Keshe Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń kezekti brıfıngi Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúnine arnaldy. Halyqaralyq ıadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyl kúnine oraı, sonymen qatar, dúnıejúzilik qaýymdastyq úshin bul kúnniń mańyzdylyǵyna toqtalý maqsatynda brıfıngke Birikken Ulttar Uıymynyń Qazaqstandaǵy rezıdent-úılestirýshisi mindetin atqarýshy, IýNISEF – Birikken Ulttar Uıymynyń balalarǵa kómek kórsetetin halyqaralyq tótenshe qory ókildiginiń basshysy Djýn Kýkıta men L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti rektorynyń ǵylym jónindegi keńesshisi, QR Ulttyq ıadrolyq ortalyǵynyń burynǵy dırektory – Iаdrolyq fızıka ınstıtýtynyń burynǵy dırektory Qaırat Qadyrjan qatysty.
Keshe Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń kezekti brıfıngi Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúnine arnaldy. Halyqaralyq ıadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyl kúnine oraı, sonymen qatar, dúnıejúzilik qaýymdastyq úshin bul kúnniń mańyzdylyǵyna toqtalý maqsatynda brıfıngke Birikken Ulttar Uıymynyń Qazaqstandaǵy rezıdent-úılestirýshisi mindetin atqarýshy, IýNISEF – Birikken Ulttar Uıymynyń balalarǵa kómek kórsetetin halyqaralyq tótenshe qory ókildiginiń basshysy Djýn Kýkıta men L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti rektorynyń ǵylym jónindegi keńesshisi, QR Ulttyq ıadrolyq ortalyǵynyń burynǵy dırektory – Iаdrolyq fızıka ınstıtýtynyń burynǵy dırektory Qaırat Qadyrjan qatysty.
Búgin, ıaǵnı 29 tamyzda dúnıejúzilik qaýymdastyq Qazaqstan bastamashy bolǵan jáne 2010 jyly BUU Bas Assambleıasy qoldaǵan Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúnin atap ótetini belgili. Bul kúni Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń 1991 jylǵy 29 tamyzdaǵy tarıhı Jarlyǵymen álemniń eń alpaýyt Semeı ıadrolyq polıgony jabylǵan edi. Qazaqstan Keńes Odaǵynan «muraǵa qalǵan» álemdegi tórtinshi ıadrolyq áleýetten óz erkimen bas tartyp, sol kezden bastap «beıbitshilik epısentrine» aınalǵan bolatyn. Nátıjesinde, Reseı jáne AQSh-pen yntymaqtasa otyryp, ıadrolyq qarýlar men raketalar elimizden shyǵarylyp, joıylsa, al burynǵy polıgon ınfraqurylymy isten shyǵarylǵan-tuǵyn. Qazaqstandyq polıgonnyń jabylýymen Nevadadaǵy, sondaı-aq, Lob-Nor jáne Mýrýroa sekildi álemniń iri synaq alańdary da óz jumystaryn toqtatqan bolatyn. Sarapshylar Semeı polıgonynyń jabylýymen ıadrolyq qarýdy taratpaý men qarýsyzdanýdyń ǵalamdyq úrdisiniń jańa kezeńi bastaý alǵanyn da atap kórsetip otyr.
2006 jylǵy qyrkúıekte Qazaqstan aımaqtyń basqa memleketterimen birlese otyryp Ortalyq Azııany ıadrolyq qarýdan azat aımaq dep jarııa etken Semeı kelisimine qol qoıdy. Sondyqtan 29 tamyz – bul ıadrolyq apokalıpsıs qaýpin alshaqtatqan beles bolyp sanalady. Bul kúnniń basty ózegi, mine, osynda.
Brıfıngte sóz alǵan Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń resmı ókili Altaı Ábıbýllaev óz sózinde qazaqstandyqtar osy mańyzdy kún arqyly barlyq dúnıejúzilik qaýymdastyqty jáne barlyq elderdiń halyqtaryn ıadrolyq qarýdy taratpaý jáne qarýsyzdaný máselelerin kúsheıtýde taǵy da bir ret birigýge úndep otyrǵanyn atap ótti.
Al Djýn Kýkıta Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúni 29 tamyzǵa bekitilgeni beker emestigin, osy kúni álemdegi eń iri ıadrolyq polıgondardyń biri – Semeı polıgony jabylǵanyn aıtty. «Bul kún álemdi ıadrolyq qarýdan azat etýdi nasıhattaıtyn kún. Sondyqtan, bul kúnniń mańyzy zor. Osynaý halyqaralyq kúndi atap ótý úshin bıyl eki úlken shara uıymdastyrylady. Bul sharalarda ıadrolyq qarýdy taratpaýǵa qatysty ózekti máseleler kóteriledi», dedi Djýn Kýkıta.
Al Qaırat Qadyrjan Semeı polıgonyndaǵy ıadrolyq synaqtardyń saldaryn joıý jónindegi biraz jyldardan beri júrgizilip kele jatqan jumystardyń barysy, osy baǵytta qandaı jumystar atqarylǵany, ýlanǵan jerlerdi qoldanysqa tolyq qaıtarý jumystarynyń jaıy týraly áńgimeledi. «Búgingi tańda elimizdiń ǵalymdary Semeı polıgony aımaǵyn jan-jaqty zerttep, úlken sharýalar atqardy. Iаǵnı, polıgon aımaǵyna jaqyn jerler birneshe bólikke bólinip, zertteldi. Bul jerlerdiń sharýashylyqtarǵa paıdalaný-paıdalanbaý máselesine túbegeıli zertteý júrgizý úshin halyqaralyq sarapshylar men halyqaralyq uıymdar da tartyldy», dedi Q. Qadyrjan. Sondaı-aq, Qaırat Qamaluly Qazaqstannyń qarýsyzdaný saıasaty, ATOM jobasy, Qazaqstannyń ýran áleýeti men ýran ónerkásibindegi qaýipsizdiktiń qalaı qamtamasyz etilip jatqany tóńireginde jýrnalısterdiń qoıǵan saýaldaryna jaýap berdi.
Láıla EDILQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
