Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Bıbigúl Asylovanyń aıtýynsha, osy jyly stýdentterdi bas-aıaǵy 15 myń jańa jatyn orynmen qamtý josparlanýda.
– Buryn jataqhanalarda turý úshin jaldaý aqysynyń shekti qunyn anyqtaıtyn buıryq bar edi. Alaıda jataqhanalardyń qazirgi jaı-kúıiniń tómendeýine naq osy qujattyń da áseri bolǵanyn aıtý kerek. Jataqhanalardyń basym bóligi kúrdeli jóndeýdi qajet etedi. Materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtaýda da qıyndyqtar bar. Iаǵnı, jalǵa alýdan túsken tólem nysandardyń sapaly jumys isteýi úshin qarajat qalyptastyrýdy bylaı qoıǵanda, qyzmet kórsetýdiń óz qunyn da aqtamady. Memlekettik JOO úshin bul túıindi másele bolyp otyr. Sondyqtan qazirgideı jalǵa alý qunyn naryqpen retteý durysyraq, – dedi B.Asylova.
Jataqhana tapshylyǵyna qatysty Májilis depýtaty Jámıla Nurmanbetova da pikir bildirdi.
– Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha alǵashqy 2019 jyly – 5000, 2020 jyly – 15000, 2021 jyly – 25000 jáne 2022 jyly – 30000 jatyn oryn paıdalanýǵa berilýi tıis edi. Bul maqsatqa jetý úshin respýblıkalyq bıýdjet esebinen 32 mlrd teńge qarastyrylǵan bolatyn. Parlamentte osy Úshinshi bastamany júzege asyrý maqsatynda zańnamalyq baza qabyldandy. Quqyqtyq turǵyda jaǵdaı jasaldy, – dedi J.Nurmanbetova.
Depýtattyń aıtýynsha, ótken jylǵa josparlanǵan 5000 jatyn orynnyń tek 2810-y ǵana paıdalanýǵa berilipti. Onyń jalpy quny 196 mln 397 myń teńgeni qurady. Iаǵnı, ótken jylǵy jospar tek 57%-ǵa ǵana oryndalyp otyr degen sóz. Sol 2810 jatyn orynnyń 1209 orny jańa jataqhana salý arqyly paıdalanýǵa berilse, 1601-i qolda bar jataqhanany qaıta jańǵyrtý esebinen stýdentterge berilipti. Degenmen Elbasy tapsyrmasynda jataqhanalardy jańǵyrtý emes, tek jańadan salý máselesi aıtylǵan edi. Tıisinshe bıýdjet te jańa jataqhanalardy salýǵa qarastyrylǵan bolatyn. Sondyqtan Elbasy bastamasy ótken jyly tolyq oryndaldy deýge aýyz barmaıdy. Sebebi jańa jataqhanalardy qoldanysqa berý tapsyrmasy tek 25%-ǵa ǵana oryndaldy.
Komıtet músheleri Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń bıýdjet qarjysyn tıimsiz paıdalanǵanyna da nazar aýdardy. Partııalyq baqylaý komıteti keltirgen málimetke súıensek, respýblıkalyq bıýdjette stýdentter, magıstranttar men doktoranttardy jataqhanalardaǵy oryndarmen qamtamasyz etý úshin memlekettik tapsyrys berýge 15 mıllıard teńge (2019 jyly – 1 mlrd teńge, 2020 jyly – 4 mlrd teńge, 2021 jyly – 10 mlrd teńge) qarastyrylǵan. Soǵan qaramastan, ótken jyly memlekettik tapsyrys aıasynda bar-joǵy 177 mıllıon teńge ıgerilip, qarajattyń 70%-dan astamy qazynaǵa qaıtaryldy.
Bul tusta stýdentter turyp jatqan jataqhanalardaǵy jaǵdaı kóńil kónshitpeıtinin aıtý qajet. Keı jataqhanalar ótken ǵasyrdyń 60-jyldarynan beri jóndeý kórmegen. Osy oraıda, Jas Otan jastar qanatynyń tóraǵasy Elnur Beısenbaev ózderi júrgizgen reıd nátıjelerin ortaǵa saldy. Onyń aıtýynsha, elimizdegi 130 joǵary oqý ornynda 600 myńǵa jýyq stýdent bilim alýda. Bul kórsetkish ótken jylǵymen salystyrǵanda 10%-ǵa ósken. Búgingi tańda 85 myńnan astam qazaqstandyq stýdent jataqhanadaǵy orynǵa muqtaj.
Komıtet tóraǵasy Pavel Kazansev aımaqtar men ortalyqtaǵy aqparattarda sáıkessizdikter baıqalatynyn aıtty. Jataqhanalar qurylysynyń merzimi kóbine bıýrokratııalyq kidiristerge baılanysty uzaqqa sozylady. Al keıbir jaǵdaılarda ýnıversıtetter basshylyǵy eski ǵımarattardy qalpyna keltirý arqyly jańa oryndar jasadyq dep kórsetedi.
– Bilim ordalary jańa jataqhanalardyń paıdalanýǵa berilgenin habarlaǵanymen, bizdiń jumys tobymyz shyn máninde jataqhana qurylysynyń áli júrip jatqanyn anyqtady. Mundaı kózboıaýshylyqpen aınalysatyndardy erekshe baqylaýda ustaımyz. Nur Otan partııasynyń Tóraǵasy – Elbasy Nursultan Nazarbaev stýdentterdiń ómir súrý jaǵdaılaryn tekserýdi jáne jataqhanalardaǵy oryndardy bólýde jemqorlyqqa jol berilmeýin baqylaýdy tapsyrdy. Sondyqtan partııa bul máseleni únemi baqylaýda ustaıdy, – dedi P.Kazansev.
