqashan megajuldyz bolyp keter edi. Qazaqstanda júrip óziniń laıyqty baǵasyn almaı júr-aý...» degen pikirler jıi aıtylyp qalyp jatty. Buǵan ne deısiz?

– Árıne, halyqtyń ónerimdi bu­laı joǵary baǵalap jatqanyna qýa­nyshtymyn. Alǵysym sheksiz. Alaıda, men ózimdi mundaı pende oılardan ba­rynsha aýlaq ustaýǵa tyrysamyn. Jumys isteýge kedergi keltiredi. Meniń mindetim – óner týdyrý. Qalǵany – kózi qaraqty kórermenniń quzyrynda. О́mir boıy sol ataq pen mansaptyń jolynda júrgen adamdar bar ǵoı. Múıiz shyqsa, qanekı?! Meni qyzyqtyratyn basqa nárse. Ol – rólimniń durys shyǵýy jáne sodan ózimniń hám kórermenimniń rahat tabýy. Men sahna men ekrandaǵy ár keıipkerimniń «taǵdyry» úshin jaýaptymyn. Allaǵa shúkir, osy kúnge deıin eńbegimiz baǵalanyp, azdy-kópti ataq ta aldyq. Alaıda, men úshin ataq­tyń eń úlkeni – kórermenimniń maǵan arnalǵan ystyq qoshemeti. Jalpy, men túsinbeımin... Ártis nege óz eńbegin buldaýy kerek? Akter bolý da ınjener, dáriger, muǵalim, metallýrg sııaqty qatardaǵy kóp kásiptiń biri ǵoı. Sonda ártis «juldyz» bolýy kerek te, ınjener jumysy tasada qalýy kerek pe? Árbir maman óz kásibiniń juldyzy. Biz tek halyqtyń aldyna júrgennen keıin de azdap erkeleý shyǵarmyz. Aıyr­mashylyǵy sol ǵana. Al endi «Gollıvýd juldyzy bolmady» degen áńgimege kelsek, adam óziniń taǵdyryna jazylǵanyn kóredi. Demek, meniń pesheneme áý basta Qazaqstanda týyp, qazaq bolý baqyty buıyrǵan. Taǵdyryma rızamyn! Shúkir.

– «Oralman» fılmine túsý sizge ne berdi?

– Akterde «oń jambasyna keldi» deıtin rólder bolady. Sózsiz, «Oral­man» fılmindegi Saparquldyń róli men úshin sondaı sátti ról boldy. Keıipkerimniń tabıǵaty, jan dúnıesi jaqyn bolǵandyqtan ba, álde biraz jyl sahna men túsirilim alańynda táji­rıbe jınaqtap, psıhologııalyq róldi oınaýǵa ábden daıyndalyp, pis­kendigimnen de shyǵar, fılmniń basynan aıaǵyna deıin rahattanyp oınap shyqtym. Janym demaldy. Al akter adamda mundaı sezim óte sırek bolady. Tipti ondaı baqytty sezin­beı ót­kender qanshama. Osy turǵydan kelgende rólden de, rejısserden de jolym boldy dep aıta alamyn. Rejısser Sábıt Qurmanbekovpen jumys isteýdiń ózi bir baqyt qoı. Áý bastaǵy mamandyǵy sýretshi bolǵandyqtan, rejısser retin­degi rakýrsty, sıýjetti kórýi erekshe. Jalpy, oralman máselesi – óte aýyr, kúrdeli taqyryp. Buǵan kelýdiń, fılm­ge ataý berýdiń ózi túsirilim tobyn biraz sarsańǵa salǵany bar. Biraq rejısserdiń tabandylyǵynyń arqasynda kartına kórermenimen qaýyshty. Synshylar oń baǵasyn bergenine qaraǵanda, eńbegimiz esh ketpegen syńaıly. Áıtse de, jeke óz basyma fılm aıaqtalmaı qalǵandaı bolyp kórinedi. Jalǵasy túsirilse dep oılaımyn. Biraz kórermennen de osy tektes pikir estidim. Alaıda, kópshilik aıtqandaı, Saparquldyń elge kelgennen keıingi ómiri emes, kersinshe, sheginis jasalyp, arǵy bettegi taǵdyry kórsetilse, tipti keremet bolar edi. Mine, sonda fılm tolyq mejesine jetedi, oqıǵanyń núktesi qoıylady, menińshe.

