Eń bastysy – úılesimdi jumys isteý

Daǵdarys kezeńinde eń birinshi bolyp az qorǵalǵan sanat «soqqy» qabyldaıdy jáne onyń saldaryn sezinedi. 200 mlrd teńge kólemindegi qarajat birinshi kezekte halyqtyń áleýmettik osal toptaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan. Zeınetaqy men memlekettik járdemaqylardy 10%-ǵa ındeks­teý jyldyq mánde baǵanyń ósýine baı­lanysty kiris shyǵynyn ishin­ara óteıdi. Bul rette kómek kórsetiletin azamattar sanat­tary­nyń tizbesi keńeıtiledi, sondaı-aq osal sanatqa qoldaý kórsetiledi.

Tótenshe jaǵdaı kezeńinde óz betinshe jumyspen qamtylǵandar men resmı emes jumys isteıtin azamattar úshin áleýmettik tólemder týraly másele boıynsha naqty aıtyldy. Olar jumyspen qamtylǵan halyqtyń jalpy sanynyń shamamen 24%-y. Tabysyn joǵaltqan tulǵalar úshin negizgi mindet 42500 teńge kóleminde áleýmettik tólem alý úshin óz mártebesin resimdeý qajet. Qosymsha tólemder alý jaǵdaıynda azamattardyń ar-ojdansyz qatynasyna baılanys­ty ártúrli pikirler de aıtyldy.

Alaıda Memleket basshy­synyń qıyn jaǵdaıda júrgen jáne shyn máninde kómekke muq­taj adamdardyń paıdasy úshin jasaǵan sheshimi salmaqty fak­tor bolyp, osy sheshimdi qabyldaýdaǵy jaǵymsyz oı-pikir­lerden basym tústi. El úshin qıyn ýaqytta jekelegen teris pı­ǵyldy azamattardyń túsi­nis­tikpen qaraýyna úmit artamyz.

Eldegi shaǵyn jáne orta bız­nes jumyspen qamtylǵan halyq­tyń jalpy sanynyń 37,5%-yn qamtamasyz etedi. Shaǵyn jáne orta kásiporyndardyń ónim shy­ǵarý men qyzmetteriniń jalpy kóleminde eń úlken úles saýdaǵa – shamamen 25%, qurylysqa – 17%, odan ári aýyl sharýashylyǵyna 8% tıesili. Sondyqtan eńbekaqy tóleý qorynan 6 aıǵa salyqtar men basqa da tólemderdi esepteý men tóleýdi alyp tastaý (buǵan áleýmettik aýdarymdar, tabys salyǵy, zeınetaqy jarnalary men medısınalyq saqtandyrý jáne t.b. jatady), ShOB-qa bosa­ǵan qarajatty bıznesti, ıaǵnı jumys oryndaryn saqtaýǵa múm­kindik beretin salalarǵa qaıta baǵyttaýǵa jaǵdaı jasaıdy. Qal­ǵan salyq tólemderine keletin bol­saq, olar 3 aıǵa keıinge qal­dy­ryldy. Bul ShOB-ty qoldaý boıynsha jarııalanǵan burynǵy sharalarǵa taǵy bir qosylǵan je­ńildik bolady.

Mańyzdy sharalardy iske asyrý úshin barlyq qarajat kózderi, sonyń ishinde 2019 jyldyń ba­syn­daǵy aktıvteri 24,5 mlrd teńgeni quraǵan Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory da paıdalanylady.

Bólingen qarajatty tıimdi ıge­rý men ashyqtyǵyn qamtamasyz etý – atqarýshy memlekettik or­gan­dardyń negizgi mindeti. Bizdiń ál-aýqatymyz osyǵan baıla­nysty. Barlyq jáne ár adam­nyń úılesimdi jumysy isteýi ma­ńyz­dy. Memleket pen qoǵamnyń tıim­di ózara is-qımyly arqyly biz daǵ­darystyq kezeńniń qıyndyqtaryn eńsere alamyz.

Ásel ÁBEN,

Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń Almaty qalasyndaǵy ókildiginiń basshysy