Investısııa kóptep salynsa...
Bul birinshi kezekte óńirdegi burynnan kele jatqan alpaýyt kásiporyndardy uıqysynan oıatyp, ádil básekege yntalandyrdy. Ozǵan elderdiń ozyq tehnologııasyn engizip, ekonomıkany eseleı túsýge jigerlendirdi.
Investısııa birinshi kezekte bızneske qolaıly ortany tańdaıdy. Kásipkerlikke yńǵaıly orta izdegender áýeli beıbitshilik pen kelisim uıalaǵan elderdiń esigin qaǵatyny taǵy bar. Sebebi qoǵamy turaqty eldiń ekonomıkasynda ósim kóp bolmaq.
Byltyr «Kazakh Invest» qoldaýymen elimizge jalpy kólemi 55 mıllıard dollarǵa jýyq 228 ınvestısııalyq joba tartylǵan. Sheteldik alpaýyttar agroónerkásip, mashınajasaý, taý-ken metallýrgııasy, munaı-gaz hımııasy, kólik-logıstıka, jańǵyrmaly energetıka jáne qurylys ındýstrııasy salalaryna qarjy quıa bastaǵan. Top-ınvestor elderdiń qatarynda elimizge Eýropalyq odaq memleketteri, AQSh, Reseı, Túrkııa, Sıngapýr men Qytaı kóptep ınvestısııa salýda.
Al sheteldikter qyzyǵýshylyq tanytqan salalardyń ishinde sońǵy kezderi agroónerkásip, munaı-gaz hımııasy, qurylys ındýstrııasy úshinshi megapolıste jandanyp keledi.
Jyl basynda Shymkent qalasyna Eýropalyq odaqqa múshe memleketterdiń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshileri jumys saparymen kelgen edi. Júrgen ortasynda jańa múmkindikter izdeıtin eýropalyqtar osy saparda shahardyń ekonomıkalyq jumaq meken, kásipkerlikke kelisti kent ekenine kóz jetkizip qaıtty.
Eýroodaqqa kiretin 12 memlekettiń elshileri áýeli qaladaǵy dári-dármek shyǵaratyn «Hımfarm» AQ zaýytynyń jumysymen tanysty. Adam kapıtalyn basty qundylyq sanaıtyn Eýropa úshin densaýlyq saqtaý salasynyń alar orny ózgeshe. Elshiler de osyny eskerip, qazaqstandyq medısınanyń damý ereksheligin kózben kórip, farmasevtıka óndirisiniń perspektıvalary jaıly oı bólisti.
Iá, 7,5 myń sharshy metr aýmaqta ornalasqan «Hımfarm» aty aıtyp turǵandaı, otandyq farmasevtıkanyń basynda turǵan jetekshi kásiporyn. Onda peroraldy, parenteraldy, sterıldi jáne sterıldi emes dárilik preparattar shyǵarylady. Dári-dármekter tórt óndiristik jelide óndiriledi. Zaýytta 251 adam aýysymmen aptasyna 40 saǵat, al zııandy aımaqta isteıtinderi 36 saǵat eńbek etedi. Osylaısha óndiristiń úzilissiz júrýin qamtamasyz etýde.
«Hımfarm» tek TMD aýmaǵynda ǵana emes, eýropalyq jańa tehnologııany da óndiriste kádege jarata bildi. Máselen, dári-dármekterdi zalalsyzdandyrý úshin taza bý jáne sýdy tazalaıtyn eýropalyq zamanaýı qondyrǵylar qoıylǵan.
Ortasha eseppen ár eki qondyrǵy saǵatyna tórt myń lıtr sý tazalap, sonymen birge saǵatyna 2,5 myń kılo taza bý óndire alady. Taza sý men bý óndiristik jelilerdi, arnaıy kıimderdi, daıyn ónimderdi sterılızasııalaý úshin paıdalanylady. Sheteldik qondyrǵylardyń tetigin taýyp, kádege jaratý úshin 30 mamandy arnaıy oqytypty. Tipti jabdyqtardyń sapasyn alty aı saıyn tekserýden ótkizip turady eken.