– Al teatrda oınaǵan rólderińiz she? Olardyń arasynda oń jambasyńyzǵa kelgeni bar ma? Máselen, Qorqyt sııaqty...

– Qorqytty jaqsy aıttyńyz. «Qor­qyttyń kóri» spektakli teatrymyzdyń (M.Áýezov atyndaǵy akademııalyq Qa­zaq drama teatry. – avt.) repertýaryndaǵy dramatýrgııasy (Iran Ǵaıyp) da, re­jısseri (Ionas Vaıtkýs) de, akterlik quramy da kásibı kelisken sátti spek­taklderdiń biri desem, artyq aıtqanym emes. Onda basty róldi oınaǵanym úshin aıtyp otyrǵan joqpyn. Aqıqaty solaı. Lıtvalyq belgili rejısser Ionas Vaıtkýstyń akterlermen jumys isteýi rasymen bólek. Osy turǵyda biz jaqsy túsinistik. Jalpy, teatrǵa til­diń de kóp qajeti joq-aý. Bastysy ıdeıań ortaq úndestik tabýy kerek. Sol úılesim bizde boldy. Qoıylymdy túrli halyqaralyq festıvalderde álemniń túkpir-túkpirinen kelgen teatr synshylary da joǵary baǵalady. Máselen, osydan tórt jyl buryn Tatarstannyń Qazan qalasynda ótken «Naýryz» festıvalinde baryp, úlken júldemen oraldyq. Byl­tyr ǵana Fransııanyń Avınon fes­tıvaline qatysyp qaıttyq. Munyń bar­lyǵy teatr­ úshin úlken jetistik, akterler úshin teńdessiz tájirıbe.

– Áli esimde, qatelespesem 2015 jyl bolýy kerek, «Almatyǵa lıtvalyq Ionas Vaıtkýs kelip, «Qorqyttyń kóri» spektaklin qoıady, basty rólde Dýlyǵa Aqmolda oınaıdy eken» degen jańalyqty estigende «Qorqyt Dýlyǵaǵa baǵyna qoıar ma eken?» dep senimsizdik tanytqandardyń biri edim...

– Iá, ondaı pikirler jıi aıtyldy. О́ıtkeni biz Qorqytty belgili bir qalypqa salyp alǵanbyz. Qorqyt dese, aldymyzǵa sala qulash saqaly bar qarııanyń beınesi keledi. Qorqyt týraly portretter de solaı salynyp keldi. Al aqıqatyna kelsek, máńgilik ómir izdegen kúı kemeńgeri bar bolǵany qyryq jasynda ómirden ótipti. Al qyryq degen áste qarttyń jasy emes. Demek, Qorqyttyń syrtqy keıpi emes, ishki jan dúnıesi qartaıǵan. Men ózimniń akterlik saraptaýym arqyly osyny jetkizgim keldi. Bul oıymmen rejısser de kelisti. Sol arqyly Qorqyttyń jan áleminiń kúńirenisin, qobyz sarynyn kórsetýge kúsh saldym. Sol jolda izdendim. «Qor­qyttyń kóri» – teatrymyzdyń re­per­týaryndaǵy óte kúrdeli, aýyr spektaklderdiń biri. Ár oınaǵan saıyn 1-2 kg salmaq tastap shyǵamyn. Áý basta bul rólge kelýimniń ózi qyzyq boldy. Alǵash buıryq berilip, ról bekitilgen kezde men tizimde bolǵan joqpyn. Qorqyt beınesi Berik Aıtjanov pen Azamat Satybaldyǵa júktelipti. Biraq keıin Beriktiń túsirilim jumystaryna baılanysty tańdaý aıaqasty ózgerip, Qorqyttyń róline kezdeısoq kelip qaldym. Kútpegen sheshimder keıde osylaı barlyq oı-sanańa tóńkeris jasaıdy. Men úshin Qorqyt sondaı ról.

– Al kezinde úlken pikirtalasqa arqaý bolǵan «Aqtastaǵy Ahıko» qo­ıylymyndaǵy Ahıko beınesin qa­laı baǵalaısyz? Akter retinde kóńi­lińizden shyqty ma?

