Mal toq bolsa,ónim kóp bolady

Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda Qazaqstan álemdik azyq-túlik rynogynda kóshbasshy bolýy kerek, ol úshin jańa tehnologııalardy qoldanýdyń arqasynda egis ónimdiligin eselep arttyryp, álemdik deńgeıge saı keletin mal sharýashylyǵyna mal azyǵynyń berik qoryn jasaqtaý kerek, dep aıtylǵan.

Osy oraıda, Úkimet tarapynan mal sharýashylyǵyn damytýǵa, mal sharýashylyǵy ónimderiniń básekelestik qabilettiligin jáne onyń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa basa nazar aýdarylyp otyr. Osy maqsatqa jetýdiń birden-bir joly turaqty mal azyǵy qoryn qalyptastyrý bolyp tabylady.

Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda Qazaqstan álemdik azyq-túlik rynogynda kóshbasshy bolýy kerek, ol úshin jańa tehnologııalardy qoldanýdyń arqasynda egis ónimdiligin eselep arttyryp, álemdik deńgeıge saı keletin mal sharýashylyǵyna mal azyǵynyń berik qoryn jasaqtaý kerek, dep aıtylǵan.

Osy oraıda, Úkimet tarapynan mal sharýashylyǵyn damytýǵa, mal sharýashylyǵy ónimderiniń básekelestik qabilettiligin jáne onyń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa basa nazar aýdarylyp otyr. Osy maqsatqa jetýdiń birden-bir joly turaqty mal azyǵy qoryn qalyptastyrý bolyp tabylady.

Búginde mal azyǵyn óndirý salasynda qalyptasqan ózekti máseleler bar. Atap aıtqanda, shalǵaı jatqan jaıylymdardyń tıimdi paıdalanylmaýy, negizgi mal basynyń jeke qosalqy sharýa­­­­shylyqta shoǵyrlanýyna baılanys­ty eldi mekender mańaıyndaǵy jaıylymdardyń tozýy, orta jáne usaq sharýa qojalyqtarynda eski tehnıkany qoldaný, kóp-   jyldyq mal azyǵy daqyldary egisteriniń az bolýy jáne tuqym sharýashylyǵynyń damymaýy. Atalǵan faktorlar búgingi tańda tez arada sheshimin tabýdy qajet etetin máseleler jáne tikeleı óndi­risti júzege asyrýǵa negiz bolady.

Osy rette, Úkimet tarapynan mal azyǵyn óndirý salasyn da­mytýǵa jyl saıyn qoldaý kór­se­­­­tilip keledi. Máselen, 2013 jyly jemshóp daqyly óndirisin sýbsı­dııalaýǵa 1,3 mlrd. teńgeden asa qar­jy qarastyryldy, ol 2012 jy­­­­­lmen salystyrǵanda 2,3 esege kóp.

2012 jylǵy qýańshylyqqa baılanysty Qazaqstan Respýb­­­lıkasynyń ekonomıkasyn jań­­ǵyrtý máseleleri jónin­­­­­de­gi mem­lekettik komıssııa respýb­­lıkadaǵy qus jáne shoshqa sha­­rýashylyqtaryn jemmen qam­ta­masyz etý úshin 311,7 myń ton­na jemdik astyq bólip, mal sha­rýashylyǵy ónimderiniń óndi­ri­siniń damýyn qamtamasyz etti.

Qýańshylyqtan zardap shekken sharýa qojalyqtaryndaǵy mal basynyń saqtalýyn qamtamasyz etý maqsatynda Úkimet rezervinen 1,5 mlrd. teńge bólindi. Respýb­lıka­daǵy aýylsharýashylyq taýar óndirýshilerine jáne sharýa­shylyqtarǵa 227,4 myń tonna kebek bólindi.

Jaıylymdardy tıimdi paıdalaný jáne turaqty shalǵaıdaǵy mal sharýashylyǵyn damytý baǵytynda sońǵy jyldary Aýyl sharýashylyǵy jáne Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrlikteri men Birikken Ulttar Uıymynyń Damý baǵdarlamasy birlesip «Shóleıt jerlerdi basqarý» boıyn­sha jobany Qaraǵandy jáne Almaty ob­lys­­tarynda júzege asyrdy. Joba­ny júzege asyrý nátıjesinde aı­maqta turaqty mal azyǵy qo­ryn jasaqtaý jáne mal azyǵy daqyl­darynyń egisin arttyrýǵa qol jetkizildi.

Mal azyǵy salasynyń qar­qyn­­dy damýyna negiz bolatyn alǵy­shart­tar retinde Aýyl sha­rýa­shy­lyǵy mınıstrligi tarapy­nan respýblıkada mal azyǵy salasyn 2020 jylǵa deıin damytý­dy kózdeıtin sheberlik-jospar ázir­lendi.

Bul qujattyń negizgi maq­sa­ty 2020 jylǵa mal azyǵy daqyl­dary­nyń egis kólemin 4,3 mln. gektarǵa jetkizý, onyń ishinde súrlem kó­lemin 245,0 myń gektarǵa nemese qazirgi kezben salystyrǵanda 89%-ǵa, al bir jyldyq shóptiń kóle­min 600,0 myń gektarǵa (33%), kóp­jyl­­­dyq shóptiń kólemin 3,5 mln. gek­­tarǵa (43%) arttyrý kózdelip otyr.

Salany jedel damytý­dyń ne­gizgi sharalary «Agro­bız­­nes-2020» baǵdar­lama­synda kóz­del­gen mem­le­kettik qoldaý baǵyt­tary bolmaq. Máselen, 2014 jyldan bastap orta jáne shaǵyn fermerlerge satyp alǵan jem azyq óndirý tehnıkalarynyń qunyn ishinara óteýge ınvestısııalyq sýbsıdııalar bólinedi. Sonymen qatar, tehnıkany satyp alý úshin ekinshi deńgeıli bankter arqyly beriletin nesıeniń ústeme paıyzynyń jartysy memleket tarapynan ótelmek.

Mınıstrlik shalǵaıdaǵy mal sharýashylyǵyn damytý aıasynda jaıylymdardy sýlandyrýǵa jáne ınfraqurylymdy damytýǵa jumsalǵan shyǵynnyń, onyń ishinde qudyq qazý, sý kóterý quryl­ǵy laryn, jyljymaly sý tasymaldaý quraldaryn ornat­qany úshin 80%-ǵa deıin óteýdi qarastyryp otyr. Jalpy, baǵdarlama aıasynda 4 myń qu­dyq­ty salý arqyly qosymsha paıdalanylmaıtyn jaıylym alqaptary qoldanysqa engiziletin bolady. Bul baǵdarlama aıasynda 2013 jyly júzege asyrylǵan jobalardy da qarjylandyrý máselesi qarastyrylatyn bolady.

Munymen birge, sharýa qoja­lyqtaryn jáne jeke sharýa­shy­­lyqtardaǵy mal basyn sapaly mal azyǵymen qamtamasyz etý úshin negizgi aımaqtarda qurama jem óndirý kásiporyndaryn salýdy yntalandyrý sharalary kózdelip otyr. Kishigirim jáne iri qus, sondaı-aq shoshqa sharýashylyqtary úshin jemdik astyqty saqtaý qoımalaryn salý shyǵyndaryn óteý de kózdelgen. «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasy aıasynda qarastyrylyp otyrǵan osy sharalar mal azyǵyn óndirý salasyn jedel damytýǵa negiz bolmaq.

Gúlmıra ISAEVA,

Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri.