Ata-babasy abaqty turǵyzbaǵan halyqtyń urpaǵymyz. Qadyr Myrza Áli jurtymyzdyń bir jaqsysy men bir jamanyn tilge tıek etip, osylaı dep edi: «Bir jaqsysy – abaqty turǵyzbaǵan»... Oılap otyrsaq, attyń jaly, túıeniń qomyndaǵy kóshpendi halyq túrme turǵyzyp qaıtsin? Ol zamannyń tentekteri abaqtydan emes, súıekke tańba bolar aýyr sózden qorqatuǵyn. О́kinishke qaraı, bul ustanym búginde kórgen tús, aıtqan ańyzǵa aınaldy. Amaldyń joqtyǵynan bir kezdegi sheshender men kósemderdiń, qadiri artqan aýyl aqsaqaldarynyń ıyǵyndaǵy aýyr júkti tártip saqshylaryna amanattadyq. Áıtpegende joldan taıǵandy jónge sala almasaq aınalamyz alasapyranǵa aınalar edi. Beıbereket áreketterden qol-aıaǵymyz baılanar edi...
Bala kúnimizde eresekterdiń «óskende kim bolasyń?» degenine «mılısá» dep jaýap qatatyn edik. Kınodan kórgen tártip saqshylarynyń keskin-kelbeti, qaharmandyǵy men qyzmettik kıimi, myqyndaǵy tapanshasy, ózin ózi ustaýy er balany eriksiz qyzyqtyrady ǵoı. Eseıe kele bul qyzmettiń qyzyǵynan góri shyjyǵy kóp ekenin estip, bala kúngi armannan aınyp qaldyq. Shyjyq dep otyrǵanym kóp «grajdanskıler» bile bermeıtin polısııa qyzmetiniń mashaqaty. Árıne mashaqaty joq jumys bola ma dersiz? Bolatyn da shyǵar. Alaıda kúshtik qurylymdardaǵy qyrýar jumysty ólshemge salyp ólsheýge, áldeqandaı qyzmetpen salystyrýǵa bolmaıtynyn túsindim. Olaı bolmaǵanda tártip saqshysynyń bir jyldyq eńbek ótili bir jarym jylǵa baǵalansyn ba? Beker demegeısiz. Olar etken eńbektiń eń jarqyn kórsetkishi – otandastarymyzdyń alańsyz ómiri, tuǵyrda turǵan el tynyshtyǵy!
Báıgege basyn tikkender
Alaıda osy el tynyshtyǵyn saqtaýdyń da ózindik quny bar. Qyzmet babynda júrip sol qundy bireý qaıtyp qalpyna kelmes densaýlyǵymen, endi biri odan zorǵysy – ómirimen ótep júr. Eli úshin erlik tanytqan ondaı azamattardy «beıbit kúnniń batyrlary» dep baǵalaımyz. Jaý jaǵadan almaǵan soń bizder úshin búgingi ómir beıbit te shyǵar, bálkim. Biraq qylmyspen kúrestiń aldyńǵy shebinde júrgen jandar úshin tártip saqshysynyń ár kúni qaýip pen qaterge toly. Olar bosaǵadan attap bara jatyp ata-anasynyń, jan-jarynyń, bala-shaǵasynyń mańdaıynan bir ıiskep ketýge tyrysady. «Kún uıasyna qonarda oralamyz ba, joq pa?» degen úmit pen kúdiktiń salmaǵy osynshalyq aýyr. Sebebi qyzmetine úıden óz aıaǵymen attanyp, aq kebinge oranǵany qanshama...
Bir maqalada ondaı qaıǵyly oqıǵalardyń barlyǵyn jipke tizip shyǵý ońaıǵa soqpasy belgili. Kózdegen maqsatymyz da ol emes. Alaıda eldi dúrliktirgen birineshe jaıtty ataýsyz qaldyrýǵa da bolmaıdy. Alysqa barmaıyq, kúni keshe Almaty mańyndaǵy baqylaý-ótkizý beketinde oryn alǵan jol apatynyń saldarynan qyzmet babynda bolǵan Jalǵas Janǵazıev pen Dastan Ábdiqanov esimdi qos polısııa qyzmetkeriniń ómiri úzildi.
Toqsanynshy jyldardyń sońynda Qaraǵandyda qaranıettilerdiń qolynan qaza tapqan Rýstam Májıtov pen Nurlan Baıǵaskınniń, 2011 jyly Taraz qalasyndaǵy kóshe boıynda oq atqan lańkeske qarsy turamyz dep ómiri úzilgen Halyq Qaharmany, polısııa kapıtany Ǵazız Baıtasovtyń, onyń áriptesteri Polat Aıanqulov pen Jaqsybek Baıseıitovtiń, ótken jyly Atyraýda sýǵa batyp bara jatqan qyzdy qutqaryp qalǵanymen, ózi ajal quryǵyna túsken polısııa serjanty Shalqar Aqymǵalıevtiń esimderi el jadynan óshpeıdi.
О́kinishke qaraı, bul – basyn báıgege tigemin dep qyzmet babynda qaza tapqan tártip saqshylarynyń bir parasy ǵana. Al jalpy táýelsizdik jyldary elimizde ishki ister organynyń bas-aıaǵy 2264 qyzmetkeri ómirden ozsa, sonyń 787-si qyzmettik boryshyn óteý kezinde, 83-i qaýipti qylmyskerlerdi quryqtaý barysynda erlikpen qaza taýypty. Sondaı-aq 3512 tártip saqshysy jaraqat alyp, sonyń 899-y qylmyskerlerdi ustaý barysynda aýyr jaralandy.
«Adam alasy ishinde, mal alasy syrtynda» bolǵan soń, kimniń dos, kimniń qas ekenin ańǵaryp ala qoıý qıyn. Qıyny qıyn eken dep tártip saqshysy qarap jatsyn ba? Jarǵaq qulaǵy jastyqqa tımeı, el tynyshtyǵyn kózdiń qarashyǵyndaı qorǵap tur! Olaı bolsa túngi aspanǵa qaraıyqshy. Bálkim bizdiń tynyshtyǵymyzdy qorǵap qalý úshin óz ómirlerin qıǵan naǵyz juldyzdar tóbemizde jarqyrap turǵan bolar...
