Almatynyń «Densaýlyq joly»

Qysqasy, mundaı bastamalardyń barlyǵy da megapolıstiń densaýlyq saqtaý salasyn alǵa jyljytýǵa septigin tıgizeri sózsiz. Onyń ústine Almatynyń rýhanııat, áleýmettik jáne densaýlyq sa­lasynda kóshbasshy, úlgi bolýda ja­zylmaǵan ózindik mindetteri bar. Má­denıetke shólirkegen, bilim qýǵan, den­saý­lyq izdegen adamdar Almatyny da izdeıdi.

Sonymen sońǵy aıda Almatyda «Densaýlyq joly» bastamasy aıa­syn­da ne atqaryldy? Qala ákimi Baqyt­jan Saǵyntaev qarashanyń basynda Pre­zı­­denttiń is basqarmasy Medı­sına­lyq qyzmetiniń 90 jyldyǵyna oraı ót­ken «Densaýlyq saqtaý isindegi ınnova­sııa­lar» forýmynda medısınalyq kómek­tiń sapasyn jaqsartý maqsatynda «Sov­mın­kanyń» eń ozyq tájirıbelerin qala­myzdaǵy barlyq emdeý mekemelerin tara­týdyń mańyzdylyǵy men oǵan Al­ma­tynyń tolyq múmkindigi bar eken­digin ataı kele: «Dárigerlerdiń kásibı bilik­tilik deńgeıi turaqty artatyn bolady, olar­dyń durys jumys jasaýy úshin barlyq jaǵdaıdy jasaımyz. Aldaǵy úsh jylda aýrýhanalar men emhanalardyń jabdyqtalý deńgeıin 90 paıyzǵa deıin jetkizemiz», – degen bolatyn.

Nátıjesinde qazir Almatynyń bar­lyq emhanalary men aýrýhanalarynda aýdıt júrgizilip, qandaı medısınalyq qu­ral-jabdyqtar bar, qaısysy jumys isteıdi, qaısysy qańtarylyp turǵanyn anyq­taý jumystary atqarylyp otyr.

 Bir kúnde 8 myńǵa jýyq almatylyq medısınalyq tekserýden ótti

Aldymen ilkimdi sharalar ishinen Al­matynyń «Densaýlyq joly» jobasyn bóle-jaryp atap ótý qajet. Qa­zir qalada «Densaýlyq aıy» júrip jatyr. 29 qazanda bastalǵan aksııa 1 jel­toqsanǵa deıin jalǵasady. Bul shara halyqty «jaıaý baratyn jaqyndyqta» me­dı­sınalyq qyzmetpen qamtý men qalalyqtardyń  óz densaýlyǵyn saqtaýǵa umtylysyn qulshyndyrýdy kózdeıdi. О́ıtkeni Almatyda alystaǵylardyń qo­ly jete bermeıtin jetekshi emhanalar men ǵylymı-zertteý ortalyqtary bar. Bar­lyǵynda túrli tegin skrınıngter jasalyp jatady. Alaıda, turǵyndar mundaı múmkindikterden habarsyz, ıakı bolmasa turaqty túrde aldyn ala dári­gerlerge qaralyp turýǵa moıyndary jar bermeıtini jasyryn emes. Sondyqtan bul áreketti jandandyrýdy quzyrly mekemeler óz mindetine alyp otyr.

Sonymen almatylyq dárigerler megapolıstiń 30-dan astam shet aımaǵyn mobıldik brıgadalarmen aralap,  óz­deri qarys qadam jerge kelip turǵan me­dısına mamandaryna 8 myń adam qaralǵan.

Endokrınolog, kardıolog, jalpy prak­tıka dárigeri, oftalmolog, gınekolog jáne basqa kásibı dárigerler qa­byl­daýlar ótkizdi. Munda qandaǵy ho­les­terın jáne qant deńgeıin anyqtaý úshin qan tapsyrý ekspress-ádispen at­qa­ryldy, qan qysymy tekserildi, EKG dıagnos­tıkasy jasaldy, AITV-ınfeksııasyn jáne basqa da syrqattardy anyqtaýdyń ekspress-testileri júrgi­zildi. Munyń barlyǵy qadamdyq qolje­tim­dilik barysynda atqaryldy, óıtkeni olardyń keıbireýleriniń óz emhanalaryna barýyna múmkindikteri bola bermeıdi.

