Qoǵam • 22 Maýsym, 2020

Jumysy birdeı, jalaqysy ártúrli...

382 ret kórsetildi

Atyraýdaǵy jobalarǵa jumysqa tartylǵan sheteldik jumysshylarǵa birneshe ese kóp jalaqy tólenetini jasyryn emes. Al, qazaqstandyq mamandar olardan áldeneshe az eńbekaqy alady. Bul másele kópten beri qozǵalyp júr. Tipti byltyr Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev óńirge kelgen saparynda bul máselege aıryqsha nazar aýdarǵan edi. Sodan beri jalaqy aıyrmashylyǵyn joıý úshin ne isteldi?

Ras, shetel ınvestorla­ry óńir ekono­mık­asyna, ási­rese mu­naı-gaz ónerkási­bine qomaqty ınvestısııa salyp otyr. Sony syltaý ete me, she­tel kompanııalary ınvestısııamen birge, óz mamanda­ryn da qosa ákelýdi qolaı kó­redi. О́ıtkeni ınvestorlar qazaqstandyq mamandardyń biliktiligin tómen sanaıdy-mys. Shyny­men solaı ma?

– Biz byltyrdan beri 30-dan asatyn sheteldik jumysshyla­ry bar 43 kom­panııaǵa júrgizilgen tekserý kezinde 400-den astam zań buzýshylyqty anyqtadyq. Sonymen birge 16 kásiporyn­da sheteldik jáne jergilikti qyz­met­kerlerge eńbekaqy tóleýde 109 sáıkessizdik faktisi rastaldy, – deıdi oblystyq memle­ket­tik eńbek ınspeksııasy basqar­ma­sy­nyń basshysy Igilik Áýbákirov.

Onyń aıtýynsha, tekserý qorytyn­dysymen 264 ákimshilik is qozǵalyp, zańsyzdyqqa jol bergen kompanııalarǵa 88,6 mln teńgeden astam aıyppul sa­lynypty. Zań buzatyn kompa­nııalardyń deni «Teńiz» ken ornyndaǵy jobalarǵa merdi­gerlikke tartylǵan. Jumys be­rý­shiler jumysshylardyń turmystyq jaǵdaıyn jaq­sartýǵa mán bermeıdi. Al ja­laqy tóleý­de ádildik saltanat qurmaı, alshaqtyqty 10 esege deıin ósirip jiberedi.

– Máselen, 28 kúndik vahta­lyq aýysymmen jumys istegen qazaqstandyq ınjenerge 700 myń teńge jalaqy tólengen. Al dál sondaı laýazymda jumys istegen sheteldik ınjener 3 mln teńgeden astam jalaqy alǵan, – deıdi basqarma basshysy Igilik Áýbákirov.

Mine, sheteldik pen qa­zaq­standyqtyń atqaratyn ju­my­sy birdeı bolǵanmen, jala­qy­daǵy alshaqtyq jer men kók­teı. Jumys berýshi tarapynan osyndaı alalaý bolǵan soń, árıne sheteldik jergilikti jumysshyǵa shekesinen qa­raı­dy. Tipti qazaqstandyqqa qa­raǵanda, sheteldikke jasalǵan turmystyq jaǵdaı áldeqaıda joǵary ekeni anyqtalǵan.

– Mundaı kemshilikterge baılanysty jumys berýshilerge arnaıy mer­zimde ony joıý týraly talap qoıyldy. Jumys berýshi máseleni qandaı ádis­pen sheshetinin ózi biledi. Biz úshin mańyz­dysy – talaptyń oryndalýy, –deıdi Igi­lik Áýbákirov. – Keıbir kompanııa­lar jumys­shylardyń jalaqysyn tóleý­degi sáıkessizdikti teńes­tirdi. Endi biri she­teldik qyzmet­ker­lerdi jumystan shy­ǵaryp jiberdi. О́zimiz anyqtaǵan fak­tiler boıynsha talabymyz oryn­daldy. Biz máseleni alda da baqylaýda ustaımyz.

Basqarma tarapynan júr­gizil­gen tekseris­ten keıin she­tel­dik 262 azamattyń ruqsat qa­ǵazy keri qaıtarylypty. Al el aýmaǵynan shyǵarylǵan sheteldik 212 mamannyń arasynda 43 ulybrıtanııalyq, 24 túrkııalyq, 33 túrikmenstandyq bar. Sondaı-aq byltyr Aty­raýǵa shetelden 17 myń maman jumysqa tartylsa, bıyl sheteldik jumys kúshine be­ri­letin kvota 40 pa­ıyzǵa tó­mendetilip otyr. Qa­zir munaıly óńirde álemniń ózge elderinen 10567 maman tartylǵan.

– Sheteldik úlesi bar meke­meler­ge jyl saıyn jos­par­ly tek­serý júr­giziledi. Olar­ǵa qo­ıy­­latyn negizgi talap – she­­tel­dik jumys­shy sanyn 30-dan asyrmaý. Oblys áki­miniń ókimimen ekinshi jarty­jyldyqta tekseriletin kom­­panııalar tizimi bekitildi. О́t­­ken jyly olqylyqqa jol ber­gen kompanııalar qaıtadan tek­seri­ledi. Basty maq­satymyz – kem­sitý­shilik pen teńsizdikke jol bermeý, – deıdi oblystyq mem­lekettik ınspek­sııa bas­qar­­masynyń basshysy Igilik Áýbákirov.

 

ATYRAÝ

 

Sońǵy jańalyqtar

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Keshe

Aqjaınaq astana

Elorda • Keshe

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Keshe

Dımash pen Djekson

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar