Ústimizdegi jyldyń 18 aqpany men 18 shildesi arasynda EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi kesheni men onyń sımvoly bolatyn nyshanǵa konkýrs jarııalanǵan bolatyn. Oǵan 20 elden 50 sáýletshi óz jumystaryn usynǵanyn jáne olardyń birazymen Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi 13 tamyzda arnaıy tanysqanyn budan buryn habarlaǵanbyz. Odan keıin Elbasy tańdalyp alynǵan eskız-ıdeıalarmen de 4 qyrkúıekte tanysyp, olardyń «jasyl ekonomıkany» damytý jónindegi tujyrymdamalarynyń sarabyn qarap shyqty.
Eskız-jobalaryn usynǵandar arasynda attarynan at úrketin, dúıim álemge tanymal sáýletshiler de boldy. Solardyń ishinde, Qazaqstan Respýblıkasy Gerbiniń avtory, elimizge eńbek sińirgen sáýletshi Jandarbek Málibekov te báıgege at qosqan edi. «Balasy atqa shapsa, úıde otyryp taqymyn qysatyn» qazaq emespiz be, osynaý dúbirli dodaǵa ún qatpaı qalý aıtýly mamanǵa ábestik sekildi kóringen bolýy kerek, ol da kóz maıyn taýysyp, óz eńbegin daıarlaǵan eken. Onyń jobasyn jasaýǵa keńesshi retinde L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov bastaǵan tarıh, etnografııa, fılologııa ǵylymdarynyń bilikti mamandary, ǵalymdar jáne osy ýnıversıtettiń oıshyl, jańashyl bastamalarmen kórinýge umtylyp júrgen talapty stýdentteri kómekshi retinde qatysqan.
Ústimizdegi jyldyń 18 aqpany men 18 shildesi arasynda EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi kesheni men onyń sımvoly bolatyn nyshanǵa konkýrs jarııalanǵan bolatyn. Oǵan 20 elden 50 sáýletshi óz jumystaryn usynǵanyn jáne olardyń birazymen Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi 13 tamyzda arnaıy tanysqanyn budan buryn habarlaǵanbyz. Odan keıin Elbasy tańdalyp alynǵan eskız-ıdeıalarmen de 4 qyrkúıekte tanysyp, olardyń «jasyl ekonomıkany» damytý jónindegi tujyrymdamalarynyń sarabyn qarap shyqty.
Eskız-jobalaryn usynǵandar arasynda attarynan at úrketin, dúıim álemge tanymal sáýletshiler de boldy. Solardyń ishinde, Qazaqstan Respýblıkasy Gerbiniń avtory, elimizge eńbek sińirgen sáýletshi Jandarbek Málibekov te báıgege at qosqan edi. «Balasy atqa shapsa, úıde otyryp taqymyn qysatyn» qazaq emespiz be, osynaý dúbirli dodaǵa ún qatpaı qalý aıtýly mamanǵa ábestik sekildi kóringen bolýy kerek, ol da kóz maıyn taýysyp, óz eńbegin daıarlaǵan eken. Onyń jobasyn jasaýǵa keńesshi retinde L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov bastaǵan tarıh, etnografııa, fılologııa ǵylymdarynyń bilikti mamandary, ǵalymdar jáne osy ýnıversıtettiń oıshyl, jańashyl bastamalarmen kórinýge umtylyp júrgen talapty stýdentteri kómekshi retinde qatysqan. Sondyqtan bul jobany «Eýrazııalyq ýnıversıtet jobasy» dep shartty túrde atasaq bolady. Osy eńbek týraly konkýrs qyzý júrip jatqan kezde biz jaza almadyq, óıtkeni, bir eńbekti madaqtaý ádil saraptyń talabyna nuqsan bolar edi. Munyń aty halyqaralyq tilde «lobbı jasaǵandyq» dep atalady. Al qazir, avtordyń eńbegi aıtýly onnyń qataryna ótpegen bolsa da ne aıtqysy kelgenin halyqqa jetkizýge ábden bolady dep oılaımyz.
«Bizdiń jobanyń basty maqsaty – búkilálemdik dodany elimizdiń tórine ákelip ótkizip jatqanda onyń óne boıynda qazaqtyń ulttyq naqyshtarynyń umyt qalmaýyn eskertý edi. Árıne, ózgelerden bólektenýdi qalap otyrǵan joqpyz, kerisinshe, álemniń ozyq arhıtektýralyq úlgilerine ózimizdiń ulttyq naqyshtardy úılestirýdi kózdep otyrǵanymyzdy eskerte ketkim keledi», deıdi joba avtorynyń ózi.
Odan ári sáýletshi ózderi jasaǵan bas jospardyń jobasymen tanystyrdy. Biz kórme ótkizý úshin «Nazarbaev Ýnıversıtetiniń» qarsysynan bólingen 174 gektar jerdi túgel qamtydyq. Onda turǵyzylýǵa tıisti barlyq pavılondar, qonaqúı keshenderi, aqparattyq ortalyq, bıznes ındýstrııa ortalyǵy, ortalyq sýburqaq, taqyryptyq pavılondar jáne t.b. bári, tipti, parkıngterge deıin álemdik arhıtektýraǵa ulttyq naqysh úılestirilgen úlgide jasalyp, qazaqsha atalýyn jobamyz qamtamasyz etti. Osy arada biz Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń maqsaty EKSPO-ǵa jańa óń berip, onyń eýrazııalyq tynysynyń ashylýyn kózdep otyr degen ıdeıany basshylyqqa aldyq. Sondyqtan, jeke-jeke, bólek turǵyzylatyn nysandardy qarastyrmaı, kórmeniń jalpy eýrazııalyq óńde, onyń ishinde qazaqtyń ulttyq kelbetimen úılesim tabýyn qarastyrǵan edik, deı kelip J.Málibekov EKSPO-nyń bastalýynan, onyń jumysynyń júrýi kezinde ulttyq naqyshtaǵy arhıte ktýranyń qalaı kórinis tabatynyn tolyq aıtyp berdi. Máselen, áýejaıdan túsken qonaqtar jedel tramvaımen EKSPO-ǵa kelip, aldymen «Kúltegin» atty alleıaǵa túsedi. Osy jerde qazaqtyń ejelgi tarıhynan habar beretin músindik kompozısııalardy kóretin bolady. Al kórmeniń ortalyq ǵımaraty «Nur ǵalam» dep atalǵan. Qonaqtar «Kúltegin» alleıasy arqyly osy basty ǵımaratqa qarsy júredi. Alleıa bitken jerde adamdar eskalatormen tómenge túsip, «Saryarqa», «Astana» galereıasyn kóredi. Onyń eki jaǵynda qazaq dalasynyń tarıhı oryndary, oqıǵalary kórinis tabady. Sonyń ishinde «Oqjetpes», «Qarqaraly», «Baıanaýyl», t.b. jer, sý, tarıhı oqıǵalar, tulǵalar bári qamtylǵan, dep óz jobalarynyń ózgeshelikterin uzaq áńgimeledi.
Sondaı-aq, Eýrazııa ýnıversıtetiniń jobasynda qonaqúı keshenderi «Qobyz», «Dombyra», «Jaılaý», «Asyq» jáne t.b. túrinde atalyp, olardyń elementteri ǵımaratta da kórinis tabatynyn kórdik. «Altybaqan» atty shoý, «Aqsaraı» atty mádenı ortalyqtar da jumys isteıtin kórinedi. Kireberis qaqpa «Erýlik», aspaly kópir «Jumbaqtas», saýda ortalyǵy «Omyrtqa», megaortalyq «Jamby», turǵyn úıler «Ásem-aı», t.b. atalatyn bolypty. Barlyq qurylystardaǵy jaryq, jylý qýaty kórmeniń balamaly qýat kózderin qoldaný maqsatyna sáıkes kúnnen alynatyndaı etip jasalmaqshy bolǵan. EKSPO aıaqtalǵan soń barlyq ǵımarattardy da turǵyn úı, jatahana, qonaqúı túrinde qoldanýǵa bolady eken.
Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetiniń jobasyndaǵy tapqyrlyǵy aıryqsha, ásemdigi eren, erekshe nysan – EKSPO-2017 sımvoly desek artyq aıtqandyq emes. Ol «Nuraspan» munarasy dep atalady eken. Bıiktigi buryn bizdiń elde bolmaǵan – 560 metrdeı bolatyn munara bıik, ór rýhty erkindiktiń nyshany. Ol qazaq halqynyń keńpeıil dástúrin, tereń tarıhyn aıtýmen qatar Qazaqstannyń myzǵymas birligi men serpindi damýyn barsha álemge pash etip turǵandaı. Munaranyń tómengi jaǵynda qazaqtyń qoshqar múıizimen órnektelgen tórt sfınks tórttabandap, tórt qubylaǵa teń qarap, myzǵymaı, myǵym otyr. Bul Qazaqstan irgetasynyń beriktiginiń sımvoly. Joǵary jaǵynda jel men kún qýatyn qoldanýǵa arnalǵan jańa tehnologııalyq qondyrǵylar telekommýnıkasııalyq aqparat, meteorologııa, aeronavıgasııa qyzmetterin atqarady.
Munara dıýralıýmınııden jasalyp, berik bekitiledi. Onyń ásem beınesi EKSPO-ǵa qatysýshylardy ǵana emes, álemniń barlyq buryshyndaǵy sáýlet ónerin baǵalaýshylardy, jańany, jańalyqty kórgisi keletin barsha qaýymdy qyzyqtyrary sózsiz bolatyn.
Alaıda, «júzden júırik, myńnan tulpar» ozady emes pe, J.Málibekovtiń jobasy tańdaýlylar qataryna enbeı qaldy. Degenmen, onyń keıbir ıdeıalary jeńimpaz jobanyń boıynan tabylar degen úmittemiz.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan».