– Ahıkony da shyǵarmashylyq jo­lymdaǵy erekshe ról dep aıtsam bolady. О́mirde bar, tiri adamdy oınaý – kez kelgen akter úshin úlken jaýapkershilik. Sebebi tiri adamnyń bolmysyn kóshirý múmkin emes. Men bul róldi somdarda negizinen Ahıkonyń ishki jan dúnıesine úńilýge tyrystym. Elestetińizshi, 15 jas­taǵy balańyzdy Japonııaǵa alyp ketip, «halyq jaýy» dep túrmege japsa, sumdyq qoı. Esh sebepsiz, til bilmeıtin jerde 10 jyl túrmede qaldy. Eger tabylmaı qalsa, taǵdyry qalaı bolar edi?! Kezdeskenimizde maǵan Ahıko aq­saqal aıtty: «Dýlyǵa, men 25 jasymda túrmeden shyqtym. Salmaǵym 24 keli edi», – deıdi. Sýretterin kórdim, shynymen tek súıekteri ǵana kórinedi. Kóz aldymnan Alash arystarynyń tragedııaly taǵdyry ótti. Sondyqtan meniń saraptaýymdaǵy Ahıko jekeleı adamǵa arnalǵan ról emes, jıyntyq beıne.

– Rólge qalaı daıyndalasyz?

– Róldiń úlken-kishisi bolmaıdy. Epızodtyq bolsyn, basty ról bolsyn birdeı daıyndyqty talap etedi. Kez kelgen keıipkerdiń óziniń tarıhy, minez-qulqy bolady. Iаǵnı, ról degen – tulǵa. Jasaǵan árbir beıneń tyńǵylyqty zertteýge suranady: «Ol kim?», «Qaıdan júr?», «Bul sózdi nege aıtyp tur?», «Ne sebepti mundaı áreketke bardy?», «Nege qylmys jasady?». Mine, osy saýaldarǵa jaýap tabylǵanda ǵana tolyqqandy obraz týady. Akterdiń jasaǵan ár róli onyń syrtqy ǵana emes, ishki ıntel­lektýaldyq deńgeıin de kórsetedi. Sahna degen aına ǵoı. Taıaz bolsa, túbi bos shelekteı dańǵyrlap kórinip qalady. Sondyqtan da biz úshin izdenis, bilim aýadaı qajet. Akter óz rólin baǵbandaı baptap, jasap jatqan keıipkeriniń ón boıyna «quıylýy» kerek. Ol da kıgen kıimiń sııaqty ǵoı. О́lshemi saı bolmasa, olqylyǵy qobyraıyp birden kózge urady. Sondyqtan ártis adam árbir róline muqııat bolyp, úlken saqtyqpen kelýi qajet. Meniń akter retindegi basty ustanymym – osy.

– Bir suhbatyńyzda «Eksperıment – ónerdiń jaýy emes, dosy» degen eken­siz...

– Áli de sol pikirdemin. Teatr – jańa­lyqty súıetin óner. Sondyqtan da eks­perımentten qashpaý kerek. Qazirgi zamanaýı teatr ónerine bul asa qajet. Máselen, 1997-98 jyldary marqum talantty rejısser Qaırat Súgirbekov degen dosymmen birge Frans Kafkanyń «Prevrashenıe» spektaklin qoıdyq. Jurt túsinbedi. Sebebi kórermen ondaı dúnıelerge daıyn emes edi. Al qazir zaman da, ónerge degen talap ta basqa. Búgingi teatrǵa bir orynda turyp qalýǵa bolmaıdy. Jan-jaqty izdenis qajet. О́ıtkeni ónerde báseke myqty. Endeshe tájirıbeden de qoryqpaý kerek. О́ner táýekeldi súıedi. Biraq biz­de eksperıment dep aıdy aspannan bir-aq shyǵaratyn rejısserler bar. Eksperımentti «túsiniksizdik» dep oılaıdy. Joq, eksperıment degenimiz – seniń kúndelikti oınap júrgen rólińe daıyndalý jolyndaǵy túrli izdenis tájirıbeleri. Eń áýeli sony túsinýimiz kerek. Mysaly, men «Abaıdaǵy» Kerim­niń beınesin sahnaǵa shyqqan saıyn eksperımentke salsam bolady. Onyń ár qımylyn, is-áreketin synap, baıqap kórýge daıyndyq ta jetip jatyr. Any­ǵynda eksperıment degen janr joq. Ol teatrǵa, akterge tájirıbe úshin ǵana kerek. Biz aıtyp otyrǵan teatrlardyń barlyǵy da eksperımentpen ómir súrýi tıis.

