17 Qyrkúıek, 2013

О́miri ónegeli tulǵa edi nemese О́tegen Seıitov týraly tolǵanystar

1353 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Qazaqstan prokýratýrasynyń tarıhynda esimi altyn árippen jazylǵan tulǵanyń biri – О́tegen Seıituly Seıitov. Ol halqymyz úshin eń qıyn kezeńde dúnıege kelip, taǵdyrdyń mańdaıyna jazǵan taýqymetine moıymaı, órliktiń, erliktiń úlgisin kórsete bilgen qaıratker edi. О́tegen Seıituly on segiz jyl boıy Qazaq KSR prokýrory qyzmetin atqaryp, qarapaıymdy­lyǵy men kisiligin asqaqtatyp, kóptiń qurmetine bólendi, batasyn aldy. Sózimizdiń rastyǵyn naqty dáleldermen dáıektep, «búgingi prokýror qandaı bolý kerek?» degen suraqqa О́tegen Seıitov ómiri men taǵylymy arqyly jaýap berýge bolatyn tárizdi.

Qazaqstan prokýratýrasynyń tarıhynda esimi altyn árippen jazylǵan tulǵanyń biri – О́tegen Seıituly Seıitov. Ol halqymyz úshin eń qıyn kezeńde dúnıege kelip, taǵdyrdyń mańdaıyna jazǵan taýqymetine moıymaı, órliktiń, erliktiń úlgisin kórsete bilgen qaıratker edi. О́tegen Seıituly on segiz jyl boıy Qazaq KSR prokýrory qyzmetin atqaryp, qarapaıymdy­lyǵy men kisiligin asqaqtatyp, kóptiń qurmetine bólendi, batasyn aldy. Sózimizdiń rastyǵyn naqty dáleldermen dáıektep, «búgingi prokýror qandaı bolý kerek?» degen suraqqa О́tegen Seıitov ómiri men taǵylymy arqyly jaýap berýge bolatyn tárizdi.

Adam taǵdyry árqıly qalyptasady. Balalyq shaǵy ashtyq jyldarymen tus­pa-tus kelip, anasynan erte aıyryl­­­ǵan, jetimdiktiń zardabyn aıaýsyz tart­qan О́tegen Seıitulynyń: «Keıde ońa­sha qal­­ǵanymda ártúrli sebeptermen ómi­rim­niń talaı-talaı belesterin shym-shym­­dap eske alamyn. О́mir bolǵan soń jaq­sylyǵy da, jamanshylyǵy da aralas. Ne de bolsa, bul meniń ómirim, ótken soq­paq­tarym. Otyzynshy jyldardaǵy je­tim kóńil, ashtyqpen ótken balalyq, onan berirektegi ıyǵymyzǵa bútin kıim ile almaı júrgen qaıran bozbalalyq, oq pen ottyń arasyndaǵy jankeshti maı­dan, shybyn jannyń saýlyǵy men beı­bit kúnderdiń qyzyǵy, balań mahabbat, qyzmet, turmys sergeldeńi, perzent qy­zy­ǵy, respýblıkalyq dárejedegi qyzmet­ke kóterilýim – eger osy joldyń bar­ly­ǵyn ózim bar bolmysymmen sezinip ót­pe­­sem adam senbesteı. Bul – taǵdyr, bul – ómir», degen sózderinde bir adamnyń tu­­tas ǵu­my­ry bir dánniń qaýyzyna syıyp ketkendeı.

О́tegen Seıitovtiń ómirlik maqsaty zańdylyqty saqtaý, qylmys ataýlymen kúresip, azamattardyń quqyǵy men múddesin qorǵaý bolatyn. Ol 1966 jyldyń 28 naýry­zyn­da KSRO Bas prokýrorynyń buıry­ǵy­men Qazaq KSR prokýrory bolyp taǵa­ıyndaldy. Respýblıka prokýrory bolyp turǵan shaǵynda eldegi ár oqıǵaǵa jeke mán berip, nazarynan tys qaldyrmaýǵa tyrysty. Ásirese, Shymkent qalasynda bolǵan oqıǵa týraly baıandaǵan esteliginen «Ushqynnan jalyn qaýlaıdy» dep buzaqynyń qolynan jaraqat alyp, qaza tapqan adamnyń ólimin qala mılısııasynan kórip, kóte­rilgen halyqtyń narazylyǵy týraly jan-jaqty baıandap bergen. Kóshede soq­qydan esinen tanyp, qulap qalǵan azamat mılısııa bólimshesine jetkizilgende kóz jumady. Kim ekenin anyqtaǵan sátte avtobaza qyzmetkeri ekeni belgili bolady. Aqparatty anyq bilmegen marqumnyń áriptesteri, qalanyń kólik júrgizýshileri otqa maı quıýshy buzyqtardyń sózine ilesip, qala ortalyǵynda mashınalardy bir jerge tirep qoıyp, kólikterdiń júrýine múmkindik bermedi. Qoldaryna benzın tolǵan qutylardy alyp, oblys­tyq jáne qalalyq ishki ister basqar­masynyń ǵımarattaryn órtep jiber­gen. Abaqtyny qorshap alyp, ony da órtemekshi bolǵan sátte mılısııa qyz­met­kerleri janqııarlyq erlik kórse­tip, túrmeniń túgeldeı órtenýine jol ber­medi. Shuǵyl tekserý júrgizilip kiná­liler anyqtaldy. Biraq mundaı aran­­­da­týshylardyń lańynan qanshama adam qurban bolyp qanshama adam taǵdyry orny tolmas ókinishke ushyrady. Muny jyldar ótken soń da umyta alma­ǵan О́tegen Seıituly oqıǵany baıandaý arqy­ly, mundaı oqıǵalardyń qaıta­lan­­­baýy úshin halyqtyń shynaıy aqpa­rat­ty bilýiniń mańyzdy ekenin esker­tedi. Árıne, kiná eki adam arasyn­daǵy janjaldan týyndaǵanyn, mılısııa qyzmetkerleriniń tek kóshede jara­qat alǵan janǵa kómek kórsetkenin bil­gende, jappaı tártipsizdik oryn almas edi. Arada qanshama jyldar ótse de álgi keleńsiz jaıtty kúrsinispen esine túsirgen azamattyń óz halqyna jana­shyr­lyǵy anyq baıqalady.

О́tegen Seıitovtiń ómirdiń talaı qıyndyǵyn óz basynan ótkere otyryp jınaqtaǵan tájirıbesi búgingi tańda osy salada qyzmet atqaryp júrgenderge sabaq bolary sózsiz.

Onyń osy laýazymda otyrǵan sha­ǵynda Almatyda adam jany túrshigetin oqıǵa oryn aldy. Qala halqyn shýlatqan bul jaǵdaı D. degen qylmyskerdiń is-áreketine qatysty edi. Jazyqsyz úsh qyzdyń qanyn moınyna júktep, jıyrma jeti qyzdy zorl