Sonymen qatar medısına qyzmet­ker­leri qala turǵyndary arasynda aq­parattyq-túsinik jumystaryn da qa­tar júrgizýde. Mindetti áleýmettik medı­sınalyq saqtandyrý máseleleri, skrı­nıngtik tekserýlerden ótý qajettigi jáne basqada tolǵandyratyn máseleler jete túsindirilip jatyr.

Osy arada aıta ketý kerek, Densaýlyq aıy bastalǵan alǵashqy 10 kúnniń ishinde medıkterdiń kóshpeli brıgadalary or­ta­lyqtan shalǵaı jatqan 23 eldi mekende bolyp,  5 myńnan astam qala tur­ǵyny túrli máseleler boıynsha tegin me­dı­sı­nalyq keńes alyp, tekserýden ótip úlgergen-di.

Profılaktıkalyq tekserý barysynda qan qysymy joǵary, qandaǵy qant deńgeıi, holesterın deńgeıi joǵa­ry naý­qastar anyqtalyp, ýchaskelik dári­gerge qa­ralýǵa jiberildi.

 Megapolıstegi medısınalyq qyzmet kórsetýdiń sapasy

Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev­tyń Almatyny damytý jónindegi keńeı­tilgen keńeste bergen tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda arnaýly jıyn ótkizilgen bolatyn.

Osy jıynda qan aınalymy júıe­si aýrýlarynan, jaraqattar men jaza­taıym­ oqıǵalardan bolatyn ólim-jitim kór­­setkishterin tómendetý, sondaı-aq hırýrgııalyq qyzmet sapasyn arttyrý máseleleri qaraldy. Qalalyq aýrýhanalar men emhanalardyń bas dárigerleriniń esebin tyńdaǵan shahar basshysynyń orynbasary Erjan Babaqumarov ınsýlt, ınfarkt, sondaı-aq ómirge qaýip tón­diretin jaraqattarmen kúresý ju­mys­­taryn kúsheıtý qajettigin ataı kele: «О́lim deńgeıin tómendetý boıyn­sha josparly jáne júıeli jumys is­teýimiz qajet. Árbir dáriger aýrý­dyń órshýine áser etetin faktorlardy anyq­tap, ólim-jitimniń aldyn alýǵa yqpal etetin she­shimderdi tabýy tıis», – dedi.

Jıynǵa qatysýshylardyń pikirinshe, medısınalyq jabdyqtardy jańartý arqyly kórsetiletin qyzmettiń sapasyn kóterýge bolady. 

Jıynǵa qalalyq medısınalyq uıym­­­dardyń basshylary qatysyp, olar óz taraptarynan Úılestirý keńesi ba­rysyn­da aıtylǵan birqatar másele­lerdi qarastyryp, qabyldanyp jatqan sharalar týraly habarlap, baıandamalar jasady.

 Almatynyń MÁMS engizýge daıyndyǵy qandaı?

Qarasha aıynyń alǵashqy kúninde Almatyda  О́ńirlik shtab otyrysy ótip,  Almaty qalasynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyq etýimen, Den­saýlyq saqtaý mınıstri E. Birtanov­tyń qatysýymen mindetti áleýmettik medı­sınalyq saqtandyrý máseleleri tal­qylanǵan bolatyn.

Endi, mine, MÁMS jumysynyń bastalýyna bar bolǵany bir aı ǵana qaldy. Osy aralyqta qala turǵyndaryn tolyq qamtý, barlyq medmekemelerdiń aqparattyq júıesin biriktirý, almaty­lyq­tardyń mártebesin anyqtaýǵa qatys­ty barlyq máseleler sheshilýi qajet.

«Árbir qala turǵynynyń MÁMS týraly habardar bolýy mańyzdy. Sony­men qatar ózdiginen eńbekke qamtyl­ǵan­darmen jumysty jandandyrý jáne jumyssyzdardy tartý qajet. Qalǵan ýaqytta medısına qyzmetkerlerimen jáne emhanalarmen jumysty barynsha kú­sheıt­ken jón», – degen bolatyn megapolıs basshysy B.Saǵyntaev.