Birneshe myńjyldyqty artqa tasta­ǵan teatr óneri nege ólmeı búginge jetti? Jaýaby op-ońaı, onyń syry zamanmen birge aýysyp sahnaǵa oralyp otyratyn túrli tájirıbelerdiń arqasynda. Sol arqyly teatrlar túrlenedi, óner ózgeshe órnek túzdi. Meıli, teatrdyń bir zalynda dástúrli spektakl oınala bersin, biraq kelesi zaldy eksperımentke berý kerek. Ol jerde arnaıy rejısserlik zertteýlerge batyl baryp, akterlerdiń oı-pikirleri tyńdalyp, ózara shyǵarmashylyq qoıan-qoltyq qa­rym-qatynas ornaýy qajet. Sonda teatr tiriledi. Eksperıment – soǵan bastaıtyn birden-bir jol. Eger kórermen akterlermen birge óspese, sahnanyń keregi ne?! Biz kórermenniń deńgeıi tómen dep oılaımyz. Biraq qazirgi kórermenniń deńgeıi joǵary, óresi bıik. Olar ınternet arqyly kıno, spektakl kóredi. Jahandaǵy barlyq ózgeristi alaqanǵa salǵandaı baqylap otyrady. Abaı ata­myzdyń «Sóz túzeldi, tyńdaýshy, sen de túzel!» deıtinindeı, men de óz tarapymnan: «Kórermen túzeldi, akterler, sen de túzel» degim keledi.

– Qalaı oılaısyz, jalpy qoǵamǵa áser etýi úshin óner ótkir bolýy kerek pe, álde kórkem be?

– О́tkir bolsa da, kórkem bolsa da – eń áýeli óner deńgeıinen túspeýi kerek. О́tkir eken dep qarabaıyr pýblısıstıkany sahnaǵa shyǵara berýge bolmaıdy. Sahnanyń óz talap-zańdylyǵy bar. Eń áýeli osyny eskergen jón. Men árdaıym óner jaǵyndamyn. Keńes ókimeti kezeńi bizdiń mıymyzǵa «Teatr – tárbıe orny» degendi quıyp tastady. Árıne, tárbıe degen jaqsy sóz. Máselen, teatrǵa baryp bas kıimdi qalaı kııý, galstýkty qalaı taǵý kerek ekenin kórýge bolady. Sebebi belgili deńgeıde bul da teatrdyń bir mıssııasy. Áıtse de, tárbıeniń tórkini tereńde. Ony maǵynaly, mazmundy, aıtary bar sapaly qoıylymdar arqyly jasaı alamyz. Teatrdan shyqqan kórermen oılanyp shyǵýy kerek. Sahnada júrgen ár akter osy maqsat jolynda ter tókse, óner utylmaıdy. Teatr tabaldyryǵyn attaǵan adam qoıylymnan kóshege shyqqysy kelmeıtindeı, kúıbeń tirshilikke aıaǵy baspaıtyndaı jaǵdaıda shyǵýy qajet. О́nerdegi katarsıs degen sol.

– Akter emes, qarapaıym azamat retinde sizdi qoǵamdaǵy qandaı másele tolǵandyrady?

– Meni adam retinde tolǵandyratyn másele óte kóp. Onyń bárin aıta bersem, tizim taýsylmas. Biraq solardyń eń negizgisi – tehnokratııa. Iаǵnı, biz adam­jandylyqtan, tabıǵılyqtan alshaqtap bara jatqandaımyz. Qazir bizdi tehnıka jep, «temir qurttar» jutýda. Oǵan mysal jańa týǵan náresteniń es bilmeı jatyp qolyna telefon ustap otyrýy. Ony kórgen úlkender «tehnıkanyń qulaǵynda oınaıdy» dep maqtanady. Al sol maqtanatyn dúnıe me? Kerisinshe, odan qorqý kerek. О́zim de bala tárbıelep otyrǵan áke bolǵandyqtan, osy másele meni qatty alańdatady. Sábı eseıip, aqyl toqtatpaıynsha, tek tabıǵı dú­nıelerden nár alǵany, sony sezinip ós­keni jón. Sonda qııaly damyp, jańa qyrlary ashylýy múmkin. Bálkim, osy­nyń nátıjesinde oıy ozyq, qııaly júı­rik ǵulama, tanym-qabileti joǵary tulǵa bolyp qalyptasar. Al týa salyp telefon ustaǵan balalar she? Olar ın­ternettiń mańaıynda ǵana qalyp qoıady. Tehnıkanyń jetistikterimen qa­tar, zardaby da jeterlik. Máselen, buryndary baladan «Anaý sýret qaıda?» dep surasa, balalar kerek kitapty taýyp, oılanyp, onyń ishin paraqtap izdeıtin, kórsetýge asyǵatyn. О́ziniń sol izdenisin úlken eńbek dep esepteıtin. Sonysyna maqtanatyn. Al qazir she? Telefondy alyp, tetikti basady da kórsete salady. Artyq oılanǵysy kelmeıdi. Mine, meniń búgingi qoǵamdaǵy qaýiptenetin basty qorqynyshym – osy. Adamnyń oılaý júıesinde shekteýler bolmaǵany durys. Al qazirgi tehnıka, onyń ishinde smartfondar adamdy birtekti oılaýǵa ákele jatyr. Adam retindegi ereksheligimiz qalmaı barady.