Jumys bar jerde qatań tártip bolýy kerek dep esepteıdi óndiristik mekemeniń jaýapty ókilderi. Sondyqtan sehta óndirilgen barlyq dári-dármektiń jáne onyń ishindegi jaramsyz bolyp shyqqandarynyń túgeliniń esebi qatań júrgiziledi. О́ıtkeni zaýytta quramynda esirtkilik zat bar morfın, promıdol, fentanıl syndy analgetıkter de shyǵarylady. Dárilik preparattar qorapqa salynyp, qoımaǵa jiberilmes buryn mamandardyń jiti baqylaýynan ótedi. Qyzmetkerler arnaıy bólmede saǵattap otyryp árbir dárini kózben tekseredi. Osylaısha preparattardyń zaýyttan kem-ketiksiz shyǵýyna kóp rette osy bólimniń mamandary jaýapty bolady.
«Shymkent qalasyndaǵy biz kórgen kásiporyn bárimizge de úlken áser qaldyrdy. Qazaqstanda osyndaı zamanaýı óndiris oryndarynyń bolýy ekonomıkany ártaraptandyrý baǵytynda atqarylǵan saıası ózgeristerdiń nátıjesi dep bilemiz. Iá, qazaq eli tabıǵı qazba baılyqtarǵa óte baı memleket. Sondyqtan bolar, Qazaqstan óndiris salasynda úlken jetistikterge jetýde. Ekonomıkalyq ósim men turaqtylyq sheteldik ınvestorlardy da osy elge ınvestısııa salýǵa qyzyqtyryp otyr. Ásirese Qazaqstanda balama qýat kózderiniń óndirisinde biraz tabystar bar. Bizdiń oıymyzsha, ınvestorlarǵa bul salada da múmkindikter óte kóp», deıdi Eýroodaqtyń Qazaqstandaǵy ókildiginiń basshysy Sven-Olov Karlsson.
Jańa ortalyqtar ashylýda
Shymkentte sońǵy jyldary medısına ınstıtýttary kóptep ashylýda. Qalada ornalasqan iri medısınalyq joǵary oqý oryndarynyń suranysy osy qajettilikti týǵyzǵandaı. Naýryzdyń basynda elimizge tanymal reprodýktıvtik medısına ınstıtýty qalada fılıalyn ashyp, jumysyn bastady.
Búginde shyr etken sábıdiń únine zar qanshama otbasy bedeýlik dertiniń zardabyn tartyp keledi. Megapolıste ashylǵan joǵary reprodýktıvtik tehnologııalar salasyndaǵy sońǵy jetistikterdiń kómegimen bedeýlikti emdeýge arnalǵan jańa áleýmettik mańyzy bar nysan qamkóńil jandarǵa kómekteseri anyq. Bul otandyq densaýlyq saqtaý salasynyń jetistigi desek artyq bolmas. Klınıkada tıimdilikti barynsha arttyrý maqsatynda áıelder men erler bedeýligin emdeý qyzmetiniń tolyq aýqymy usynylǵan. Munda EKO bólimi, adam genomyn tolyq zertteýge arnalǵan genetıkalyq zerthana, áıelder keńesi, jedel gınekologııa-laparoskopııalyq ortalyq, jedel emdeýmen qosa erler belsizdigin emdeıtin andrologııa jáne ýrologııa bólimi bar. Sondaı-aq Ońtústik Qazaqstan medısınalyq akademııasynyń stýdentteri men kýrsanttaryna arnalǵan oqý bazasy da osynda ornalasqan. Klınıka bir aýysymda 250 adamdy qabyldaı alady. Jylyna 3 myń EKO baǵdarlamasyn, 2 myń laparoskopııalyq ota jasaýǵa múmkindigi bar. Atalǵan ortalyqtyń ashylýyna reprodýktıvtik medısına ınstıtýty 1 mlrd 25 mln teńge ınvestısııa quıǵan. Aldaǵy ýaqytta 150 adamdy turaqty jumyspen qamtý kózdelýde.
