Muǵalimderge. Hımııa páni boıynsha muǵalimder arasyndaǵy álemdik baıqaýda úzdik dep tanylǵan Jiger Teleýhanov qashyqtan oqytýdaǵy qupııasymen bólisti. Onyń oıynsha, qashyqtan oqytý ustazdarǵa úlken bilim berý platformasyn daıyndaýǵa múmkindik beredi.
– Mektep muǵalimderimen birigip, mektebimizdiń oqýshylaryna vıdeosabaqtar túsirip jatyrmyz. Odan basqa, qazir óte jaqsy taralyp jatqan chellendj arqyly úıdegi bar múmkindikpen hımııalyq zattardy tekserýdi bastadyq. Mysaly, úıde sabyn, sýsabyn, kir jýǵysh zattar jasaýǵa bolady. Munyń bári hımııa bolǵanymen, 50 paıyzy ǵana mektep baǵdarlamasyn qamtıdy, – deıdi Jiger Teleýhanov. Jigerdiń aıtýynsha, mańǵystaýlyq muǵalimder stabılızator, aromatızator, emýlgator, boıaǵyshtardyń zııanyn Instagram áleýmettik jelisinde heshtegpen belgilep, ózara chellendj jasap, bir-birine jiberýde. Ony ár oqýshy túsingeni boıynsha oryndap, óz oıymen dıskrıpter arqyly jasaýǵa tyrysady.
– Qazirgi jastardyń kóbi áleýmettik jelilerdi qoldanady. Heshteg arqyly belgili bir muǵalimdi belgilep, osyndaı ádisteme arqyly oqýshylardy oqytý qyzyq bolyp jatyr. Oqýshylar óz qoldarymen ustap kórgen nársesin jaqsyraq túsinetin bolǵandyqtan, bul jerde jańa mazmunǵa kele jatyrmyz. Iаǵnı bala baǵa úshin emes, ózi úshin oqý kerek ekenin túsinetin sát týdy, – deıdi jas maman.
Úzdik ustaz áriptesterin kreatıvti bolýǵa, sondaı-aq áleýmettik jelilerdiń kómegimen balany qyzyqtyratyn ádisterdi oılap tabýǵa shaqyrdy.
Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy aýyl mektebiniń birinde ınformatıka páninen sabaq beretin muǵalim Meıirjan Temirbek áriptesterine jańa formattaǵy oqytýdyń ónimdiligi joǵary bolýy úshin jańa taqyrypty túsindirýmen shektelmeı, balany nátıjege jumys isteýge úıretýdiń mańyzdy ekenin aıtady.
– Balalarǵa óz kúnin josparlaýdy, sabaqty oryndaǵanda ózine maqsat qoıyp, jospar qurýdy jáne nátıjesin boljaı bilýdi úıretý kerek. Sabaqty oryndaǵanda oǵan kómektesýden buryn motıvasııa berip, «seniń qolyńnan keledi», «sen oryndaı alasyń», «túsinbeı qalsań, erejelerdi qaıta oqy» nemese «mátindi qaıtalap oqy» degen syndy keńester berý qajet. Al oqý materıalymen tanysqanda balaǵa únemi «Ne bildiń? Ne úırendiń?» degen suraqtar qoıyp, qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵan durys. «Senimen birge men de kóp nárse bildim» desek, balalarymyz yntalana túsedi. Bizdiń aýylymyzda da ınternet jelisi nashar ustaıdy, sondyqtan oqýshylardy májbúrlep otyrǵan joqpyz. Árkim óz múmkindiginshe jumys isteıdi. О́zim ınformatıka pániniń muǵalimi bolǵandyqtan, qashyqtan sabaq ótkizý máselesi qıynǵa túsken joq. Bir apta buryn oqýshylarmen tikeleı baılanysqa shyǵyp, túrli bilim berý platformalarynyń jumysymen tanystyq, – deıdi M.Temirbek.
Oqýshylarǵa. Qashyqtan oqytý kezinde kompıýtermen jumys isteýdiń qarapaıym qaýipsizdikterin saqtaý kerek. Bul týraly Bilim jáne ǵylym mınıstrligi telegram kanalynda jarııalady.
1. Kompıýtermen úzdiksiz jumys isteýdiń úzilissiz uzaqtyǵy: 1 synyptarda 15 mınýt; 2-3 synyptarda 20 mınýt; 4-5 synyptarda 25 mınýt; 6-8 synyptarda 30 mınýt; 9-11 synyptarda 35 mınýttan aspaýy tıis.
2. Sabaq barysynda ár saǵat saıyn úzilis jasaýdy umytpańyz.
3. Sharshap-shaldyqpaý úshin úzilis kezinde dene jattyǵýlaryn jasaǵan jón. Qımyl-qozǵalys kúsh-qýat syılaıdy.
4. Kózge arnalǵan jattyǵýlardy nazardan tys qaldyrýǵa bolmaıdy. Kóz jattyǵýlaryn árbir 20-25 mınýt jasaý usynylady.
Bul erejeler óte qarapaıym bolǵanymen, adamǵa 90 paıyz aqparat beretin kóz janarynyń qýatyn saqtaýǵa septesedi.
Ata-analarǵa. Elordadaǵy №56 orta mektebiniń pedagog-psıhology Aıgúl Rahymjanqyzy jańa formattaǵy bilim berýdiń sapasyn arttyrý úshin eń bastysy ata-analar tarapynan qashyqtan bilim alýǵa qatysty oń kózqaras qalyptastyrý qajet ekenin aıtady. О́ıtkeni ata-ananyń oıy, kózqarasy, tipti kóńil-kúıi balaǵa áser etedi, keı jaǵdaıda belgili bir uǵym, pikir qalyptastyrýyna yqpal etedi.
– Bala durys bilim alýy úshin aldymen kún tártibin jasap alǵan jón. Maman retinde bul formattyń keıbir balalar úshin óte paıdaly ekenin aıtqym keledi. Mysaly, muǵalim 40 mınýttyń ishinde 25 balanyń múmkindigin baıqaı almaı, tek 15 balanyń deńgeıin anyqtaı alatyn. Qazir minezi tuıyq balalar da ózderin kórsete alatyn múmkindikke qol jetkizip otyr. Osyndaıda ata-analardyń óz balalaryna senim artyp, erkindik berýi mańyzdy. Qashyqtan bilim alý formaty bolashaqta balaǵa oqyǵanyn ómirde paıdalana alýyna kómektesedi. Ata-analardyń emosııaǵa shamadan tys berilýi, balalarynyń bilimine degen kúmáni oqýshylardyń ózin-ózi durys kórsete alýyna kedergi keltiredi. Sondyqtan otbasynda oqýshyǵa qoldaý bildirýi asa qajet. Sondaı-aq balalar úshin án aıtý, bı bıleý, sýret salý sııaqty fızıologııalyq júktemeler de kerek. Ony bala áke-sheshesimen birge jasaǵandy erekshe unatady, – deıdi psıholog-pedagog. Onyń oıynsha, qaýipti derttiń kóńilge qaıaý túsiretin jaǵymsyz jańalyqtaryn tyńdaı bergennen góri, eń durysy – otbasyna ortaq, ýaqytty qyzyqty ótkizýdiń joldaryn tabý. Máselen, otbasylyq erekshe estelikter, bolashaqtaǵy arman men jospar týraly aıtýǵa bolady. Ata-ana ózdiginen, áldekimniń yqpalynsyz, árdaıym ıtermelep nemese baqylap otyrýynsyz óz betinshe bilim alý – osy zamannyń basty talaby ekenin bala boıyna, sanasyna sińirgeni abzal.