Mınıstr Eljan Birtanov  áleýmettik medsaqtandyrý júıesi engizilgende Almaty boıynsha medısınalyq kómek­ti qarjylandyrý 2020 jyldyń 1 qańtary­nan 1,5 esege ulǵaıatyndyǵyn málimdegen edi.

«Onyń ústine densaýlyqty qalpyna keltirý úshin emdeý men pallıatıvti kómek kólemi 7,5 ese, konsýltatıvti-dıagnos­tıkalyq kómek 6,7 ese, stasıo­nar­lyq aýystyrý kómegi 2,3 ese artady», – degen edi mınıstr.

 MÁMS-ke tehnıkalyq daıyndyq 1 jeltoqsanǵa deıin aıaqtalýy tıis

Resmı málimet boıynsha, búgingi kú­ni qala turǵyndarynyń 95,7%-y shart­ty túrde MÁMS júıesi boıynsha saqtandyrylǵan. Almatynyń qalǵan turǵyndary osy júıege qatysýshy bar­lyq medısınalyq uıymdarǵa qoıylatyn tólem termınaldary arqyly ózderi jeke jarna tólep, medsaqtandyrý júıesi boıynsha medısınalyq kómekti alýyna bolady.

Salystyrmaly túrde, MÁMS engizý­de Almatynyń tehnıkalyq daıyn­dyǵy joǵary: Almatynyń medısına uıymdaryndaǵy barlyq jumys oryn­dary kompıýterlik tehnıkamen jabdyqtalǵan, qajetti aqparattyq júıe­ler engizilgen. Medısınalyq qyz­met­ti jeke kórsetetinder arasynda aq­parattyq júıemen jaraqtaný ázirshe 66%-dy quraıdy jáne bul baǵyttaǵy jumys eki aıdyń ishinde aıaqtalýy tıis.

«Áleýmettik medısınalyq saqtan­dyrý qory» QEAQ basqarma tóraǵasy Aıbatyr Jumaǵulovtyń aıtýynsha, qazirdiń ózinde medısınalyq qamtýdyń úsh deńgeıli júıesi bekitilgen, negizgi aqparattyq sheshimder daıyn.

Búgingi kúni Almatyda sýbektiler máli­meti bar bazada medısınalyq qyz­met kórsetýge úmitkerler qatarynda 572 medmekeme bar. Olardyń 78-i mem­­lekettik, 179-y jekeshelik. Tegin medı­sınalyq kómektiń kepildemeli kó­lemin kór­setý úshin 178 medısınalyq uıym­men kelisimshart jasaldy. Olardyń bar­­lyǵyna medısınalyq aqparattyq júıe engizilgen. Jeltoqsanǵa deıin Biryń­ǵaı jıyntyq tólemmen birigý isi aıaqtalýy tıis.

Kezdesý kezinde almatylyqtar arasynda júrgizilgen saýaldama nátıjesi keltirilip, ol turǵyndardyń MÁMS en­gizýden jaqsy habardar ekenin jáne júıeni engizýdi quptaıtyndardyń qata­ry 60%-ǵa jýyqtaǵanyn kórsetti.

– Qazirgi tańda TMKKK sheńberinde kómek kórsetetin barlyq 92 jekemenshik medısınalyq uıymdarda medısınalyq aqparattyq júıeler ornatyldy. Alaıda, Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik saq­tan­dyrý júıelerimen ıntegrasııa­laý prosesi tolyq aıaqtalǵan joq. Ázir­leýshilerdiń kóbi óz mindettemelerin oryn­­damady. Osynyń saldarynan so­lar­­dyń júıelerin ornatqan medısı­nalyq uıymdar búgingi kúni MÁMS for­­matynda jumysqa daıyn emes, – dedi Erjan Babaqumarov.

Sondyqtan da bul kúnderi MÁMS engizýge barlyq medısınalyq uıymdar­dyń tolyq tehnıkalyq daıyndyǵyn qamta­masyz etý úshin jumystar atqa­ry­lyp jatyr. Sondaı-aq jeke medısına­lyq uıymdardyń medısınalyq qyzmet kórsetý standarttaryn akkredıtasııalaý jumysyn jedeldetý jolǵa qoıylyp keledi.