Áýeli kitaptyń dúnıege kelýine qandaı oqıǵa sebep bolǵanyn aıtaıyn. Negizinde «Dintutqa» jınaǵynyń ıdeıasy aspanda, bylaısha aıtqanda Jaratqan Iemizge birtaban jaqyn jerde týǵan... Onyń jaıy bylaı.
Áýeli kitaptyń dúnıege kelýine qandaı oqıǵa sebep bolǵanyn aıtaıyn. Negizinde «Dintutqa» jınaǵynyń ıdeıasy aspanda, bylaısha aıtqanda Jaratqan Iemizge birtaban jaqyn jerde týǵan... Onyń jaıy bylaı.
Bıylǵy maýsym aıynda Senat Tóraǵasynyń Reseı Federasııasyna resmı saparyn kórsetýge Máskeýge ushqan edik. Ushaq aspanǵa kóterilgennen keıin shamamen bir saǵattaı ýaqyt ótkende Qaırat Ábdirazaquly meni ózine shaqyryp, arnaıy sóılesken. Tóraǵanyń áńgimesinde álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń birinshi seziniń on jyldyǵyna daıyndyqtyń barysy da sóz etildi. «Egemen Qazaqstannyń» eldiń ómirindegi belgili bir belesterge arnap, qomaqty jınaqtar shyǵaryp júrgenin bilemin, bárin de alyp, oqyp kelemin. Gazet din týraly da júıeli, jaqsy jazyp júr ǵoı. Osy taqyryptaǵy jarııalanymdardyń basyn qossa bir úlken jınaq shyǵyp qalar deımin. Sondaı kitapty birer aı kóleminde qurastyryp bere alar ma edińizder?», degen edi Qaırat Ábdirazaquly. Bul iske biz qulshyna kiristik. Elimizdiń, Elbasymyzdyń álemdegi dinaralyq únqatysýdy qamtamasyz etýdegi erekshe ornyn kórsetetin arnaýly kitap daıyndaýdy biz sezdiń on jyldyǵyna ózimizdiń qosar úlesimiz ári el gazeti retindegi bir paryzymyz dep bildik.
Táýelsizdiktiń tabaldyryǵynda turǵan tusta bizdiń jas memleketimizdiń bolashaǵy týraly boljam jasap, bal ashqandar az bolmaǵan. Solardyń arasynda Qazaqstandy alysqa barmaı-aq ara-dara kúıge túsedi, bir jaǵynan kópulttylyǵy, ekinshi jaǵynan kóptildiligi, úshinshi jaǵynan kópdindiligi ishten iritpeı qoımaıdy, dep sáýegeısigenderdiń sany da az emes edi. Sodan bergi Elbasy bastap, el qostap, eldiktiń eren saparyna shyqqan jıyrma jyldan astam ýaqytta Qazaqstan ol boljamdardyń báriniń kúlin kókke ushyrdy. Prezıdent Nursultan Nazarbaev egemendigimizdiń eleń-alańynda-aq: «Din – halyq danalyǵynyń, mádenıeti men salt-dástúrleriniń shyraqshysy» dep jarııalap, dinniń ustaranyń júzindeı názik nárse ekenin, bul salada jaza basýǵa bolmaıtynyn, óıtkeni, adamnyń sanasynda dinı jáne ulttyq sezimder árdaıym tyǵyz astasyp jatatynyn eskertti. Barlyq dinderge birdeı qarap, kez kelgen dinniń joǵarǵy maǵynasy adam men adamzatty joǵaltyp alǵan jetilý jolyna qaıtarý bolyp tabylady dep sanap, konfessııaaralyq kelisimge kelýdiń joldaryn kórsetti. Din bostandyǵy tolyq qamtamasyz etilip, júzdegen meshitter, shirkeýler, sınagogalar, kostelder salyndy, olarǵa aǵylǵan jas pen kári dindi adamzat qoǵamyndaǵy asa kúrdeli de mańyzdy áleýmettik-mádenı ınstıtýt, erekshe qoǵamdyq sana jáne áleýmettik qubylys retinde qaraýdy úırendi, din ataýlynyń basty maqsaty adamnyń rýhanı jetilýi dep bildi, sóıtip munyń ózi qoǵamnyń parasattylyq turǵydan tazara túsýine jol ashty.
Elbasynyń eren eńbeginiń, sarabdal saıasatynyń arqasynda bir kezde bilgishsingender bulardyń ár dini ár jaqqa tartqylap, ári-sári kúı keshedi, halqynyń basy birikpeıdi degen memleket kóp uzamaı-aq dinaralyq tatýlyqtyń mekenine ǵana emes, úırenerlik úzdik úlgisine de aınaldy.
