Sıdneıde atoı salǵan sańlaqtar arasynda eleýsizdeý qalǵan bir tulǵa bar. Ol – dzıýdoshy Aıdyn Smaǵulov. Ulttyq qurama bapkerleri komandaǵa almaǵannan keıin aıtýly balýan Qyrǵyzstannyń týy astynda óner kórsetýge bel býdy. Jankeshti jigit Sıdneıde óziniń myqtylyǵyn moıyndatyp, qola medaldi ıelendi. Osylaısha Smaǵulov ózge memlekettiń namysyn qorǵasa da, onyń esimi qazaq dzıýdoshylary arasynan Olımpııa oıyndarynyń jeńis tuǵyryna kóterilgen tuńǵysh dzıýdoshy retinde tarıhta qaldy.
Aıdyn – Almaty oblysy Alakól aýdanynyń týmasy. Sporttyń qyr-syryn jergilikti jattyqtyrýshy Baqytbek Mustafın jáne óziniń týǵan aǵasy, sambodan jasóspirimder arasynda KSRO birinshiliginiń jeńimpazy Rústem Smaǵulovtan úırendi.
Aıdyn aıtady: Alakól aýdanynyń ortalyǵy – Úsharalǵa Baqytbek Mustafın syndy bilikti bapker kelgennen keıin jastardyń barlyǵy da sambo jáne dzıýdo kúresimen jappaı aınalysa bastady. Aldymdaǵy aǵalarymnyń ekeýi de sportshylar. Áke-sheshem kúndiz-túni jumysta. Úıde maǵan qaraıtyn eshkim joq. Sol sebepti Rústem ózimen birge sport zalyna meni ertip baratyn. Keshkisin aǵamnyń qasynda bolyp, jattyǵý barysyn tamashalaımyn. Keıde boz kilemniń bir shetinde alysyp-julysamyn. Ýaqyt oza jattyǵýdan qalmaıtyn boldym. Sport zalynda Baqytbek aǵanyń tárbıesin kórsem, úıde Rústemnen tálim aldym. Bapkerimiz óte baısaldy adam. Esh ýaqytta daýys kóterip, balaǵa uryspaıdy. Utsań da, utylsań da birqalypty. Únemi aqyl-keńesin aıtyp, aǵalyq qamqorlyq tanytady. Bilmegen jerińdi táptishtep úıretýden jalyqpaıdy. Al Rústemniń minezi bólek. Bir ádisti bir ret qana qaıtalaıdy. Kórsetip turǵanynda qaǵyp alýǵa tıissiń. Sol tásildi qaıtalaı almasań, bulqan-talqan bolyp ashýlanady. Kóńil kúıi bolsa, ekinshi márte qaıtalaýy múmkin. Eger sonda úırenbeseń, qolyń bir silteıdi de ketedi. Jaı ketpeıdi, balaǵattap, súıekten ótetin sózder aıtyp ketedi. Aǵamnyń bul qylyǵy alǵashynda maǵan ersi kórinetin. «Durystap úıretse qaıtedi eken» dep jylarman bolamyn. «Tura tur, bálem, ádis-tásildiń barlyǵyn úırenip alaıyn, sodan keıin qalaı kúresý kerektigin men saǵan úıretemin» dep óz-ózimdi qaıraımyn. Balalyq qoı, eseıe kele aǵamnyń ne úshin ashýlanatynyn túsindim. Balýanǵa eń áýeli jyldamdyq, shapshańdyq, eptilik qajet. Aıtylǵan aqylǵa qulaq túrip, kórsetilgen ádisti áp-sátte qaǵyp almaǵan sportshy boz kilemde shuǵyl sheshim qabyldaı almaı, kibirtiktep qalady. Al onyń aqyry nemen tynatyny belgili ǵoı. Keıin oılap kórsem, Rústem jaıbasarlyǵym men shalalyǵyma shamdanady eken.
