Oblystyqdensaýlyqsaqtaýbasqarmasyoblystaǵyjuqpalyaýrýlardybaqylaýdyńelimizdegiqazirgitalaptarynasaıtýberkýlezgeqarsyaýrýhanalardyńdaqurylymynjetildirýdiqolǵaalǵanedi. Sonyń nátıjesinde, ótken jyly oblys aýmaǵynda týberkýlezben aýyratyndar sany 2,5 paıyzǵa, al balalar arasynda osy aýrýdyń taralýy 43,8 paıyzǵa tómendedi. Burynǵy jyldarmen salystyrǵanda qurt aýrynan qaıtys bolǵandar sany 5,7 paıyzǵa azaıdy. Qazir oblysymyz týberkýlez aýrýynyń taralý kórsetkishi boıynsha elimizde 7-orynda tur. Endi týberkýlez aýrýhanalaryna qatysty jańa qurylymdyq ózgerister ne úshin qajet boldy degenge keleıik.
Oblystyqdensaýlyqsaqtaýbasqarmasyoblystaǵyjuqpalyaýrýlardybaqylaýdyńelimizdegiqazirgitalaptarynasaıtýberkýlezgeqarsyaýrýhanalardyńdaqurylymynjetildirýdiqolǵaalǵanedi. Sonyń nátıjesinde, ótken jyly oblys aýmaǵynda týberkýlezben aýyratyndar sany 2,5 paıyzǵa, al balalar arasynda osy aýrýdyń taralýy 43,8 paıyzǵa tómendedi. Burynǵy jyldarmen salystyrǵanda qurt aýrynan qaıtys bolǵandar sany 5,7 paıyzǵa azaıdy. Qazir oblysymyz týberkýlez aýrýynyń taralý kórsetkishi boıynsha elimizde 7-orynda tur. Endi týberkýlez aýrýhanalaryna qatysty jańa qurylymdyq ózgerister ne úshin qajet boldy degenge keleıik. Bul ózgerister, birinshiden, 
týberkýlezben aýyratyn naýqastardy osy aýrýdyń juqpaly jáne juqpaıtyn túrlerine sáıkes aýrýhananyń qurylymdyq bólimshelerine alyp jekeleı emdeýge múmkindik beredi. Ekinshiden, aýdan ortalyqtaryndaǵy aýrýhanalardaǵy tósek-oryndy qazirgi talaptarǵa saı tıimdi paıdalanýǵa jol ashady. Mysaly, buryn keıbir aýdandardaǵy týberkýlezge qarsy emdeý aýrýhanalarynda tósek-oryndar bos tursa, qazir jaǵdaı ózgerdi. Týberkýlezge qarsy dıspanser zerthanasynyń halyqaralyq standarttarǵa saı apparattarmen jabdyqtalýy da jumysymyzdy jeńildetip otyr. Mysaly, «BDBACTEC MQIT 960» analızatory 3-15 kún aralyǵynda mıkrobakterııany anyqtap beredi. Sonan soń, 7-9 kúnde bakterııaǵa qarsy preparattarǵa sezgishtikti anyqtaıdy. Buryn qalaı edi? Týberkýlez taıaqshasynyń ósindisin anyqtaýdy 3 aı kútýge týra keletin. Bıyl aýrýhanaǵa «Gene Xpert» atty analızator quralyn da aldyq. Iаǵnı, naýqasty dıspanserge qabyldap alý kezinde birden qaqyryqty alyp jáne az ýaqyttyń ishinde týberkýlez mıkrobakterııasynyń baryn anyqtap, birinshi kúnnen hımıoterapııa taǵaıyndaýǵa bolady, túsken naýqastardy mamandandyrylǵan bólimshege birden jiberedi. Týberkýlez taıaqshasynyń bar-joǵyn 2 saǵat ishinde anyqtap beredi. Aýrýdy anyqtaýǵa qatysty barlyq júılerdiń bárin avtomattandyrý arqyly zerthanadaǵy «SmartCycler» qurylǵy júıesi arqyly bıologııalyq úlgilerdiń synaq nátıjesin 30-40 mınýt ishinde dál anyqtaıdy. Sol sııaqty, qurylymdyq ózgerister juqpaly derttiń taralýynyń aldyn alýǵa, memleket bólip otyrǵan qyrýar qarjyny utymdy paıdalanýǵa múmkindik beredi.
О́tken jyly «О́z ómirińdegi eń mańyzdy túsirilimge tús, flıýorografııadan ót» taqyrybynda keń kólemdi aksııa uıymdastyryldy. Buryn rentgenge túsken adamdar nátıjesin 1-2 kún kútetin. Qazir oblystyq dıspanserdiń rentgendıagnostıkalyq bólimshesinde osy maqsatqa zamanaýı «ProSkan» sandyq flıýorograf FMss.,«Ardıagnost-8» rentgendıagnostıkalyq kesheni paıdalanylýda. Túsirilim men onyń qorytyndysy, emdelýshiniń derekter júıesi osy apparatta saqtalady. О́tken jyly oblystyń 12 aýdanynyń 29667 turǵyny jyljymaly flıýorografııalyq qondyrǵysyna qaraldy. «KRF112» atty rentgen flıýorografııalyq sandyq kesheni júk kóliginiń qorabyna ornalastyrylǵan. Bul jyljymaly keshen keýde men ókpeni rentgendıagnostıkalyq tekserýge arnalǵan. Dıspanserdiń ftızıatr mamandary oblys turǵyndaryna ǵana emes, sonymen qatar, oblysta ornalasqan túzeý mekemelerindegi jazasyn óteýshilerdiń de densaýlyǵyn qadaǵalaıdy. Bıyl oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy men oblystaǵy qylmystyq-atqarý júıesi departamenti jáne oblystyq týberkýlezge qarsy dıspanseri túzeý mekemelerindegi jazasyn óteýshiler men tergeýdegi adamdarǵa medısınalyq kómek kórsetý týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Túzeý mekemelerinen bosap shyqqandar dıspanserlik esepke alynady. Jalpy, týberkýlezben aýyratyn naýqastarǵa ótken jyly 55,3 mıllıon teńgeniń kómegi kórsetildi. Oblys ortalyǵynda 210 oryndyq balalarǵa arnalǵan týberkýlezge qarsy shıpajaı bar. Shaldaı mektep-ınternatynda 1-11-synyp oqýshylary saýyqtyrylady. Oblys boıynsha 5 shıpajaılyq balalar baqshasy bar. Balalardyń jas mólsherine qar aı qymyz ben bal beriledi. Týberkýlezdi emdeý tegin. Emdeý kezinde negizinen otandyq preparattar qoldanylýda.
Týberkýlezge qarsy aýdandyq jáne oblystyq aýrýhanalarda bilikti mamandar jumys isteıdi. 2010 jyly Semeı memlekettik medısınalyq akademııasyn bitirgen 9 jas maman kelse, bıyl jergilikti medısınalyq kolledjdi bitirgen 5 medbıke jáne 2 zerthanashy jumysqa ornalasty.
Dáýletbek MÝSIN,
Pavlodar oblystyq týberkýlezge qarsy dıspan-
seriniń bas dárigeri.
Pavlodar.
