Eńbekpen qamtý ortalyǵynyń mamandary aıtqandaı, naryq talabynda áıel adamdarǵa jumys tabý ońaı emes, al 50-den asqannan keıin tipti qıyn. Elimizdiń kompanııalarynda, ujymdarynda ártúrli jastaǵy adamdar eńbek etedi. Kóbiniń jasy 30-dar shamasynda. Jumys berýshiler jastarǵa azǵana aqsha tólep ustaýǵa bolady nemese olar jas bolǵandyqtan jumysty berile isteıdi degen sııaqty mysaldardy dáıek etedi. Al jarnamalyq gazetterde «Jumys izdeımin» degen aıdarmen negizinen 50-den asqan hanymdar qulaqtandyrý beredi eken.
Eńbekpen qamtý ortalyǵynyń mamandary aıtqandaı, naryq talabynda áıel adamdarǵa jumys tabý ońaı emes, al 50-den asqannan keıin tipti qıyn. Elimizdiń kompanııalarynda, ujymdarynda ártúrli jastaǵy adamdar eńbek etedi. Kóbiniń jasy 30-dar shamasynda. Jumys berýshiler jastarǵa azǵana aqsha tólep ustaýǵa bolady nemese olar jas bolǵandyqtan jumysty berile isteıdi degen sııaqty mysaldardy dáıek etedi. Al jarnamalyq gazetterde «Jumys izdeımin» degen aıdarmen negizinen 50-den asqan hanymdar qulaqtandyrý beredi eken.
– Tipti eden jýýshy bolyp kirý úshin konkýrstan ótý kerek, – deıdi Semeı turǵyny Mereı Asetova, – qyryq, elýge kelgen kezde basqa mamandyq tabý qıynnyń qıyny, degenmen, memleketimizdiń «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy bar ekendigin bilgennen keıin, ákimdikke arnaıy baryp edim, izdegenim týra aldymnan shyqty.
Atalmysh baǵdarlamaǵa Semeı óńirindegi áıelder qaýymynyń teń jartysy qatysyp otyr. Olardyń barlyǵy da túrli taǵdyrdyń, túrli mamandyqtyń ıeleri. Baǵdarlama arqyly ózderin qoǵamǵa paıdaly dep taýyp, eńbekke belsene aralasýda. Máselen, Ámına Túsipova kezinde pedagogıkalyq kolledjdi bitirgen, jas kezinen bastaýysh synyp muǵalimi bolamyn dep armandaǵan edi. Biraq oqýyn támamdaǵan soń, mamandyǵy boıynsha jumysqa kire almady. Tipti jumysqa kirýge tyryspady dese de jańylmaspyz. Qonaqqa baryp otyryp, bolashaq jubaıymen tanysyp, turmysqa shyǵyp ketedi. Sóıtip, bir jyldan soń ómirge qyz bala kelip, Ámına qolyndaǵy sábıin áldılep, kúıeýin jumystan tosyp alatyn boldy. Kúıeýi elektrık, jalaqysy jaqsy boldy. Bir kúni ol Ámınaǵa kelip, keshir, men basqa adamdy súıip qaldym degendi aıtady. Kıim-keshegin jınap ketip qalady. Qyzyma kómektesem, biraq qalta telefonyma qajet dúnıelerin jazyp jiber, sóılesip, kórisýimizdiń qajeti joq deıdi. Mundaı jaǵdaıǵa tap bolam dep oılamaǵan Ámına bas kezinde ajyrasqany úshin qınalyp, jylaýǵa da shamasy kelmeı qalady. Bala ósip keledi, ony asyraý kerek. Jumys joq. Birese qalta telefondarynyń satýshysy, birese áıel adamdarǵa arnalǵan kosmetıka satamyn dep júrip, jóndi aqsha taba almaı ábden qınalady. Sóıtip, basqa mamandyqty meńgerýge bel býady. Semeı qalalyq ákimdiginiń jumyspen qamtý ortalyǵyna kelip, kómek suraıdy. Jumyspen qamtý baǵdarlamasy boıynsha kondıter mamandyǵyn tańdaıdy. «Jastar» kolledjinde qaıta oqýdan ótip, mamandanady. Onyń ústine kúıeýin kútem, tamaǵyn istep berem dep úıde otyrǵan 8 jyly bosqa ketpepti. Jańa mamandyqty tez ıgerdi. Jumyspen qamtý ortalyǵy, oqý orny men jumys berýshi jáne Ámına arasynda tórt jaqty kelisimshart jasaldy. Osynyń nátıjesinde ol qaladaǵy JShS-ge tájirıbe jınaqtaýǵa qabyldanyp, ári qaraı sonda jumys isteýge qaldyrylady. Búginde Ámınanyń jumysy bar deýge bolady.
