1942 jyldyń qańtar aıynda maıdanǵa shaqyrylyp, Aıagóz stansasynda jasaqtalǵan 310-shy atqyshtar polkinde jaýyngerlik jáne saıası daıyndyqtan ótedi. Bir aıdan keıin, ıaǵnı 1942 jyldyń aqpanynda Máskeýdiń qasyndaǵy Fomıno, qazirgi Naro-Fomınsk qalasynda ornalasqan 108-shi atqyshtar dıvızııasynyń 444-atqyshtar polkyna túsedi. Sol jerde bólimshe komandıri bolyp, serjant ataǵyn alady. Qan maıdannyń ortasynda júrgen atamyz batyr Tólegen Toqtarovpen qalaı kezdeskeni týrasynda áńgimelep, anamyzǵa: «Tólegen Toqtarov alasa boıly, shapshań qozǵalatyn jigit edi» dep sýrettep bergen eken.
1943 jyldyń qazan aıynda qatty jaraqat alyp, gospıtalge túsip, jazylǵannan keıin 115-shi jeke atqyshtar brıgadasyna aýysady. 1944 jyly 29 maýsymda snarıadtyń jarylysynan qatty jaraqat alyp, №3640 evakýasııalyq gospıtalge túsedi. Gospıtalda sol jyldyń 7 qyrkúıegine deıin emdelip, soǵysqa jaramsyz dep tanylǵandyqtan elge qaıtady. Snarıadtyń jarqynshaǵy júrekke jaqyn tıgendikten ota jasap alý qaýipti bolǵan. Keıin elge oralǵanda sol jarqynshaq jyldar óte kele qoltyǵynyń astyn tesip shyǵypty. Bul jarqynshaq qazir meniń qolymda. Arnaıy saraptama jasatyp, qujatpen bekitip alsam ba degen oıym bar. Erligimen kózge túsken atamyz sol kezderi ekinshi dárejeli «Dańq» ordenimen, kóptegen medaldarmen marapattalady.
Soǵystan keıin sovhozda zeınetkerlikke deıin eńbek etti. Qamysty fermasynda esepshi, qoıshy boldy. Eńbegi elenip, kóptegen marapattarǵa ıe boldy. Úıimizde atamyzdyń medaldarynyń kýálikteri saqtalǵan.
El ishinde atamyz óziniń kirpııaz, tazalyǵymen aty shyǵyp, «Chaqaı seri» atanyp edi. Kózi tirisinde qurdastary men zamandastarynyń qurmetine bólendi. Eńbek etýge kelgende aldyna jan salmaıtyn, aýyrtpashylyqtan qoryqpaıtyn, esh nársege moıymaıtyn qatal jan kóringenimen, ázilge jýyq, aqkóńil adam bolatyn. Ásirese soǵys týraly suraǵanymyzda: «Onyń betin ári qylsyn, biz keshken, biz kórgen qandy qyrǵyndy sender kórmeńder, bolashaqtaryń jarqyn bolsyn» dep otyratyn.
Men atam barda tym kishkentaı bolsam da, keıinnen ol kisiniń qandaı adam bolǵandyǵyn úlkenderden estigenimde boıymdy maqtanysh sezimi kernep, ózimniń tegimniń Malgajdar bolǵanyna qýanatynmyn. Atamnyń aýylǵa úlgi bolyp, onyń soǵystaǵy erlik joldarynyń keıingi urpaqqa estelik retinde bolsa da qalǵany, artynda qalǵan urpaqtarynyń taǵzym eter alyp tulǵasyna aınalǵany biz úshin zor mártebe.
Surapyl qan maıdanda qanshama qazaq batyrlary Otan úshin jan qıyp, sheıit bolsa, Malgajdar atamyzdyń baýyrlary Sádýaqas, Oqas degen kisilerdiń iz-tússiz ketkenderi jaıly úıdegi úlkenderdiń aýzynan estıtin edik. О́kinishke qaraı, aǵaıyndylar týraly osy kúnge deıin eshqandaı málimet joq.
Nurjan Malgajdarov,
«Shyǵys» óńirlik qolbasshylyǵynyń Qaharman Q.Qaısenov atyndaǵy 27943 áskerı bóliminiń ıdeologııalyq jumystar, arnaıy nasıhat jáne memlekettik-quqyqtyq daıyndyq boıynsha aǵa ofıseri, kapıtan
О́SKEMEN
