Prezıdent óz sózinde búkil əlemdi alańdatqan koronovırýs indeti kezinde el azamattarynyń qaýipsizdigi úshin qolǵa alynǵan is-sharalarǵa toqtalyp, pandemııanyń saldarynan týyndaǵan daǵdarysqa qarsy jumystardy aıtyp ótti. Búkil elimiz osy indetke qarsy kúresý úshin judyryqtaı jumyla bildi. Əsirese dərigerler, əskerı qyzmetkerler, polıseıler, volonterler kún-tún demeı jumys istep, Otanǵa adal qyzmet etýdiń ozyq úlgisin kórsetýde.
Elimizde tótenshe jaǵdaı der kezinde jarııalanyp, pandemııaǵa qarsy is-sharalar ýaqtyly jáne sapaly atqarylýyna baılanysty koronavırýstyń jappaı taralýyna jol berilmeı tosqaýyl qoıyldy. Muny Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy, halyqaralyq sarapshylar joǵary baǵalady. Degenmen pandemııa el ekonomıkasyna keri əserin tıgizip otyr. Osyǵan oraı memleket azamattarǵa, shaǵyn jəne orta bıznes ókilderine qoldaý kórsetýde. Prezıdentimizdiń pármenimen daǵdarysqa qarsy sharalar úshin 6 trln teńgege jýyq qarjy bólindi. Eń birinshi, jumyssyz qalǵan adamdarǵa 42 500 teńge mólsherinde tólem jasaldy. Bul kómek 4,2 mln adamdy qamtydy. 1 mln-daı muqtaj otbasy azyq-túlikpen jəne qajetti zattarmen qamtamasyz etiletin boldy. Qıyndyqqa tap bolǵan kásipkerler úshin salyqtar men basqa da mindetti tólemder merzimi uzartyldy. 700 myńnan asa kompanııa men kəsipker úshin salyq júktemesi azaıtyldy. Sol arqyly olar 1 trln teńgege jýyq qarjy únemdeýge múmkindik týdy.
Aýyl sharýashylyǵyna aıtarlyqtaı qoldaý kórsetilýde. Əsirese egis naýqanyna kirisken sharýalarǵa naqty jeńildikter berilýde.
Prezıdent tótenshe jaǵdaı rejimin qamtamasyz etý jónindegi komıssııa Ekonomıkalyq ósimdi qalpyna keltirý jónindegi memlekettik komıssııa bolyp qaıta qurylatynyn halyqtyń ómiri men densaýlyǵyn saqtaı otyryp, azamattardyń tabysyn arttyrý; bıznesti qoldaý jəne ony damytý, bilim jəne ǵylym júıesin jetildirý kún tərtibinen túspeıtinin aıta kele, daǵdarys kezindegi jəne odan keıingi damýdyń basymdyqtaryna toqtaldy. Ol basymdyqtar: elimizdiń ekonomıkasynyń ózin-ózi qamtý deńgeıin arttyrý; ekonomıkanyń tabys ákeletin, jáne adam kapıtalyn damytatyn bastamalaryn qolǵa alý; azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtý; azamattardyń turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartý; jeke kiris salyǵynyń údemeli ólshemin engizý; shetel ınvestısııasyn elimizge tartýǵa bar múmkindikti jasaý baǵyttaryna barynsha basymdyq berý.
Prezıdent, ásirese, aýyl sharýashylyǵyna barynsha qoldaý kórsetiletinin məlimdedi. Kóktemgi egis naýqanyn uıymshyldyqpen ótkizý jáne ónim óndirýdi molaıtyp azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtý úshin aýyl sharýashylyǵyna 200 mlrd teńge qarjy bólindi. Qazirdiń ózinde iske asyrylyp jatqan forvardtyq satyp alýlarǵa qosa «QazAgro»nesıelerin qaıta qurylymdaý jolymen qarjylandyrý tetikteri engiziledi. Elimizdegi 2 mln-ǵa jýyq jeke qosalqy sharýashylyqtarda, shaǵyn jáne orta sharýa qojalyqtarynda óndirilgen ónimderdi daıyndaý, satyp alý, óńdeý jumystarynyń durys uıymdastyrylmaýy saldarynan myńdaǵan tonna kókónis, jemis-jıdek, baqsha daqyldary tutynýshylarǵa, qaıta óńdeý kəsiporyndaryna jetpeı ysyrap bolyp jatady. Prezıdent osy máseleni sheshý úshin Úkimetke, jergilikti atqarýshy organdarmen, «Atameken» ulttyq kəsipkerler palatasymen birlesip, aýyldaǵy kooperasııalyq jelini damytyp, «Egis alqabynan – dúken sóresine deıin» atty baǵdarlamalyq jobany iske asyrýdy tapsyrdy. Osy baǵdarlamany júzege asyrý úshin «QazAgro» AQ arqyly jyldyq mólsherlemesi 6 paıyzdan aspaıtyn jeńildetilgen shaǵyn nesıe beriletin boldy. Prezıdent Q.Toqaevtyń toqtaǵan ekinshi máselesi, «Jumyspen qamtý jol kartasy» baǵdarlamasyn júzege asyrý boldy. Elimizde bul baǵytqa 1 trln teńgege jýyq qarjy bólinip otyr. Endigi másele, osy qomaqty qarjyny tıimdi paıdalanyp, ony shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa, ekonomıkalyq tabys əkeletin jáne adam kapıtalyn damytatyn jańa jumys oryndaryn ashýǵa, mektep, aýrýhana , basqa da nysandar salýǵa paıdalaný.
Túrkistan oblysyndaǵy tótenshe jaǵdaıdyń saldaryn joıý məselesine toqtala kele, Q.Toqaev bul apattan Maqtaaral aýdanynda 5 aýyldyń 1 myńnan asa turǵyn úıin sý basyp qalǵanyn, qazir onyń zardaptaryn joıý jumystary júrip jatqanyn, kúzge deıin qıraǵan úılerdiń ornyna jańa turǵyn úıler salynatynyn, zardap shekken ərbir adamǵa 100 myń teńge kóleminde ótemaqy tólenetinin, mal shyǵyny, tasqynnyń aýyl sharýashylyǵy alqaptaryna tıgizgen zııany tolyq óteletinin aıtyp, halyq basyna kelgen bul apatty tikeleı ózi baqylap otyrganyn bildirdi. Prezıdenttiń bul sózi bizdiń qınalǵan kóńilimizdi ornyna túsirip, memleket qajetti sharalardyń bərin jasalyp jatqanyn, bizge sabyr men tózim qajet ekenin bildirdi.
Qýanysh Aıtahanov,
ekonomıka ǵylymdarynyń doktory
