Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
– «KezBı»kompanııasynda 2019 jyldyń orta tusynda jumysshylar arasynda tolqý bastaldy, sebebi sol mezgilde tystan jaldamaly 12 brıgada jumys istep turdy. Tolqýǵa sebep – jumysshylar jyl aıaǵynda jumys kólemi bitip qalsa, zańsyz aqysyz demalysqa jiberedi eken degen qaýeset. Qarapaıym jumysshylardyń zańsyz áreketterge barýy múmkin bolǵandyqtan, belsendi azamattar keleńsiz jaǵdaılardy boldyrmaý maqsatynda jumyskerler múddesi men pikirin kásipodaq uıymy arqyly zań aıasynda, áleýmettik áriptestik negizinde ortaǵa salýdy jón kórdik. Kásipodaq uıymyn quryp, tirkeldik. Munyń arty daýǵa ulasty, degen kásipodaq tóraǵasy A.Djaparov oryn alǵan máselelerdi táptishteı jazǵan qaǵazdy joldady. Jazbada basshylyq pen kásipodaq uıymy arasyndaǵy kelispeýshilik egjeı-tegjeıli aıtylǵan. Alaıda, onyń bárin tizbektep berýdi gazet beti kótermeıtindikten jáne máselelermen tanysyp, aq-qarasyn sheshetin zań organdary, bılik oryndary bolǵandyqtan toqtalyp jatýdy artyq sanadyq. Onyń ústine A.Djaparov bastaǵan kásipodaq músheleri quzyrly oryndarǵa aryz-shaǵymdaryn joldap, tekserý jumystary júrgizilip jatqandyqtan, sondaı-aq jergilikti ákimdik deńgeıinde komıssııa qurylyp, úshjaqty kezdesýler men otyrystar ótkizilip júrgendikten máseleni jiliktep-jikteýdi qajet sanamadyq.
Biraq A.Djaparovtyń aıtýynsha, bastaýysh kásipodaq uıymy qurylysymen basshylyq tarapynan kedergilerge, qýdalaýǵa ushyraǵan. «Jumysta alkogoldik, esirtkilik, psıhotroptyq, ýytqumarlyq, masańdyq (solarǵa uqsas) jaǵdaıynda bolǵan, atalǵan keleńsiz nárselerdi paıdalanǵandardy anyqtaý maqsatynda óndiristik qamtý bazasynyń ishinde zańsyz medısınalyq zertteý júrgizip, nátıjesinde 30-ǵa tarta adamdy jumystan zańsyz bosatty» delingen hatta. Osylaısha óz ýájderin aıtqan «Yntymaq» salalyq kásipodaǵy qurylymdyq bólimshesi – bastaýysh kásipodaq uıymy músheleri «KezBı» JShS-ne qoıar «kásipodaq múshelerin qýdalaý toqtatylsyn jáne kásipodaq jumysyna aralaspasyn. Kásipodaq uıymy ashylǵaly jumystan bosatylǵan jumyskerler óz jumystaryna qabyldanyp, osy kúnge deıingi jumysqa shyqpaǵan kúnderi úshin aqsha tólensin jáne tártiptik jaza týraly shyǵarylǵan buıryqtyń kúshi joıylsyn. Sondaı-aq eńbek zańnamasyna saı jumyskerlerge jumys isteýge kedergi keltirilmesin, qaýipsizdik qyzmeti ózderiniń laýazymdyq mindettemesine saı jumys istesin, jumyskerlerdiń óndiristik jumysyna aralaspasyn» degen talaptaryn jetkizdi. Birneshe quzyrly oryndarǵa hat jiberip, Memleket basshysyna úndeý joldaýdaǵy basty maqsat ta osy eken. Biraq buǵan deıin birneshe quzyrly oryndarǵa aryzdanǵan olar óz degenderine, ıaǵnı, talap-tilekterine jete almaı júr...
«Eshkimge qııanat jasap kórgenimiz joq»
Máselege oraı túsinik bergen kompanııa basshysy Bitim Kezbaev basshylyq tarapynan jumyskerlerdi qýdalaý, zańsyz jumystan shyǵarý jaǵdaılarynyń oryn almaǵandyǵyn, ne nárseniń de, qandaı árekettiń de zań aıasynda jasalýy tıis ekendigin, sol sebepti tájirıbeli basshy, munaı salasynyń ardageri retinde ózi basqaryp otyrǵan mekemede zańbuzýshylyqqa, tártipsizdikke jol bere almaıtyndyǵyn aıtty.