Al Nursulý Jobalaeva baǵdarlamaǵa kelmeı turyp, qaladaǵy bir seriktestikte kıim pishýshi bolyp isteıdi. Biraq munda aqshany jóndi ala almaı, onyń ústine jumys ýaqyty da kóńilinen shyqpaı, aqyry ortalyqqa keledi. Sóıtip, «tiginshi-modeler» mamandyǵyn ıelenip, alty aı oqyp shyǵady. Áleýmettik kelisimshart arqyly jumysqa turyp, búginde qalaǵa belgili ataqty tiginshi bolyp otyr. Nursulý tikken kıimderdi halyq tutyna bastady.
Taǵy bir keıipkerimiz – Almıra Shiderbaeva. Ýnıversıtetti «qarjy» mamandyǵy boıynsha úzdik aıaqtaǵan ol mamandyǵy boıynsha jumys taba almaı, jumyssyz retinde tirkeledi. Biraq 3 jyldan keıin ǵana jumyspen qamtý ortalyǵy bar ekendigin estip, qustaı ushyp jetedi. Mamandar oǵan «Jastar tájirıbesi» arqyly tájirıbe jınaqtaýdy usynady. Qaladaǵy bankterdiń birinde tájirıbeden ótken ol osy jerde ujymǵa jaǵyp, jumysqa alynady.
Jumyspen qamtý baǵdarlamasy tek qala turǵyndary ǵana emes, aýyl áıelderin de eńbekpen qamtýda. Znamenka aýylynyń turǵyny Qorlan Áshimbaeva baǵdarlamanyń basqa baǵytyn tańdapty. Bul jerge kelgenge deıin ol býhgalter bolyp jumys istegen eken. Keńshar taraǵan soń úı tirshiliginde otyryp qalady. Ol tájirıbesi bar adam retinde ári aýyldastaryna da jany ashyp, kásipkerlikpen aınalysa bastaıdy. Jańadan jumys oryndaryn ashty. Bıyl jaz nesıeleý baǵdarlamasy boıynsha 2 mln. teńge alyp, mal ósirýde. Bıznes-jospary boıynsha 3 jylqy jáne 4 saýyn sıyr alynyp, jem-shóp daıyndalǵan. Búginde kásipker qymyz, sút, qaımaq, irimshik óndirip, Semeıdiń bazarlaryna saýdalaýda.
Al Gúlnaz Ýákıeva «aspaz» mamandyǵy boıynsha arnaıy orta bilimi bar eken. «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasyn estigenge deıin jumys istemeı, úıinde balalarynyń tárbıesimen aınalysqan. Jumyspen qamtý baǵdarlamasy beretin múmkindikter týraly bilip alǵan Gúlnaz olardy paıdalanyp, jeke isin ashýǵa bel býýda. Ekinshi baǵytty iske asyrý aıasynda Gúlnaz turǵylyqty jeri boıynsha kásipkerlik negizderine oqytý kýrstarynan ótip, kondıterlik seh ashý úshin nesıe alýdy josparlap otyr. Sosyn jabdyqtar, quraldarǵa tapsyrys berý jáne satyp alý, ǵımaratty jalǵa alý úshin kelissózder júrgizbekshi. Gúlnaz nan-toqash ónimderiniń túrlerin kóbeıtip, jańa jumys oryndaryn ashpaq.
Raýshan NUǴMANBEKOVA.
SEMEI.
