Álemdik tájirıbe nazarǵa alynady

El ishindegi qoǵamdyq tal­qy­laýlar barysynda, halyq­ara­lyq uıymdar tarapynan tús­ken usynystardy eskerip, zań jo­ba­synyń keı normasyn áli de pysyqtaý kerek ekenin baı­qadyq. Osy baǵytta Parlamenttiń jo­ǵarǵy palatasy belsendi ju­mystar atqardy.

Zań jobasynyń ereksheliginiń biri – beıbit jıyndarǵa arnalǵan arnaıy oryndardyń naqty sa­ny qalanyń árbir aýdanynda, qala­nyń ortalyq bóliginde úshten kem bolmaýy kerek dep belgilenýi. Osylaısha beıbit sherýlerge ruqsat etilgen arnaıy oryndar sany Nur-Sultanda 12-den, iri megapolıs Almatyda 24-ten kem bolmaıdy.

Bul beıbit jınalystar ótkizý jónindegi konstıtýsııalyq qu­qyq­ty qamtamasyz etedi, memle­ket­tik organdarmen tyǵyz qarym-qatynas ornatýǵa septes­edi. Iаǵ­nı azamattardyń kótergen máse­lesine baılanysty kons­trýk­tıvti sheshimder qabyldaýǵa septigin tıgizedi.

Sonymen qatar uıym­das­tyrýshy mindetiniń tizbesin 10-ǵa deıin qysqartý da mańyzdy tarmaq. Beıbit jınalystarǵa qatysýshylardyń óz bet-álpetin jasyrmaýyn, onyń ishinde adamdy tanýǵa kedergi keltiretin kıimdi, ózge de quraldardy paıdalanbaýyn talap etý mindetin to­lyq alyp tastaý usynyldy. О́ıt­­keni qoǵamdyq tártipti qamta­masyz etý máselesi ishki ister organdarynyń quzyretine jatady.

Germanııada mıtıng uıym­das­tyrýshysy zańdy tulǵa rólinde tár­tiptiń qamtamasyz etilýine, reg­lamenttiń saqtalýyna, jan­jalǵa jol bermeýge jaýap beredi. Osy mindetterdi uıymdastyrýshy óz betinshe sheshedi. Alaıda quqyq qorǵaý organdary qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etýi qajet, sondaı-aq azamattardyń sherý ótkizý quqyǵyn qorǵaýy tıis.

Nıderlandtyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Andre Karstens osy zań jobasyna qatysty óz pikirimen bólisti. «Mıtıngilerge baılanysty máse­leler ámbebap. Barlyq memleket osy joldy júrip ótti. Basqa memleketter tájirıbesinen sabaq alyp, qandaı máseleler týǵanyn, qandaı qatelikter jiberilgenin eskerýge múmkindik bar. Bul prosess óz deńgeıinde júrgizilip jatyr. Qazaqstan jaqsy zań jobasyn jasaıtynyna senimdimin», dep aǵynan jaryldy.

Qoryta aıtqanda, jalpy beıbit jınalystardy uıym­das­tyrý jáne ótkizý týraly zań jobasy «halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń is júzinde júzege asyrylýyn, qujattyń lıberaldana túskenin, osy saladaǵy álemdik tájirıbeniń jaǵymdy tustary eskerilgenin kórsetedi. 

Ásel NAZARBETOVA,

Prezıdent janyndaǵy QSZI halyqaralyq zertteýler bóliminiń basshysy