Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Bir kezderi jergilikti halyqtyń kózin joıýǵa bar ynta-jigerin salǵan AQSh generaly Fılıp Sherıdan «Bızon aýlaýshylar turaqty armııanyń otyz jylda atqarmaǵan isin atqaryp, úndister máselesin sheshýge qomaqty úles qosty» dese, osy eldiń polkovnıgi Rıchard Dodj «Aýlanǵan ár bızon – úndisterdiń ólimimen para-par» dep ashyǵyn aıtady. Úndisterdiń osynaý qaraly taǵdyryna uqsas taýqymet Alash jurtyn da aınalyp ótken joq. Ujymdastyrý deıtin uly qasiret soısa eti, saýsa súti, túbiti bastyrsa kıiz, terisin ılese qaıys bolǵan qazaqtyń tórt túligin túgel tartyp alyp, qoldan ashtyq jasaldy.
Aınaldyrǵan on jylda eldiń eńsesin tiktetpegen eki birdeı ashtyqty bastan keshtik. Osylaısha 1919-1922 jyldardaǵy ashtyq 1,5 mln otandasymyzdyń ómirin qısa, 1931-1933 jyldary taǵy 2,5 mln adamnyń taǵdyryna balta shabyldy. «Shash al dese bas alatyn» sholaq belsendilerdiń «Asyraý silteý bolmasyn, asha tuıaq qalmasyn» dep urandatqanyn qaıtersiz?!
Hosh. Nemis fılosofy Vılgelm Nısshe «Tuńǵıyqqa úńilgen saıyn, tuńǵıyq sizge úńile bastaıdy» deýshi edi ǵoı. Qazaqtyń qatpar-qatpar qaraly tarıhyna úńilgen saıyn, Nısshe aıtqan bir túpsiz tuńǵıyq ózimizge úńilip turǵandaı qymtyrylamyz kelip. Qynadaı qyrylǵan jazyqsyz jandardyń rýhy razy bolsyn, búgingi urpaq sol azapty jyldardy umytpasyn dep elimizdiń birneshe qalasyna eskertkish turǵyzdyq. Nur-Sultanda «1932-1933 jyldardaǵy asharshylyq qurbandaryna taǵzym» monýment eskertkishi, Pavlodarda «Máńgi esimizde» eskertkishi, Almatyda qola men granıtten quıylǵan «Ana» monýmenti boı kóterdi. О́kinishtisi sol, san túrli saýda oryndarynyń mekenjaıyn jatqa biletin turǵyndar asharshylyq qurbandaryna arnalǵan eskertkishterge kelgende kúmiljip qalady. Qol jaıyp, duǵa jasaý bylaı tursyn, ondaı eskertkishterdiń bar-joǵynan da beıhabar.
О́tken kúnge ókpe kóp, ókinish te az emes. Sondyqtan bolashaqty boljamas buryn, keshegi tarıhqa taǵzym etýdi úırensek etti. «О́li razy bolmaı, tiri baıymaıtynyn» bilmeımiz emes, bilemiz. Sonda da bolsyn bilmegendeı ómir súremiz...