– Shabytqa táýeldisiz be?

– Joq, shabytqa táýeldi emespin. «Qorqyttaǵydaı» (spektakl. – avt.) qasyma jyndardy da shaqyrmaımyn (kúldi). Bastysy – daıyndyq bastal­ǵan kúnnen sahnadan bir sát alystamaımyn. Berilgen róldi jan-jaqty sa­raptaýǵa basa nazar aýdaramyn, zert­tep-zerdeleımin. Bir sózben aıt­qanda, rólimmen «aýyramyn». «Ol kim?», «Kıetin kıimi qandaı?» degendeı. Fızıkalyq túr-sıpaty, ishki jan dúnıesi qandaı ekenin bilýge tyrysamyn. Keıipker mineziniń barlyq boıaýyn shamamnyń jetkeninshe barlap-baqylaımyn. Bul – ról daıyndaýdaǵy men úshin buljymas qaǵıda. Meniń uǵy­mymda, talanttyń da, dańqtyń da kilti – eńbekte. Ol ónerge de tikeleı qatysty.

– Al kóńil kúıińiz sahnadaǵy oıy­nyńyzǵa áser etip jata ma?

– Bul endi akterdiń tehnıkasyna baılanysty dúnıe. Akterge sheberlik asa qajet. Oǵan adam qalyptasýy ke­rek. Bizge ustazymyz Tuńǵyshbaı Jaman­qulov sabaq bergen kezde «Úıdegi, dala­daǵy jaman oılaryńdy sahnaǵa alyp shyqpańdar. Kádimgi úıge aıaq kıimderińdi sheshesińder ǵoı, sol sekildi «bissimilá» dep bar kúıbeńdi bergi jaqqa tastap, sodan soń ǵana sahnaǵa shyǵyńdar» dep boıymyzǵa sińirgen. Birinshi kýrstan bastap biz úshin osy talap buljymas qaǵıdaǵa aınaldy. Akterlerdiń arasynda «Sahnaǵa jınalmaı shyǵypty» degen sóz bar. Shynymen de, jınalmaı shyǵyp oınaǵan rólderde ne istep júrgenińdi bilmeı qalasyń. Barlyǵy shashyrańqy bolady. Sondaı-aq óz qalybyna túsken, ábden erttep minip alatyn rólder de kezdesedi. Ondaı spektaklderde jan dúnıeń rahattanyp, áriptesterińmen qaljyńdasyp júrip oınaısyń. Árıne, ol – somdaıtyn róliń ábden oıǵa orny­ǵyp, boıǵa sińgennen keıingi mereke. Biraq «Bir obrazǵa kirip alyp, shy­ǵa almaı júrmin» degen, menińshe, jal­ǵan sóz. Akterlik tájirıbemnen túı­genim. Sebebi teatrdyń aty – teatr. Keıipker bolmysyna qatty kirip ketý de qatelik. Ol úshin de tehnıka kerek. «Tragedııa oınap jatyrmyn» dep bar kúshti birden salyp tastaýǵa bolmaıdy. Akter ózin saqtaı bilýi kerek. Máselen, «Qorqyt» qoıylymynda 3 mı­­nýtqa ǵana sahnanyń syrtyna shy­ǵyp kelýge múmkindik bar. Qalǵan ýaqyt­tyń bárinde kórermenniń nazaryndamyn. Fızıkalyq ta, psıhologııalyq ta turǵydan «Qorqyt» óte aýyr spektakl. Qulash-qulash monolog, sodan keıin aq óleń. Al aq óleńnen shatassań, eshteńeni ózgerte almaı qalasyń. «Qorqytty» oınaǵanda pyshaqtyń júzinde júrgendeı qara terge túsemin. Biraq sonysyna qaramaı «Qorqyttan» janym keremet lázzat alady. Sahnaǵa ár shyqqan saıyn kúndelikti kúıbeńge tazaryp oralamyn.

– Qarap otyrsaq, sizben tandem­de jumys istegen rejısserler Bo­lat Atabaev, Qaırat Súgirbekov, Nur­qanat Jaqypbaı, Esmuhan Obaev, Orazhan Kenebaev, Áýbákir Rahımov bastaǵan kil júırikter eken. Bul kisilerdiń sýretker retindegi aktermen jumys isteý ereksheligin qalaı baǵalaısyz?

– Esimderi atalǵan rejısserlermen birlesip jumys isteý akterden kóp nárseni talap etedi. Shyǵarmashylyq teńdessiz tájirıbe desem de artyq emes. Árqaısysynyń kásibı maman retindegi ózindik jumys isteý tásili, ereksheligi bar. Sodan ózińe qajetin ala alsań – baqyttysyń. Biraq ókinishke qaraı, qazaq teatrlaryndaǵy kóp akter sol berilgen múmkindikti óz deńgeıinde paıdalana almaı jatqandaı kórinedi. Iá, men de aktermin. Biraq men maqtasam da, dattasam da ózimizdiń akterlerdi ǵana aıtamyn. Nege? Sebebi bizdiń ártister teatrda óz mıssııalaryn kóbine oryndamaı nemese oryndaı almaı jatady. Bárine birdeı kúıe jaqqym kelmeıdi. Biraq basym kópshiliginiń sondaı ekeni ras. Olar rejısserler qoıyp bergen sheńbermen ǵana júredi. Al sahnada akter oryndaýshy emes, týdyrýshy bolýy qajet. О́zindik meni, pikiri, kóz­qarasy bolýy tıis. Árıne, rejısser mindetter bere alady. Alaıda, sen somdaıtyn keıipkerdi ózińnen artyq eshkim de bilmeıdi ǵoı. Sondyqtan rejıssermen kelise otyryp, óz oılaryńdy usynýdyń da mańyzy zor. Al bizde rejısserler akterlerge bárin shaınap berip jaman úıretken. Rejısserler men akterlerdiń óz qyzmetin bilýi osy tusta mańyzdy. Mine, sonda ǵana naǵyz óner týady, nátıjesinde kórermen qýanady. Spektakl degen – akter men rejısserdiń birlesken jumysy. Al ju­mys kezinde baılanys jaqsy ornasa, óner týady, tolyqqandy dúnıe paıda bolady.

– Áńgimemizdiń sońynda esimińizdiń qoıylý tarıhyn bilgimiz keledi?

– Men týyp-ósken Jambyl oblysy, Sarysý aýdany, Baıqadam aýylynda eki-aq Dýlyǵa boldyq. Onyń biri – aýylymyzdaǵy jasy úlken aqsaqal bolsa, ekinshisi – men. Shynymdy aıtsam, odan basqa Dýlyǵa degen attasymdy kezdestirmeppin. Maǵan Dýlyǵa degen erekshe nyspynyń buıyrýyna sebepshi adam – atam. Bıik júrsin, abroıly bolsyn degen nıette qoıylypty. Biz buǵan kóbinese batyrdyń bas kıimi retinde ǵana qaraımyz ǵoı. Biraq dýlyǵanyń maǵynasy keń. Jazýshy Tursyn Jurt­baıdyń «Dýlyǵa» degen kitaby bar. Son­da jaqsy jazylǵan. Ańyz boıynsha, Túrki halqynda kóregen, dana han ótipti. Sol zamandarda elde náýbet bolyp, halyq asharshylyqtan qyrylatyn bolǵan soń han elin túgelimen taýǵa kóshirip áketip, aman alyp qalypty. Rıza bolǵan halqy ajaldan arashalap qalǵan patshasyn Dýlyǵa dep atap ketipti. Sodan bastap ásker bastaıtyn handar men batyrlar zor mártebe kórip bastaryna dýlyǵa kıedi-mys. Men úshin de Dýlyǵa degen atqa laıyq bolyp júrýdiń ózi úlken júk, jaýapkershilik hám zor mártebe. Alladan osy abyroıdan aıyrmasyn dep tileımin.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken

Nazerke JUMABAI