Nııaz bı kesenesi

Nura ózeni pil saýyryndaı­ Taıtóbeni oń jaǵymen qap­tal­daı aınalyp ótedi de, kóz ushyn­daǵy Qorǵaljyn qopasyna tike tar­tady. Eger osy bıikten qara­ǵanda alaqandaı bolyp kóri­netin alańqaıǵa zer salsańyz, Taı­tóbeniń janamalap ótetin ózenge bir jaǵynan kirikken túbekteı bolyp kórinetini bar. Osy­laısha Taıtóbe tek batysynan, naqtyraq aıtqanda, Nur-Sultan qalasy jaǵynan ǵana jol túsetin tabıǵattyń ózi ǵajaıyp sheberligimen ornalastyrǵan tabıǵı bekinis sıpatyna­ enedi. Este joq eski kezeńniń dástúrine zer salsańyz, orta ǵasyrlyq qonystardyń bar­lyǵy tutqıyl shabýyldardan qorǵaný úshin osyn­daı utymdy jerlerge ornalas­qan.

Bir ǵajaby, eńsesi onsha bıik emes Taıtóbeniń ushar basyna shyq­sańyz, janaryń jeter jerdiń bári alaqanǵa salǵandaı anyq kórinip turady. Jalpaq jon­nyń kıesindeı bolyp turǵan eń bıiginde Nııaz bı kesenesi bar. Nııaz bı kim bolyp edi degen saýal da týyndaýy múmkin. Aıta ketelik, Nııaz Tileýliuly on je­tinshi ǵasyrda ǵumyr súrgen Alash­tyń abzal uldarynyń biri. Tabıǵat syılaǵan tamasha ta­lanty, tapqyrlyǵy men zerek­tiginiń arqasynda Abylaı han­nyń bas bıleriniń biri bolyp oń jaǵynan oryn tıgen. Arǵy tegi Uzyn qypshaqtyń alpys tarmaǵynan taraıdy de­sedi. Qara qyldy qaq jarǵan ádildigine tánti bolǵan Abylaı han Nııaz bıdiń boıyndaǵy kisilik qasıetin aıryqsha syılaǵan. Sol ádildiginiń arqasynda el ishinde qııanatqa jol bermeı, ta­týlyq pen tutastyqty saqtaı bilgen. Bılik aıtqanda, daýla­sýshy eki jaq ta bıligine razy bolǵan. О́miriniń basym bóligin Qa­raótkel men Kókshe­taý tóńireginde ótkizgen. Jastyq shaǵynda osy óńirlerdegi ot aýyzdy, oraq tildi bılerdiń janynda kóp bolyp, tálim-tárbıesin alǵan. At jalyn tartyp mingen soń Esil, Nura jaǵasyn jaıla­ǵan kódedeı qalyń eldi aralap, Atbasar, Qaraótkel atyrabyn jaılaǵan jalpaq jurtqa bılik aıtqan.

Eldiń ıgi jaqsylary jınalǵan májilis­terde eldik pen erlikti, birlik pen bátýany otty sózine ózek etken. Adam boıyndaǵy kisiliktiń, adamgershiliktiń tini úzilmeýi kerektigin ýaǵyzdaǵan. El ishinde Nııaz bı aıtty degen ataly sózdiń juqanasy áli de kezdesedi.

Bıdiń bar ǵumyryn bajaılap zertteýshi­ler qazirgi Nur-Sultan qalasynyń bir kezde Aqmola atanýynyń tórkinin de Nııaz bı qabiriniń basyna or­natylǵan aq molamen baılanys­tyrady. Zamanynda Nııaz, Ken­je­taı bılerdiń nusqaýymen qalyń qypshaq Torǵaı ózeniniń alqabyndaǵy qazirgi qonystaryna 18 ǵasyrdyń sońynda kelip meken­dese kerek. Nııaz bıden Aıdar­ly, Baıdaly, Jaqsylyq, Aıdar­bek, Baıǵozy urpaqtary taraıdy.

Bıdiń ákesi Tileýli jasanǵan jaýǵa qol bas­­­tap attanǵan ataq­ty batyr. Toqsan eki baý­ly qyp­shaq jurtynyń qurama qo­lyn bas­qarǵan. Ańyraqaı, Qal­maq­qyrylǵan, Qa­laqum tárizdi qııan-keski shaıqastarda ólmes-óshpes, ǵajaıyp erlik kórsetken Aby­laı hannyń jeńimpaz batyry bolypty.­

Nııaz bı tárizdi uly bılerdiń qazaq halqy úshin sińirgen eń­bekteri, ıgilik­ti isteri keıingi ur­pa­ǵyna ómirsheń óne­ge. Sondyqtan da, bar muraty el mereıimen baılanysyp jatqan atalardyń kókiregindegi aıaýly armannyń ushqynyn keıingi urpaq boıyna daryta júrse, áste artyq bolmaıdy.

Aqmola oblysy,

Selınograd aýdany