Jýyrda «Egemen Qazaqstan» gazeti qosynynyń tabaldyryǵynan áriptesimiz, oblystyq «Mańǵystaý» gazetiniń fototilshisi S.Maıemerov qýana attady. Internet arqyly Uly Otan soǵysynda qaza tapqan atasy Uzaqbaı Túrikmenbaıulyn úzdiksiz izdep júrgen ol qańtar aıynda bir derekke qol jetkizgendeı bolǵan edi. Qys boıy saıttaǵylarmen hat almasyp, derekterdiń anyqtyǵyna kóz jetkizýmen boldy. Jaz shyǵyp, eńbek demalysyna shyǵysymen kórikti jer izdep demalýǵa emes, atasy jerlengen orynǵa baryp qaıtýdy jón sanady
Jýyrda «Egemen Qazaqstan» gazeti qosynynyń tabaldyryǵynan áriptesimiz, oblystyq «Mańǵystaý» gazetiniń fototilshisi S.Maıemerov qýana attady. Internet arqyly Uly Otan soǵysynda qaza tapqan atasy Uzaqbaı Túrikmenbaıulyn úzdiksiz izdep júrgen ol qańtar aıynda bir derekke qol jetkizgendeı bolǵan edi. Qys boıy saıttaǵylarmen hat almasyp, derekterdiń anyqtyǵyna kóz jetkizýmen boldy. Jaz shyǵyp, eńbek demalysyna shyǵysymen kórikti jer izdep demalýǵa emes, atasy jerlengen orynǵa baryp qaıtýdy jón sanady.
Túrikmenbaev Uzaqbaı alasapyran jyldary Mańǵystaýdan údere kóship, Túrikmenstanǵa taban tiregen qalyń qazaqtyń kózi ashyq, kókiregi oıaý azamattarynyń biri bolady. Orynbor qalasynan áskerı oqý ornyn bitirip kelgen ol elde qatardaǵy mılısııa, mılısııa bóliminiń bastyǵy bop qyzmet etedi. Soǵys bastalysymen, ıaǵnı 1941 jyldyń qazan aıynda birge qyzmette júrgen 18 mılısııanyń bireýi ǵana jasyna baılanysty qaldyrylyp, qalǵandary túgeldeı maıdanǵa attanady. Keıin aǵasy Maıemerdiń úıindegi jeńgesi «qaınym soǵysqa keterde shulǵaýyn orap, kerzi etigin kıip otyryp «yzǵarly boldy-aý tabanym, qaıǵyly boldy-aý zamanym» degen edi», dep eske alady eken.
Ýkraına maıdanyna túsken odan araǵa biraz ýaqyt salyp saýsaqtaryn oq julyp túskendikten gospıtalda emdelip jatqandyǵyn, táýir bolysymen qaıtadan soǵysqa kiretindigin aıtqan hat jáne eki saýsaqsyz túsken sýret keledi. Al 1943 jyly jeltoqsan aıynda qara qaǵaz kelip tynady. Artynda qalǵan úsh jasar qyzy qaramyqtan shetinep ketedi de, azamattyń shańyraǵynyń kómeski oty birjolata sónedi. Qazaqtyń baýyrmaldyq syılastyǵyna saı, aǵasy Maıemerdiń uly Sársenbaı 18 jasqa tolǵanǵa deıin Uzaqbaı aǵasynyń atynda bolady.
– Qara qaǵaz kelgenmen, atamyzdyń qaıda jerlengenin bilmeı kelgen edik. Ǵalamtor arqyly habary shyqqan soń, qalaı shydarsyń? Eńbek demalysymdy alǵannan keıin aǵammen birge Kıevten bir-aq shyqtym. Odan ári poıyzben, taksımen júrip otyryp, Kırovogradskaıa oblysyndaǵy Aleksandrovskıı aýdanynyń Kosovka selosyndaǵy baýyrlastar zıratyna atbasyn tiredik. Ýkraındar da ózimiz sekildi qonaqjaı halyq eken, tań atysymen maldaryn óriske aıdap júrgen olar zırat basynan bizdi kórip, mańymyzǵa jınala bastady. Biri aýyldyń ákimin, ıaǵnı selsovetterin shaqyrdy.
Baýyrlastar zıratynda 128 jaýynger jerlengen eken, sonyń tek ekeýi ǵana qazaq. Biri – meniń atam, ekinshisiniń aty-jóni – Halmuratov Nurmuran. Árip qateleri bolýy da múmkin, sebebi meniń atamdy «Týrkýmbaev» dep jazǵan. Jáne bir aıta keterligi, osy bozdaqtardyń kópshiligi 1943 jylǵy 27-28 qarasha kúnderi ajal qushypty. Murajaıdaǵy jáne saıt arqyly tapqan derekterde atamdy serjant, bólim komandıriniń orynbasary dep tirkegen. Al zıratta «qatardaǵy jýynger» dep jazylypty. Atamyzdyń rýhyna baǵyshtap Quran aıattaryn oqyp, qos ýys topyraǵyn alǵan bizderge selsovet Sergeı Dıýkov zırattyń mektep qaraýynda ekendigin, únemi tazalyq jumystaryn júrgizip otyratyndyǵyn aıtty. Zırat basyna jıylǵandardy dereý úlken zalǵa jıǵan basshy bizge zor rızashylyǵyn bildirip, Kosovkaǵa baýyrlaryn izdep, alystan kelgen alǵashqy qonaqtar ekendigimizdi jetkizdi.
Kosovka keskilesken soǵys júrgen jer, búginde jasyl alqapqa bókken ormandy dala tabanynda qandy oırandar izi jatyr. Tipti, kúni búginge deıin turǵyndar soǵystan qalǵan sarqynshaq belgilerdi – adam súıekterin, qarý-jaraq synyqtaryn taýyp alady eken. Jaýyn-shashyndy kúnder soǵys qımyldaryna da ózindik áserin tıgizipti. Kosovkany basyp alǵan nemister aýyldyń bir betindegi bıik jalǵa tek tankilermen ǵana shyǵý múmkin bolǵandyqtan, ózge qarý-jaraqtaryn osy aýylǵa shoǵyrlandyrǵan kórinedi.
Seriktiń taǵy bir jańalyǵy, jergilikti turǵyndardyń aıtýymen s