– Seriktes bolyp qurylǵan 1992 jyldan beri abyroıly eńbek etip, jumysshylarmen qoıan-qoltyq syılastyqta, aýyzbirshilikte jumys júrgizip kele jatqan mekemeniń el arasynda abyroı-bedeli joǵary. Buǵan deıin ujym ishindegi tártip-tazalyqqa nemese óndiristik qyzmetimizge min taǵyp, syn aıtqandar bolǵan emes. Al atalǵan kásipodaq uıymy belsendisiniń ýáji orynsyz, birjaqty kinálaýǵa qurylǵan, deıdi ol.
2019 jyly mekemede qaýipsizdik qyzmeti qurylyp, óndiristik qaýipsizdik maqsatynda jumysshylardy tekseredi. Mekemeniń 900-ge tarta qyzmetkeri tekseristen ótkenmen, úzildi-kesildi bas tartqandar da bolmaı qalmaıdy. Sondaı-aq jumysshylar tarapynan ujymishilik eńbek tártibin buzý qaıtalanǵan jaǵdaılar da esepke alynyp otyrǵan jáne mundaı keleńsizdikter zań boıynsha, ıaǵnı elimizdiń Eńbek kodeksine saı rettelip otyrǵan. Tipti aıtýlarynsha, 2020 jyly óndiristik baza aýmaǵynan esirtki zattary tabylǵandyqtan qaýipsizdik qyzmetiniń basshysy seriktestik basshylyǵyna hat jazyp, nátıjesinde dárigerlik tekseris júrgizýge májbúrlik týyndapty. «Medlabsentr» degen mekemeni jaldap, aqpan aıynan bastap tekseris júrgizilgende 1000-ǵa jýyq jumysshynyń 24-inen oń nátıje anyqtalady da olar zańǵa sáıkes jumystan bosatylady. Sondaı-aq kompanııa basshylyǵy bul jaıttardyń barlyǵynyń qujaty bar ekendigin, olardyń birqatarynyń óz kinásin moıyndaǵandyǵyn, alaıda «Yntymaq» kásipodaq basshylyǵynyń olardy qorǵap, qatesin moıyndasa da jumysqa qaıta alýdy suraǵandyǵyn aıtady.
Al kásipodaq múshelerin qýdalaýǵa qatysty ujymda 2019 jyly kúzde qurylǵan «KezBı-Birlik» degen kásipodaqqa jumysshylardyń 700-ge jýyq adamy múshe bolsa, «Yntymaq» kásipodaǵyna 250 shamalas adam múshe ekendigin bildik. «Yntymaq» kásipodaǵyna áý basta 300 adam múshe bolsa, keıinnen birqatary bas tartqan. «Yntymaq» kásipodaǵy basshylyǵy olardy májbúrlep «KezBı-Birlik» kásipodaǵyna múshe etkendigin aıtady. Qazirgi tańda oryn alǵan oqıǵaǵa oraı Jańaózen qalasy ákiminiń orynbasary bastaǵan komıssııa qurylyp, máseleniń mán-jaıyn anyqtaýda. Rasynda májbúrlikpen ekinshi kásipodaqqa múshe retinde tirkelgender bar ma, joq pa – anyqtaý komıssııa quzyrynda.
Oryn alǵan oqıǵany anyqtaý maqsatynda áleýmettik eńbek daýlaryn boldyrmaý jóninde sharalar qabyldaý úshin О́ńirlik jumys tobynyń otyrysy Mańǵystaý oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Á.Qyraýbaevtyń tóraǵalyǵymen 2019 jyldyń 23 jeltoqsan kúni ótkizilip, qorytyndysynda ár tarap ózine mindettemeler alǵan. Mekeme basshylyǵy atalǵan mindettemeni laıyqty oryndap kele jatqandyǵyn, kompanııa basshylyǵy tarapynan oǵan deıin de qandaı da bir zańbuzýshylyq jaǵdaılarynyń oryn almaǵandyǵyn aıtady.
Aıtýynsha, eńbek qaýipsizdigi – nazardan tys qaldyrylmaıtyn baǵyt. Iri kompanııaǵa servıstik qyzmet kórsetip otyrǵandyqtan qaýipsizdik máselesiniń mańyzy zor. Sondyqtan, jumyskerlerdiń densaýlyǵyn, tártibin udaıy qadaǵalap otyrý eshkimge zııany tımeıtin áreket, al qandaı da bir óreskel qylyǵymen nemese áreketimen tanylǵan nemese josparly medısınalyq tekseristen bas tartqan azamattar ózgege emes, tek qana ózine renjýi qajet. Sondaı-aq kompanııa jumysy men is-áreketin zańsyz dep tapqan jaǵdaıda Memleket basshysyna úndeý joldamas buryn sotqa berip, ádildigin sot arqyly sheshýge de bolatyn edi ǵoı, deıdi basshylyq. Olaı aıtatyny – buǵan deıin kompanııa tarıhynda ondaı jaıt bolǵan – aryzdanýshy sotta óz talabynyń durystyǵyn dáleldegendikten kompanııa ony jumysqa qaıta alyp ótemaqysyn tólegen eken. Sol sekildi eger kompanııanyń áreketi, sharasy durys emes bolǵan jaǵdaıda biz qashpaımyz, deıdi olar. Biraq ózderiniń zań aıasynda áreket etkenderine bek senimdi.
