Oqýshylar úshin tanymdyq ekskýrsııany «Tabıǵı orta» Batys Qazaqstan úkimettik emes uıymdary óńirlik assosıasııasy keńesiniń tóraǵasy, Qazaqstan bıoalýantúrlilikti saqtaý qaýymdastyǵy Mańǵystaý fılıalynyń tóraǵasy, Ortalyq Azııa Ramsar óńirlik bastamasy úılestirýshi komıtetiniń múshesi, eko-ambassador Ádilbek Qozybaqov pen Ústirt memlekettik tabıǵı qoryǵynyń ınspektory Manas О́tesinov júrgizdi.
– Osy sýly-batpaqty alqapta jyldyń ár mezgilinde qustardyń 175 túrine deıin mekendeıdi, onyń 20-dan astamy Qazaqstannyń «Qyzyl kitabyna» engizilgen. Bul kishi aqqý jáne suńqyldaq aqqý, buıra jáne qyzǵylt birqazandar, sary, mysyr jáne kishi aqqutandary, qoqıqaz, úki, jalbaǵaı, qarabaı, qarabas ógiz shaǵala, aqquıryqty sýbúrkit jáne taǵy basqalar, – dep ekskýrsııa jetekshisi Á.Qozybaqov balalardy biregeı sý aıdynynyń qanatty mekendeýshilerimen tanystyrdy.
Oqýshylar Aqtaýǵa jaqyn, «MAEK-Qazatomprom» JShS óndiristik aýmaǵymen kórshi ornalasqan, biraq tynysh ta tylsym jabaıy tabıǵat álemine saıahat jasaýǵa bolatynyna tańdanystaryn jasyrmady. Ásirese oqýshylar Aqtaýdyń qyzǵylt marjany – qoqıqazdy tamashalaýdan alǵan áserleri keremet boldy. Bultty kúnniń aıasynda bir shaqyrymǵa jýyq qashyqtyqta, sýdyń betinde uzyn sıraqtaryn birinen soń birin tez qımyldatyp, sany myńǵa jýyq eresek qoqıqazdar toby kerbez «bılep» turdy.
Eresek qustardy jas qustardan qalaı ajyratýǵa bolady degen balalardyń suraǵyna ekskýrsııa jetekshisi qoqıqazdyń balapandary ashyq sur tústi bolyp, eseıgen saıyn qyzǵylttana túsedi dep jaýap berdi.
– Qarakóldi Ústirt qoryǵynyń ınspektorlary qorǵaýǵa alǵanymen, brakonerler keıde qus atyp nemese balyq aýlap, turmystyq qaldyqtar tastap ketetini qupııa emes. Bul túsinikti, sebebi uzyndyǵy 10-12 shaqyrymǵa, eni 1,5-2 shaqyrymǵa sozylǵan sý qoımasyn nyq qorǵaý úshin ınspektorlar kól aınalasynda táýlik boıy jáne demalyssyz júrý kerek, – degen eko-ambassador Á.Qozybaqov Qarakól kóliniń problemalaryn sheshý joldaryn usyndy.
Onyń aıtýynsha, kólge týrısterdiń jıi kelýi brakonerlerdiń sıreýine sebep bolmaq. Sondyqtan ol, Qarakóldi ekologııalyq týrızm nysany retinde damytý jáne onyń mekendeýshilerin brakonerlerden qorǵaý úshin, sýly-batpaqty aǵartý ortalyǵyn quryp, ekologııalyq soqpaqtar salyp, kórý quraldarymen jabdyqtalǵan baqylaý munaralaryn qondyrý kerek dep sanaıdy. Sondaı-aq ortalyq aqyly ekskýrsııalar uıymdastyrý jolǵa qoıylsa ýaqyty kelgende ózin ózi qarjylandyrýǵa qol jetpek.
О́tken jyly usynysty qoldaǵan Ústirt qoryǵynyń, «MAEK-Qazatomprom» kásipornynyń basshylyǵy men Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary áleýetti demeýshilerge Qarakól kólinde eki baqylaý munarasynyń qurylysyna qarajat bólýdi usynyp, ekologııalyq týrızm nysany retinde damytý boıynsha usynystar hattamalyq sheshimge engizilgenmen, búginge deıin demeýshi tabylǵan joq.
– Búgin men úshin óte keremet kún boldy, dostarym úshin de solaı shyǵar dep oılaımyn. Qoqıqazdy buryn kitaptan ǵana kóretin edim, al búgin dúrbimen jaqynnan kórdim. Alǵan áserimdi sózben aıtyp jetkize almaımyn, sebebi jabaıy qustardy kúnde kóre bermeımiz. Aqtaý mańynda tamasha tabıǵat bar dep oılamappyn, – deıdi 8-synyp oqýshysy Arýjan Uzaqova.
Tabıǵat aıasynda qyzyqty ótken dáristen soń balalar «Arqan tartys» oıynynan ózara saıysqa tústi.
– Tabıǵatty qorǵaý – barsha turǵyndardyń ortaq mindeti. Ásirese jas urpaqtyń boıyna el men jerdi, qorshaǵan ortany qorǵaý uǵymyn tereń sińirý – aǵa býynnyń basty paryzy. Sondyqtan oqýshylarmen birge jasalǵan saıahat óte mańyzdy shara boldy dep esepteımin. Mańǵystaý oblysy ekologııa departamenti men Mańǵystaý oblysynyń tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasy eko-ambassadormen, tabıǵat janashyrlarymen birlesip aldaǵy ýaqytta jańa jobalardy qolǵa almaq, – deıdi «Nevada-Semeı» halyqaralyq antııadrolyq qozǵalysy Batys Qazaqstan aımaǵy fılıalynyń saraptamalyq komıssııasynyń múshesi N.Oqýov.
«Tabıǵat – ortaq úıimiz» delinedi, demek ony qorǵaý da ortaq mindet.
Mańǵystaý oblysy
