Rýhanııat • 30 Naýryz, 2020

Aınurdyń ádemi álemi

500 ret kórsetildi

Aınur-álem ádemi. Jumbaqtyǵymen hám daralyǵymen. Jan-jaqtylyǵymen hám jalqylyǵymen. Bıik talǵamymen hám qarapaıymdylyǵymen. Zııalylyǵymen hám suńǵyla syrymen. О́reli óner úlgisimen hám ádemi, áserli únimen. О́zgeden erek soqpaǵymen. Iá, Aınur-álem san qyrly. О́ıtkeni ol  – ótkenniń ónegesin boıyna sińirip, búginginiń bar jańalyǵyn janyna darytqan naǵyz aktrısa.

Búginginiń Fárıdasy

 Q.Qýanyshbaev atyndaǵy qazaq mýzykalyq drama teatrynyń aktrısasy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Aınur Bermuhambetovany zamandastary «Búginginiń Fárıdasy» deıdi. Túr-tulǵasyndaǵy tektilik qana emes, boıyndaǵy óner men daýys syńǵyry da rasymen ótken ǵasyrdyń juldyzyna aınalǵan ańyz aktrısa Fárıda Sháripovanyń sarqytyn boıyna sarqyp kóshirgendeı. Áıgili sahna sańlaǵynyń sońǵy spektaklderin kózben kórý baqyty buıyrǵandyqtan, biz de atalǵan teńeýge esh qarsylaspaı kelistik. О́ıtkeni Aınurdyń boıynda ony kóp zamandastarynan daralap turatyn aıryqsha qasıeti bar, ol – zııalylyǵy. Qandaı rólge salsań da, saırap sala jóneletin san qyrly óner ıesi sahnadaǵy 22 jyldyq shyǵarmashylyq ómirinde túrli janrdaǵy spektaklderde alýan amplýaly keıipkerlerdi kemeline keltire keıiptep, kórermeniniń kózaıymyna aınaldy. Atap aıtsaq, Aınur Bermuhambetovanyń saraptaýyndaǵy Ǵ.Músirepovtiń «Qyz Jibegindegi» – Jibek, «Aqan seri – Aqtoqtysyndaǵy» – Márzııa, «Qozy Kórpesh – Baıan Sulýyndaǵy» – Maqpal, M.Áýezovtiń «Qara qypshaq Qobylandysyndaǵy» – Qarlyǵash, «Qaragózindegi»  – Aqbala, «Abaıyndaǵy» – Áıgerim, «Aıman – Sholpanyndaǵy» – Teńge, Sh.Aıtmatovtyń «Ana–Jer Anasyndaǵy» –  Álıman, «Ǵasyrdan da uzaq kúnindegi» - Zarıpa, Á.Nurpeıisovtiń «Qan men terindegi» – Aqbala,  R.Baıadjıevtiń «Arshyn mal alanyndaǵy» – Gúlchahra, A.Sagarelıdiń «Gamardjobasyndaǵy» - Hanýma, I.Shtraýstyń «Jubaılar jumbaǵyndaǵy» - Rozalında, M.Frıshtiń «Don-Jýannyń dýmanyndaǵy» - Donna Elvıra, J.Anýıdiń «Jalyn jutqan Janna d’Ark» dramasyndaǵy –  Janna beıneleri kórermenin kúni búginge deıin rýhanı qýanyshqa keneltip keledi.

Sahna súıgen sulý

Esim Segizbaev pen Káýken Kenjetaev sheberhanasynda shyńdalyp, Ázirbaıjan Mámbetov mektebiniń tálimin kórgen óner ıesi sahnaǵa shyqsa-aq alýan keıipke enip túrlenip ketedi. Teatr – onyń tynysy, án – ádemi álemi. Akterlik sheberlik pen ánshilikti egiz jarastyrǵan sahna sulýy sonysymen erekshe.

Aınurdyń keıipteýindegi beıneler biri ekinshisine uqsamaıtyn san qyrly, oryndalý tehnıkasy turǵysynan kúrdeli. Aktrısa sahnada táýekelshil. Onyń aıqyn dáleli – Jan Rasınniń «Fedra» monospektakline batyl barýy. «Fedranyń» arqasynda biz sahnada aktrısaǵa jolyqtyq. Iá, aktrısaǵa! Osy bir aýyz sózdiń shyn mánindegi anyqtamasyn aıǵaqtaıtyn asa talantty jumystyń kýágeri boldyq. Sol úshin júregimiz jarylardaı qýandyq! Ol – Aınur Bermuhambetova
Árıne, Aınurdy Q.Qýanyshbaev atyndaǵy qazaq mýzykalyq drama teatrynyń qoıylymdaryn jibermeı tamashalaıtyn kórermen qaýym jaqsy biledi, sahnada saraptaǵan shoqtyǵy bıik ár beınesi arqyly jaqyn tanıdy. Biraq, búgingi Aınur múldem bólek. Ol – endi kallekılik Aınur emes, jańa ǵasyrǵa Antıka áleminen top ete qalaǵan qumarlyǵy men qyzǵanyshy, adaldyǵy men aıarlyǵy, jalyny men aıazy, sezimi men sergeldeńi, meıirimi men qatigezdigi qatar sharpysqan qumarlyqtyń shyn mánindegi qurbany, mahabbattyń kúnáhary.