– Biz adamdardy qaı kásipodaqqa múshe ekendigine qarap bólmeımiz, bizge keregi – ujymnyń bereketin ketirmeı, ózara syılastyqta jumys jasaý, iri kompanııalardan tender boıynsha alynǵan jumysty laıyqty oryndaý. Kompanııamyzda aılyq byltyrǵydan 10 %-ǵa ósti, byltyrdan bastap jumysshylarǵa eńbek demalysyna qosymsha densaýlyq aqshasy tólenip keledi. Qyzmetkerlerdiń otbasylarynda ártúrli jaǵdaılar oryn alǵanda múmkindikke qaraı kómektesip kelemiz, deıdi B.Kezbaev.
«Yntymaq bolsa, yrys bar»
О́z ýájderin alǵa tartqan eki taraptyń daýyna núkte áli qoıylǵan joq. Biraq munaı kompanııalary úshin uńǵylardy kúrdeli jóndeý men qalpyna keltirý, sondaı-aq burǵylaý jumystary qyzmetin kórsetetin «KezBı» kompanııasy izi men úlesi Mańǵystaý, Atyraý óńirindegi iri ken oryndarynda saırap jatyr. Búgingi tańda 1200-ge jýyq adamdy jumyspen qamtyp, oblys kólemindegi áleýmettik-mádenı, sporttyq sharalarǵa turaqty túrde belsendi demeýshilik kórsetip kele jatqan kompanııanyń Mańǵystaý óńirindegi irili-usaqty demeýshiligine tolyqtaı toqtalý múmkin emes, áıtse de aýyldar men tarıhı oryndarǵa únemi qoldaý kórsetip júrgendigin aıtýǵa tıispiz. Seısem ata qaýymyna, Úshtaǵan aýylyna mal sýarý úshin jáne Senek aýylynyń 50 jyldyǵyna oraı sý uńǵymalary qazylsa, Otpan taý tarıhı-mádenı kesheniniń sý uńǵymasyna jóndeý júrgizildi, sondaı-aq Beket ata kesheniniń sý uńǵymasy udaıy kompanııa jaýapkershiliginde. Jańaózen qalasynda ıppodrom men saıabaqqa jóndeý jasalsa, Batys Qazaqstan oblysynda oryn alǵan sý tasqyny kezinde 1 mln 947 myńnan astam teńge aýdarǵany bar. Jańaózen qalasynda qar, jańbyr syndy tabıǵattyń tosyn qıyndyqtary kezinde halyqqa qol ushyn sozatyn mekeme munaıly qaladaǵy turmysy tómen otbasylarǵa turaqty kómek kórsetip keledi. Odan bólek týberkýlez dıspanserine qural jabdyqtar, jyl saıyn mektep oqýshylaryna jáne mektepterge kómek kórsetip, Jańaózende meshit qurylysyn salýǵa demeýshilik kórsetkenine el rıza.
Kompanııada oryn alyp otyrǵan keleńsiz jaǵdaı quzyrly oryndar tarapynan aq-qarasy tereń zerdelenip, ádil sheshimin tabady dep kútemiz.
«Biz eshkimge qııanat jasamaımyz, maqsatymyz – el ekonomıkasyna qyzmet etip, úles qosý, ujymda aýyzbirshilik bolǵany kerek» deıdi «KezBı» basshylyǵy, «talabymyz oryndalsyn, jumystan shyǵarylǵandar qaıta ornyna alynsyn» deıdi «Yntymaq» kásipodaq uıymy músheleri. «KezBı»-deı turaqty, senimdi jumys júrgizip jatqan jaýapkershiligi shekteýli seriktestik joq qazir. Búgin bar, erteń joq mekemeler jeterlik. «KezBı»-de jumys isteý baqyty bizge buıyrsa ǵoı!», - deıdi úsh balasy men jumyssyz jaryna járdemge keler nebáry 29 myń teńgeni jetkize almaı abdyraǵan qazaq jigiti...
Mańǵystaý oblysy
