TAMShYLATYP SÝARÝ TÁSILI

Ony engizý normasy ózgertilýi tıis Elbasy Nursultan Nazarbaev óziniń Qazaqstan halqyna Joldaýynda “Ár­taraptandyrýdyń basqa bir mańyzdy segmenti argoónerkásiptik keshendi damytý bolyp tabylady. Aýyl sharýa­shylyǵyndaǵy eńbek ónimdiligi óte tómen jáne jylyna bir jumys isteýshige 3 myń dollardan keledi. Al damyǵan elderde bul kórsetkish 50-70 myń dollardy quraıdy. Aýyl úshin ósý perspektıvasy, mine, osynda. Sondyq­tan bizdiń mindetimiz – 2014 jylǵa qaraı agroónerkásiptik keshende ónimdilikti kem degende eki ese arttyrý”, – deı kele, agroónerkásiptiń ekonomı­kamyzda alatyn orny erekshe ekendigin atap kórsetti. Ońtústik Qazaqstan – jemis-jıdek daqyldary men júzimniń kópjyldyq ekpelerin otyrǵyzýǵa jáne ósirýge eń qolaıly aımaqtardyń biri. El Úkimetiniń 2010 jylǵy 15 aqpan­daǵy №91 qaýlysymen bekitilgen “Oblystyq bıýdjetterdiń, Astana jáne Almaty qalalary bıýdjetteriniń je­mis-jıdek daqyldarynyń jáne jú­­zim­niń kóp jyldyq ekpelerin otyrǵyzý men ósirýdi qamtamasyz etýge 2010 jylǵy res­­pýblıkalyq bıýdjetten bó­linetin aǵ­ym­daǵy nysanaly trans­fert­terdi paı­­dalaný” erejesine sáıkes jemis-jı­dek daqyldary men júzimniń kópjyl­dyq ekpelerin otyrǵyzýǵa jáne ósirýge ar­­nalǵan shyǵyndardyń norma­lary jáne tólenetin sýbsıdııa kólemi bekitilgen. Alaıda búgingi tańda jemis-jıdek daqyldary men kópjyldyq ekpelerin otyrǵyzý Ońtústik Qazaqstan oblysy­nyń agroqurylymdaryna (sharýashy­lyq­taryna) kóp qıynshylyq týǵyzýda. О́ıtkeni, qoıylatyn talaptarǵa sáıkes egý alańy keminde 5 gektar, al ony ósirý ádisi tamshylatyp sýarý júıesi bolýy tıis. Sonymen qatar, tireýish baǵanalar­dy ornatyp, jemis-jıdek daqylda­rynyń kóp jyldyq ekpeleri alasa boıly telitýshilermen otyrǵyzyl­ǵan jaǵdaıda – birinshi otyrǵyzylǵan jyly, júzimniń kóp jyldyq ekpelerin ósirgen jaǵdaıda – ekinshi jyly otyrǵyzylýy qajet jáne t.b. shekteýler qoıylýda. 2010 jylǵa jemis-jıdek daqyldary men júzimniń kópjyldyq ekpelerin otyr­ǵyzýdy jáne ósirýdi qamtamasyz etýge arnalǵan baǵdarlama boıynsha res­­pýblıkalyq bıýdjetten Ońtústik Qa­zaqstan oblysyna 1 417,8 mln. teńge qa­ral­ǵan, bul soma búkil respýblıkaǵa bó­­lin­gen qarajattyń 68 paıyzyn quraıdy. Búgingi tańda, bólingen qarajattyń ıgerilmeı qalý qaýpi týyp otyr. Sebebi, Ońtústik Qazaqstan oblysynda jemis-jıdek daqyldaryn jáne júzimniń kóp jyldyq ekpelerin otyrǵyzýmen aına­lysatyn aýdan aýmaǵyndaǵy agroqu­rylymdardyń 90 paıyzǵa jýyǵynyń jer kólemi 5 gektarǵa jetpeıdi. Bul agroqurylymdardy bir mezette irilendirýdiń múmkindigi joq. Sondaı-aq, 1 gektar jerge jemis-jıdek daqyldary men kópjyldyq ekpelerin otyrǵyzyp, alǵashqy jemisin alǵanǵa deıin keminde orta eseppen 3 442 000 teńge qajet, al 5 gektar jerge 17 210 000, ıaǵnı 5 ese artyq qarjy qajet, al mundaı qarjy aýyldaǵy kásipkerlerde joq, nesıe alý tetigi de qıyndyq týǵyzýda. Árıne, qazirgi qarjy daǵdarysymen kúres kezinde aýyl sharýashylyǵyn jandandyrý úlken másele. Sondyqtan Úkimet respýblıka boıynsha osy aýyl sharýashylyǵy salasyna respýblıkalyq bıýdjetten sýbsıdııa qarjysynyń ıge­ril­meı qalý qaýpin boldyrmaý maqsa­tynda erejelerde kórsetilgen shekteý­lik­terdi azaıtýy, ıaǵnı jemis-jıdek daqyldarynyń jáne júzimniń kóp jyldyq ekpelerin otyrǵyzý úshin keminde 1 gektar jer bólýi jáne min­detti túrde tamshylatyp sýarý tásilin engizý normasyn ózgertýi tıis. Berik BEKJANOV, Májilis depýtaty.