Fedranyń basty tragedııasy – ógeı ulyna degen ólermen seziminde ǵana ma? Onyń qasireti – sulýlyǵynda! Sol ǵalamat ajaryna beder salǵan ýaqyttyń aldyndaǵy dármensizdiginde. Júregin aqyl men sanaǵa baǵyndyryp,ıgere almaǵan qumarlyǵynda. Erkindigin turmys pen tirshilik zańy jolynda qurban etken sharasyzdyǵynda. Iá, onyń bar tragedııasy – áıel bolyp jaratylǵandyǵynda!

Mine, osy kúrdeli kóńil-kúı qatparlary aktrısa Aınur Bermuhambetovanyń sarptaýynda óte sátti ashylǵan. Bolmysynan, tabıǵatynan dramalyq aktrısa Fedranyń boıaýyn óz bıiginde bederledi. Bul joly biz Aınurdy dramalyq aktrısa, ǵalamat daýysty ánshi retinde ǵana emes, áýeni men áýezi, ásemdigi men áreketi, parasaty men plastıkasy qatar kelisken san qyrly sahnager retinde tanydyq. Aktrısa sahnaǵa ǵalamat estetıkany alyp shyqty. Ol – Fedraǵa aınalǵan Aınurdyń syrtqy sulýlyǵy ǵana emes, tutastaı spektaklge sán kirgizgen – adam kórip, tańyrqaı alatyn ádemilik ataýlynyń barlyǵyn talǵamy men talaby qatar órilgen kirpııaz sahnada ǵalamat bir úılesimmen úndestire alýynda. Osy úshin de «Jaraısyń!» dep qol soqtyq. О́ner ıesiniń jan áleminde jasyrynyp jatqan ádemiliktiń barlyǵyn sýyryp alyp, akter retindegi bar múmkindigin kórsetý úshin keıde osylaı: sahnagerlerge arnap arnaıy monospektaklder qoıyp turý asa qajet eken degen oıǵa qaldyq. Fedra – Aınur bizdi saf ónerdiń tereńine boılatty. Sahnadan sulýlyq kórdik! Sýretkerlikke jolyqtyq!

Aınur-álem

Aınur degende, kóńilge qurmet ornyqtyratyn taǵy bir qasıet – ol aktrısanyń shyqqan bıiginde qalyp qoımaı, ózin únemi shyǵarmashylyq turǵydan jetildirip, damytyp, árdaıym jańa qyrynan kórsetýge umytylyp júrer izdengishtigi. Jaqynda elordadaǵy «Nomad City Hall» zalynda jandy daýysta ótken Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, aktrısa Aınur Bermuhambetovanyń «Aı-Nur álemi» atty  konsert-spektakli osy oıymyzǵa jáne bir márte ılandyrdy.

Saǵynyshqa toly hattar...
Álemdik mıýzıklderge saıahat...
Qıly taǵdyrlarǵa toly teatr álemi...
San túrli únder úılesken dýblıaj ǵalamy...
Aktrısa únimen ózgeshe órnek tapqan álemdik mýzykalyq týyndylar...

Mine, osynyń barlyǵy kórermenine hám tyńdarmanyna tamasha tartý boldy.  Tyńǵylyqty da jan-jaqty daıyndalǵan júıeli jumys aktrısanyń qııal qarymy men shyǵarmashylyq deńgeıiniń qanshalyqty qaryshtap ketkendigin jáne bir márte áıgilep berdi. Biz bul keshte sahna men ekranda túrli róldi kemeline keltire keıiptegen aktrısany ǵana emes, jandy daýysta án salyp, áýezdi únimen talaı týyndyny qazaqsha sóıletken dýblıaj salasyndaǵy qajyrly eńbegine de kýá boldyq, qurmetpen qol soqtyq.  О́ıtkeni bul keshte biz kórgen álem – erekshe sulý álem. Ol – aktrısanyń ózi, ónerdegi sózi. Armany men ańsary. Aınur–álem ádemi!   

Sońǵy jańalyqtar

Shymkentte taǵy bir aýdan qurylady

Qoǵam • Búgin, 16:58

Almatyda qant qymbattap barady

Qoǵam • Búgin, 16:45

Dollar baǵamy ósti

Qarjy • Búgin, 16:12

Uqsas jańalyqtar