Sheberligi tolysa kele Aıdyn aldyndaǵy aǵalarynyń jolyn qýyp, О́skemenge attandy. Ol jaqta Janádil Ataevtyń qol astynda jattyqty. Elimizge esimderi jaqsy tanys Rýslan Seıilhanov, Erjan Omarbaev, Serjan Omarov syndy beldi balýandarmen bir zalda jattyǵyp, sol sańlaqtardan kóp nárse úırendi. Kúrestiń eki túrin de erkin meńgergen keıipkerimiz aqyry dzıýdony tańdady.
О́ziniń alǵashqy qomaqty tabysyna Alakóldiń arlany 1996 jyly qol jetkizdi. 20 jasynda alǵash ret eresekter arasynda el chempıony atandy. Osy jeńistiń arqasynda ulttyq qurama sapyna qabyldanyp, shet memleketterde ótken birqatar jarystarda baq synady. Birde utyp, birde utylyp júrdi. Jasyratyny joq, sol kezderi 60 kılo salmaq dárejesinde elishilik jarystardyń ózinde myqty básekelestik beleń alyp turdy. Erjan Omarbaev, Nurbol Súleımenov, Bazarbek Dońbaı, Qasym Tabyldınov, Baqytjan Ábdikárimov, Berik Jetpisbaev, Erlan Silámbaev... qaı-qaısysyn alsańyz da kileń saıdyń tasyndaı jigitter. Sol synaqtan súrinbeı ótý Smaǵulovqa ońaı bolǵan joq. Olımpıada qarsańyndaǵy jaýapty jarystarda sátsizdikke ushyraǵan ol Sıdneıge sapar shegý múmkindiginen aıyryldy.
Sondaı jaısyz kúnderdiń birinde Qyrǵyzstannyń tanymal bapkeri Turatbek Qulybaev Aıdynǵa tosyn usynys jasady. Qyrǵyzdar arasynan namys týyn bıik ustaıtyn bilekti balýandar tabylmaǵan soń aıtýly maman bizdiń elge kelip, ózine shákirt qaraılasyp júr eken. Bishkekte ótken Ortalyq Azııa oıyndarynda ol kisiniń 60 kılo salmaqtaǵy Aıdyn Smaǵulov pen 73 kılo salmaqtaǵy Saǵdat Sadyqovqa kózi túsipti.
Aıdyn aıtady: – Alǵashynda «О́z elim, ózimniń Otanym turǵanda, ózgeniń namysyn jyrtqanym qalaı bolar eken?» degen oı da keldi. Sodan aǵalarymnan aqyl suradym. Olar: «Ulttyq quramaǵa almaǵany úshin sen kináli emessiń. Qyrǵyzdar qıylyp surap tursa, tartynýdyń reti joq. Bile bilseń, jat elge ketip bara jatqan joqsyń. Irgemizdegi qyrǵyzdar – óz aǵaıyndarymyz. Qazaqtyń bir azamaty baýyrlas memlekettiń dańqyn shyǵaryp jatsa, nesi aıyp?! Esińde bolsyn, sporttyq ǵumyr qysqa. Onyń ústine, Olımpııa oıyndary kúnde ótip jatqan joq. Endi tórt jyldan keıin ǵalamdyq jarysqa barýyń, ıá barmaýyń belgisiz. Sol sebepti múmkindigińdi qalt jiberme», dep kesimdi sózderin aıtty. Bul sheshimge bizdiń bapkerler de qarsy bolmady. Sóıtip, Saǵdat ekeýi 2000 jyly Sıdneıde alaýy tutanǵan Olımpıadada Qyrǵyzstannyń týy astynda óner kórsetýge táýekel ettik.
