Rýhanııat • 16 Sáýir, 2020

Egıpet bıligi perǵaýyndar qabirlerine onlaın týrlar ashty

1570 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Karantın álem elden erekshe dep  qabyldaıtyn  tarıhı, mádenı qundylyqtaryńdy jarnamalaýǵa kedergi emes eken. Buǵan deıin tabaldyryǵynan attaǵandarǵa ǵana esigi ashylatyn ejelgi Mysyr jerindegi perǵaýyndardyń óli qalashaǵy endi onlaın túrinde jarnamalana bastady.      

Egıpet bıligi perǵaýyndar qabirlerine onlaın týrlar ashty

Mysaly, onlaın arqyly kórsetile bastaǵan Gızadaǵy Sakkar pıramıdasynda  Egıpettiń bas dinı qyzmetkeriniń «erekshe saqtalǵan» qabiri  jaqynda ǵana arshylyp alynǵan. «Qabirden olar qabyrǵaǵa baı sýretter men elýden astam músinderdi tapty. 4,5 myń jyl dep eseptelgen qabir shamamen 30 sharshy metrdi quraıtyn tikburyshty zaldan jáne sońynda jertóleden turady» degen málimetter qosa usynylǵan. «Egıpettiń eldiń tarıhı jáne mádenı murasyn qorǵaýmen jáne saqtaýmen aınalysatyn mınıstrligi ejelgi perǵaýyndardyń qabirleri  men basqa da kórnekti oryndarǵa aqysyz onlaın-saparlar uıymdastyrdy» dep habarlaıdy Knife portaly.  

Bul týraly sol eldiń eń basty týrızm agenttikteri  Twitter-de habarlady. Mınıstrlik áleýmettik jelilerde ekskýrsııalarǵa siltemeler jarııalaıdy, olardy #StayHome heshtegterimen tolyqtyrady. Vırtýaldy týrlar kóptegen sýretterden turatyn bólmelerdiń 3D-modelderi retinde usynylǵan. Qurylymnyń vırtýaldy kóshirmesinde erkin qozǵalýǵa, kamerany úlkeıtýge múmkindik bar. Tipti erekshe jetildirilgen qurylǵylardyń kómegimen  qabirlerdiń ishin aralap júrgendeı áser alýǵa da múmkindik bar.

Sonymen, mınıstrlik ázirge bolatyn segiz orynnyń tizimi tómende: 

Baǵdarlanǵan týrlar arab jáne aǵylshyn tilderindegi túsiniktemelermen birge júredi.

Mennanyń qabiri;

Meresanh patshaıymynyń III qabiri;

Qyzyl monastyr;

Sultan Barkýk meshit medresesi;

Ben Ezra sınagogasy;

Benı Hasan nekropolııasy.

Kom-el-Shýkaf katakombalary.

Perǵaýyn Ramses VI qabiri.

Gızadaǵy Sakkar pıramıdasy

Ejelgi Esik qalasynyń saqtar órkenıetiniń ortalyǵy bolǵandyǵy týraly pikirdi arheolog-tarıhshy Baıpaqov talaı ret aıtqan. HIH ǵasyrdyń aıaǵy men HH ǵasyr­dyń basynda Almatyda 50 saq qorǵany bolǵanyn dáleldeıtin derekter arheo­log Borıs Dýblıs­kııdiń eń­bek­terinde kezdesedi. 1940 jy­ly onyń «1939 jyl Al­maty aýmaǵynda júrgizilgen arheo­logııalyq zertteýlerdiń ná­tıjesi týraly qysqasha esep» degen mono­grafııalyq eńbegi jeke jınaq bolyp jarııalandy. Biraq biz olardy saqtaı almadyq; 1940 jyldary KSRO-da ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy júrgen kezde ejelgi qabirler qurylys astynda qaldy.

Qalaýyn tapsa, qara tas ta sóıleıtinin álemdik týrızm tájirıbesi kún saıyn dáleldep jatyr. Túrikterdiń  Súleımen sultan serııalynan soń  shabadany jınalmaıtyn álem  týrısteriniń ańsary Túrkııaǵa aýdy. Qazir Túrkııa sol zamanda Súleımen patshanyń, Hıýrem sultanǵa qatysy bar adamǵa qatysty adamdardyń qabirlerin onlaın týrızm  arqyly jarnamalaý arqyly ǵana tabys kózin tolyqtyryp otyr.

О́rkenıetten sharshaǵan adamzat tarıhyn tas pen moladan izdep  el asyp, jer asyp ketýge daıyn otyr. Qazaqstan tarıhı jerden de kende emes, Túrkistannyń túbinde topyraǵy úıilip jatqan Otyrar tóbeni «Shyńǵys hannyń qalyń qolynyń beti qaıtqan jer osy» dep jarnalamasań, kez-kelgen týrıstiń nazary aýady.

Almaty jeri qorǵandardan da kende emes. Saqtar qorǵanyn arshyp qalsań tarıhy kúmbirlep   sóılep ketýge daıyn otyr.

Qazaqstanda tarıhı jer dep memleket qaraýyna alǵan árbir nysannyń   onlaın   túsirilimin daıyndap, álemdik qaýymdastyqqa tanystyratyn kez keldi. Qazirgideı sıfralızasııa dáýiri úshin bul tirlikti qolǵa alýdyń túk te qıyndyǵy joq.