Nursultan Nazarbaev ózi basqaratyn memlekette dinaralyq kelisimge qol jetkizýmen toqtap qalǵan joq. «Bizdiń bárimizdi haqqa bastaıtyn jol bireý. Sondyqtan da dinder arasyndaǵy áldeqaıda belsendi ún qatysýdyń ýaqyty jetti» dep, naqty iske kiristi. Din basshylarynyń mıssııasy adamdarǵa óz senimin bir jaqty burmalaýsyz, túsinbeýshilikten, ásirese óshpendilik pen ashý-yzadan ada, taza kúıinde jetkizý ekenin búkil álemge áıgileı túsý úshin jańashyl ári batyl qadam jasady: Qazaqstan elordasynda Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezin shaqyrýdy usyndy. Saıasattyń san túrli sebepterine baılanysty kelisimge kelý, qol alysý, ýaǵda baılasý turmaq, bir-birin kórmesteı bolyp ketýge jaqyndaǵan dinderdiń de basshylary Arqa tórindegi Astanada bir shańyraqtyń astynda bas qosyp, bir tilekke toqtady, sóıtip, Qazaqstan Prezıdentiniń óz sózimen aıtqanda, «saıası jolmen retteý ádisteri nátıje bermegen jerde Qudaı Sózi jarastyrý men úmittiń jalǵyz quraly bolyp qalatyny» dáleldendi.
Jınaqtyń aty jóninde bir aýyz sóz. Senator Nurlan Orazalın «Dintutqany» b uryn-sońdy kezdespegen sóz dedi. Dál osy kúıinde buryn qoldanylmaǵany ras. Biraq «Aı astynda Aıǵa tańsyq eshteńe joq» degendeı, bul sózdiń de óziniń bastaýy bar. Osydan biraz jyl buryn Myrzataı Joldasbekov, Aqseleý Seıdimbek, Qoıshyǵara Salǵarauly úsheýi birlesip «Eltutqa» degen kitap shyǵarǵan. Kitapta Qazaq eline tutqa bolǵan tulǵalar týraly shaǵyn-shaǵyn maqalalar toptastyrylǵan. Búginde Qazaqstan Respýblıkasy álemdik jáne dástúrli dinderdiń kóshbasshylary bas qosatyn, mańyzdy máselelerdi talqylaıtyn, ortaq ustanymǵa toqtaıtyn dinge tutqa elge aınaldy. Kitap aty solaı qoıylǵan.
Tusaýkeserdiń túıindi sózin álem dinderiniń tarıhynda orny erekshe tulǵa – Rım Papasy Ioann Pavel II-shiniń Qazaqstanǵa kelgende sóılegen júrekjardy sózderimen bitirýdi oryndy kórip otyrmyn. Rım Papasy Astanada bylaı degen edi:
«Qazaq halqy, seni eldi shynaıy progress turǵysynan, yntymaqtastyq pen beıbitshilik rýhynda qurýdyń jaýapty mindeti kútip tur. Qazaqstan, azapqa túsýshiler men dinı nanymdaǵylar jeri, aıdalǵandar men qaharmandar jeri, oıshyldar men sýretkerler jeri, eshteńeden taıynba! Eger seniń deneńe túsirilgen jaraqattyń izi tereń de san túrli bolyp qalsa, eger materıaldyq jáne rýhanı qalypqa keltirý isinde qıynshylyqtar men kedergiler paıda bolsa – uly Abaı Qunanbaıdyń: «Adamshylyqtyń aldy – mahabbat, ǵadelet sezim. Ol – Jaratqan táńiriniń isi» (Qyryq besinshi sóz) (uly aqynnyń bul pikirin de Rım Papasy qazaq tilinde aıtty) degen sózderi sen úshin dárý ári yntalandyrǵysh bolsyn.
Mahabbat pen ádilet! Adamdardyń qadamyn baǵyttap otyrǵan Qudireti kúshti Qudaı seniń, Qazaqstannyń ulan-baıtaq jeri, ár qadamyńa osynaý juldyzdardyń jaryǵyn túsirsin!
Astanaǵa kelýimdi bastaǵan kezde meniń júregimdi kernegen sezimder osyndaı. Sizderdiń ulttyq týlaryńyzdyń túsine qaraı otyryp, sizder úshin, qymbatty qazaqtar, men Qudireti kúshti Qudaıdan kók tús sımvoly bolyp tabylatyn beriktik pen ashyqtyqty, ondaǵy altyn tús beıneleıtin bereke men beıbitshilikti tileımin.
Saǵan, Qazaqstan, jáne seniń barlyq turǵyndaryńa Qudaıym raqymyn túsirip, seniń bolashaǵyńa kelisim men beıbitshiliktiń nuryn tóksin!».
Aıtqany kelsin deımiz.
Saýytbek ABDRAHMANOV,
«Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti»
aksıonerlik qoǵamynyń prezıdenti.