Sıdneıde Argentına, Reseı, Moldova jáne AQSh dzıýdoshylaryn jeńgen Smaǵulov brazılııalyq Manola Pýlaǵa ese jiberdi. Osylaısha qola medal úshin talasý múmkindigin saqtap qalǵan qandasymyz ózbekstandyq Álisher Muhtarovpen kezdesti. Sonyń aldynda ǵana Almatyda ótken Sanjar Jandosovty eske túsirýge arnalǵan halyqaralyq týrnırde joǵaryda esimderi atalǵan qos balýannyń joly qıysqan bolatyn. Sol jarysta «qylqyndyrý» tásilin qoldanǵan Muhtarov qazaq jigitine san soqtyryp ketti. Endi ese qaıtaratyn kez keldi. Ekeýi birazǵa deıin bir-birin ala almady. Shamamen kezdesýdiń úshinshi mınýty bolsa kerek, Muhtarov ishten ilýge áreket etti. Onyń aldyn oraǵan Aıdyn «dıirmen» ádisin sátti qoldanyp, qarsylasyn qos jaýyrynymen jerge qadady. Osy aıqyn jeńistiń arqasynda Aıdyn Smaǵulov Olımpııa oıyndarynyń qola júldegeri degen mártebeli ataqqa ıe boldy.
Joǵarydaǵy aıqas aıaqtalǵannan keıin ózbek bapkerleri baıbalam shyǵarǵan kórinedi. «Aıdyn Smaǵulov – Qazaqstannyń azamaty. Onyń Qyrǵyzstanǵa esh qatysy joq. Olar Halyqaralyq dzıýdo federasııasy bekitken erejeni buzyp otyr. Sol sebepti jeńis bizdiń balýanǵa berilýge tıis», dep shaǵymdanýǵa bekingen eken. Sol kezde Álisher «Men Aıdynnan tatamıdiń ústinde, taza beldeý barysynda utyldym. Sondyqtan da eshkimniń aldyna baryp aryzdanbaımyn. Ondaı arzan jolmen kelgen abyroıdyń maǵan esh qajeti joq», dep kesimdi sózin aıtqan eken. Mine, naǵyz er azamat osylaı kesek sóıleý kerek qoı!
Aıdyn aıtady: Keı adamdar menen «Eger qola medal úshin aıqasta ózbek Álisher Muhtarovpen emes, qazaq Bazarbek Dońbaımen kezdeskende ne ister ediń?» degen suraqty jıi qoıady. Árıne, ár sportshynyń túpki armany – Olımpıadada atoı salý. Men de Sıdneıde júldege qol jetkizýdi maqsat tuttym. Allanyń qalaýymen armanym oryndaldy. Al eger Bazarbek ekeýmizdiń jolymyz qıysqanda, men oǵan esh oılanbastan jol berer edim. О́ıtkeni Dońbaı qazaqtyń namysyn qorǵady. Men bolsam, ózge eldiń týy astynda óner kórsettim. Ondaı jaǵdaıda keýdesinde namysy bar ár azamat memlekettiń múddesin bárinen de joǵary qoıýǵa tıis. Men de solaı isteıtin edim.
Aıdyndy men bozbala shaǵynan jaqsy bilemin. Qashan da kesek sóıleıdi. Sózi men isi bir-birimen qabysady. Sıdneıden oralǵannan keıin ol asyp-tasyǵan joq. Eshkimge ókpe aıtpady, eshkimge nazdanbady. Bishkekke baryp, Qyrǵyzstannyń eń joǵarǵy memlekettik nagradalarynyń biri «Dańq» ordenin keýdesine taqty. Qazaqtyń márt azamattary da Aıdyndy shettetken joq. Qazaq dzıýdoshylary arasynan shyqqan Olımpıadanyń tuńǵysh júldegeriniń qurmetine Alakóldiń jaǵasynda dúrkiregen toı ótti. Samat Ramazanov pen Muhtar Toıbazarov aǵalary ústine shapan shaýyp, astyna jeńil kólik mingizdi.
Qazirgi kezde Aıdyn Smaǵulov dzıýdodan Qazaqstan ulttyq qurama komandasynyń bas bapkeri qyzmetin abyroıly atqarýda. Buıyrtsa, kelesi jyly Tokıo Olımpıadasynyń alaýy tutanýy tıis. Sol jarysqa ataqty balýan elimizdiń eń úzdik tatamı sheberlerin ózi bastap aparady.
