Almıra TOQTARBEKOVA, ShQO-daǵy balalardyń quqyqtaryn qorǵaý basqarmasynyń bólim bastyǵy:
– Almıra Toqtaǵazyqyzy, «Meıirim» aksııasy tuńǵysh ret Shyǵys óńirinde júzege asyryldy. Atalǵan aksııanyń mańyzy nede?
– Oblysta 3500-den astam jetim bala men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar turyp jatyr. Olardyń ishinen, 2300-ge jýyǵy – otbasylarda, 1400-den astamy ınternattyq mekemelerde turady. Bul sanattaǵy balalardyń 11 paıyzy ǵana baspanaǵa ıe.
Almıra TOQTARBEKOVA, ShQO-daǵy balalardyń quqyqtaryn qorǵaý basqarmasynyń bólim bastyǵy:
«Meıirim» – balalarǵa jylý syılaıdy
– Almıra Toqtaǵazyqyzy, «Meıirim» aksııasy tuńǵysh ret Shyǵys óńirinde júzege asyryldy. Atalǵan aksııanyń mańyzy nede?
– Oblysta 3500-den astam jetim bala men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar turyp jatyr. Olardyń ishinen, 2300-ge jýyǵy – otbasylarda, 1400-den astamy ınternattyq mekemelerde turady. Bul sanattaǵy balalardyń 11 paıyzy ǵana baspanaǵa ıe.
Osy máseleni sheshý úshin Shyǵys Qazaqstan oblysy respýblıkada alǵash ret jetim balalarǵa jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa qoldaý kórsetý jónindegi 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospardy ázirledi. Keshendi jospardyń maqsaty – atalǵan sanattaǵy balalardyń ómir súrý sapasyn áleýmettik jáne quqyqtyq kepildikterdi qamtamasyz etý jolymen jaqsartý. Iаǵnı, barlyq sanattaǵy balalardyń sapaly bilim alý, medısınalyq jáne áleýmettik qyzmetterdi paıdalanýyna jaǵdaı jasaý, aýyr turmystyq jaǵdaıdaǵy balalar quqyqtaryn qorǵaý úshin keshendi sharalar júıesin qalyptastyrý, balalardy oıdaǵydaı áleýmettik beıimdeýge jaǵdaı jasaý jáne jumyspen, turǵyn úımen qamtamasyz etý kózdelip otyr.
– Keshendi jospardy ázirleý arqyly qandaı jumystar atqaryldy?
– Keshendi jospar qolǵa alynǵan 2 jyl ishinde oblysta qyrýar jumys atqaryldy. Birinshi kezeńde, 2011 jyldan bastap, balalar úıiniń tárbıelenýshileri memlekettik organdar men óńirdiń uıymdary, shaǵyn, orta jáne iri kásiporyndarǵa áleýmettik-patronattyq qoldaý kórsetý úshin bekitildi.
Otbasylarda tárbıelenip jatqan jetim balalar da shette qalmady. Barlyq qalalar men aýdandarda «Meıirim» qaıyrymdylyq aksııalary uıymdastyryldy. Nátıjesinde, memleketttik organdar men uıymdar, bıznes qurylymdar ókilderimen áleýmettik kelisimsharttar jasaldy.
Búgingi tańda memlekettik organdar, uıymdar, jergilikti basqarý organdary, bankter, iri kásiporyndardan bastap, shaǵyn sharýa qojalyqtaryna deıin, úkimettik emes uıymdar, barlyǵy 1770 patronattyq uıym 1700 jetim balalar men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalardy qamqorlyǵyna aldy.
Balalardyń shottaryna 90 mıllıonǵa jýyq aqsha aýdaryldy. Bul qarjyǵa olar turǵynúıqurylysjınaq júıesi arqyly tómendetilgen paıyzben turǵyn úı alý múmkindigine ıe bolady.
Patronattyq uıymdar aqsha aýdaryp qana qoımaı, balalarǵa tárbıe berýde, balalar úıi tárbıelenýshileriniń qoǵamda áleýmettik beıimdelýine belsendi qatysyp, jumyspen qamtamasyz etýine kómektesedi, jazǵy lagerlerge joldama usyný arqyly balalardyń demalysy men bos ýaqytyn uıymdastyrýǵa qolǵabys etedi. Sondaı-aq, rýhanı-adamgershilik turǵysynan tárbıeleýge qatysady.
Mysaly, Kýrchatov qalasynyń bilim berý uıymdary Shúlbi aýylynda ornalasqan oblystyq balalar úıiniń tárbıelenýshilerin Kýrchatov qalasy boıynsha serýendetip, «Jaǵalaý» jazǵy saýyqtyrý lagerinde demalys uıymdastyrdy. Abaı aýdanynyń patronattyq uıymdary hakimniń sońǵy on jyl ǵumyry ótken Jıdebaıǵa saıahat uıymdastyrsa, Borodýlıha aýdany Jańashúlbi balalar úıiniń tárbıelenýshilerin Astana, Semeı qalalarynda serýendetti. Semeı, Kýrchatov qalalary men Kúrshim, Tarbaǵataı, Zaısan aýdandarynyń patronattyq uıymdary turǵyn úı alýǵa járdemdesti.
Sonymen qatar, keshendi josparǵa qatysqan jáne patronattyq uıymdarǵa bekitilgen balalar týraly málimetter bazasy quryldy. Aldaǵy ýaqytta málimetter bazasyn jańarta otyryp, balalardyń ómirin baqylaý josparlanyp otyr.
Áńgimelesken
Dýman ANASh,
jýrnalıst.
О́skemen.
