Elimiz kórshi Reseı memleketimen tyǵyz ekonomıkalyq qarym-qatynas ornata bildi. Bir kezderi Keńes Odaǵy quramynda da birge boldyq. Sol kezderi eki eldiń araqatynasyn jaqyndatatyn kásiporyndar bizde de jumys jasady. Egemendik alǵannan keıin óz saıasatymyzdy ustanyp, derbes ekonomıkalyq baǵytqa bet burdyq. Sol baǵyttan jańylysqan kezimiz joq.
Máselen, Qazaqstandaǵy údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy – bizdiń sara jolymyz. Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen 2011 jyly qolǵa alynǵan bul baǵdarlamanyń jemisin kórip kele jatqanymyzǵa da eki besjyldyqqa jýyq ýaqyt boldy. Osy baǵdarlama arqyly da Reseı memleketimen birqatar ekonomıkalyq baılanys ornattyq. Elimiz ekonomıkalyq turǵyda barynsha berik baılanys ornatqan da osy Reseı bolyp otyr. Prezıdent atap ótkendeı, bul – asa irgeli, mańyzdy qatynas. Bul baılanys aldaǵy jyldarda da óz jalǵasyn tabady degen senimdemin. Sondyqtan Q.Toqaevtyń eki el arasyndaǵy naq osy ekonomıkalyq máselelerge qatysty pikirin óte oryndy dep baǵalaımyn. Osy baǵytta atqarylyp jatqan jumys ári qaraı damı bermek.
Memleket basshysy suhbatta «Biz Reseımen munaı-gaz, munaı-hımııa jáne basqa da qaıta óńdeý úlesi joǵary ónim shyǵaratyn salalarda yntymaqtastyqty damytýǵa nıettimiz. Kaspıı qaırańynda teńizdegi munaı-gaz jobalary boıynsha yntymaqtastyǵymyz nyǵaıdy. Qazaqstan Reseıge strategııalyq seriktes retinde senim artady. «Lýkoıl» kompanııasy da bizdiń elde tabysty jumys isteýde. Budan bólek, Qazaqstanda ınvestısııalyq jobalardy júzege asyryp jatqan reseılik bızneske qoldaý kórsetemiz» dep aıryqsha atap ótti. Bul sala el ekonomıkasy úshin asa mańyzdy. Sebebi biz kóp mólsherde munaı shyǵaratyn elmiz. Sondyqtan bul jerasty baılyǵymyzdy ózge elderge shyǵarý, óńdeý, satý máselesin de umytpaýymyz qajet. Máselen, «QazTransOıl»-dyń qubyry Qazaqstannan bastalyp, Reseıge jalǵasyp jatyr. Elimizde óndiriletin munaıdyń úshten eki bóligi osy qubyr arqyly ótedi. Sondyqtan bul qubyrdyń úzdiksiz jumys istep turýyna yntalymyz.
Sondaı-aq Memleket basshysy atap ótkendeı, osy munaı salasyna qatysty óńdeý, qaıta óńdeý jumystary da jandanyp keledi. Ekonomıkalyq qarym-qatynas – bir nárseni satyp alyp, ekinshi nárseni satýda emes. Birlesken óndiris oryndaryn, sonyń ishinde óńdeýshi oryndardy qolǵa alý jumystary da asa mańyzdy. Shıkizatymyzdy tolyqqandy paıdalanýǵa, ıgerýge múmkindik beretin mundaı kásiporyndardyń jumys jasaýy – jańa tehnologııalardyń qoldanysqa engizile bastaýyna bastama bolady.
Suhbatta Q.Toqaev eki eldiń mamandary birigip jumys jasap jatqan birneshe mysaldy keltirdi. «Byltyr sáýir aıynda biz óndiristik kooperasııa salasyndaǵy birlesken is-qımyl baǵdarlamasyn qabyldadyq. Al qazan aıynda baǵdarlamanyń alǵashqy jobasynyń aıasynda Qostanaıda «Kıroves» traktorlaryn shyǵarý jumysy bastaldy. Zaýyttyń qýattylyǵy jylyna 500 traktorǵa deıin jasap shyǵarýǵa jetedi» dedi Memleket basshysy. Osyndaı bastamalar ekonomıkamyzdy ilgeriletý barysynda asa qajet. Eger biz bir-birimizdiń múddemizdi saqtaı biletin bolsaq, óndiristik birlestikterdiń óresi artatyny aqıqat. Men – aǵa, sen – ini degen sekildi teńsizdik bolmaýy kerek. Aramyzdy ne el, muhıt bólip jatpaǵan soń, saýda aınalymyna asa qolaıly jaǵdaı jasalǵan. Ádiletti, bir el bir eldiń muqtajyn, úmitin túsinýge negizdelgen kelisimsharttar qashan da baıandy bolady.
Q.Toqaevtyń aıtyp otyrǵany – osy. Osyndaı batyl oılardy, úlken máselelerdi Memleket basshysy jıi aıtyp, jıi kóterip keledi. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń aldyna da biz buryn týrasyn aıta almaı júrgen máselelerdi qoıdy. Sondyqtan Prezıdenttiń bul suhbatyn óz basym joǵary baǵalaımyn.
Kenjeǵalı SAǴADIEV,
memleket qaıratkeri,
Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi
