Konstıtýsııalyq qurylystyń qazaqstandyq tájirıbesin zerttep júrgen saıasatkerlerdiń jańa býynyna, tarıhshy-ǵalymdar men zańgerlerge arnalǵan bul kitap Tuńǵysh Prezıdenttiń mereıtoıy men Qazaqstan Konstıtýsııasynyń 25 jyldyǵyna oraı ázirlenip otyr. Kitapta Elbasynyń Ata Zańdy daıyndaý men iske asyrýdaǵy, elimizdiń qazirgi saıası-quqyqtyq júıesin qurýdaǵy basty róli týraly baıandalady.
Sondaı-aq bul eńbekte Elbasynyń basshylyǵymen el Konstıtýsııasyn jazý, elimizde konstıtýsııalyq qundylyqtardy damytý jáne odan ári bekitý prosesi jan-jaqty sıpattalǵan. О́z kezeginde, Elbasynyń seriktesteri Tuńǵysh Prezıdenttiń jetekshiligimen jańa qazaqstandyq memlekettilikti nyǵaıtý jolyndaǵy tarıhı kezeńder men jetistikter týraly oı bólisipti. Sonymen qatar kitapta Elbasynyń sóılegen sózderi, konstıtýsııalyq saıasattyń negizgi baǵyttary talqylanǵan memlekettik organdardyń otyrystarynan jáne ózge de dıskýssııalyq alańdardan jınaqtalǵan tájirıbelik materıaldar da qamtylǵan.
Tanystyrylymǵa Prezıdent Ákimshiliginiń, Joǵary sot keńesiniń, Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń, Ádilet mınıstrliginiń, Nursultan Nazarbaev Qorynyń basshylary, Konstıtýsııalyq Keńestiń quramy, Parlament depýtattary, Nur Otan partııasynyń jaýapty qyzmetkerleri, elimizdiń bedeldi joǵary oqý oryndarynyń rektorlary, tanymal ǵalymdar men sheteldik sarapshylar qatysty.
Kitaptyń onlaın-tanystyrylymyn ashqan Konstıtýsııalyq Keńestiń tóraǵasy Qaırat Mámı 1995 jyly jańa Konstıtýsııany ázirleý týraly sheshim qabyldaý eldiń Tuńǵysh Prezıdentiniń batyl qadamdarynyń biri bolǵanyn atap ótti. Keıinnen 30 tamyzda ótken referendýmda Konstıtýsııanyń maquldanýy oǵan joǵary legıtımdilik berdi.
– Aldymyzda mańyzy zor merekeler kele jatyr. Bıyl astana kúni Táýelsiz Qazaqstannyń jáne onyń ásem elordasynyń negizin qalaýshy Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń mereıtoıymen sáıkes kelip otyr. Sondaı-aq bıyl Konstıtýsııanyń 25 jyldyǵy. Elorda men Ata Zańnyń damýy bir-birimen tyǵyz baılanysty. Konstıtýsııany jazý, ony júzege asyrý, elordany álemniń kórikti qalalarynyń birine aınaldyrý prosesteri Elbasynyń tikeleı basshylyǵymen júzege asty. Osy oqıǵalarǵa arnap Konstıtýsııalyq Keńes Tuńǵysh Prezıdenttiń Táýelsiz Qazaqstannyń konstıtýsııalyq qurylysyndaǵy rólin jan-jaqty sıpattaıtyn kitapty daıyndady, – dedi Q.Mámı.
Tanystyrylym barysynda avtorlyq ujymnyń ókilderi sanalatyn Nursultan Nazarbaev Qory atqarýshy dırektorynyń orynbasary Igor Rogov, Konstıtýsııalyq Keńestiń múshesi Vıktor Malınovskıı jáne Qazaq gýmanıtarlyq-zań ýnıversıteti (KAZGIýÝ) Quqyqtyq saıasat jáne konstıtýsııalyq zańnama ǴZI dırektory Sergeı Ýdarsev sóz sóıledi.
О́z sózinde I.Rogov elimizdegi konstıtýsııalyq qurylystyń jańasha tarıhy qazirgi Qazaqstannyń jáne onyń saıası-quqyqtyq júıesiniń negizin qalaýshysy Nursultan Nazarbaevtyń atymen tyǵyz baılanysty ekenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, sheteldik tájirıbeni jáne ozyq quqyqtyq tehnologııalardy paıdalana otyryp, otandyq zańgerlerdiń jetistikterine súıengen Elbasy, bir jaǵynan, halyqaralyq standarttarǵa jaýap beretin, al ekinshi jaǵynan, táýelsiz, tıimdi jumys isteıtin naǵyz qazaqstandyq quqyqtyq júıeni qurdy.
– Meniń oıymsha, bul kitapty shyǵarý durys ári ýaqtyly sheshim boldy. Qazaqstannyń tarıhy bizdiń kóz aldymyzda qalyptasty. Osy úrdiske qatysqan, uly sheshimder qabyldaǵan adamdardyń pikiriniń bolýy óte mańyzdy. Avtorlardyń biri retinde kitaptyń mazmunyn tilge tıek etkenim durys bolmas. Elimizdiń zańnamalyq tarıhyna qyzyqqan oqyrman ózi-aq oqyp alady degen senimdemin. Al kórshiles Reseı memleketiniń zańgerleri bolsa, Qazaqstandy quqyqtyq qurylys salasynda kóshbasshy dep esepteıdi.Elimizde Prezıdent janynan qurylǵan Quqyqtyq saıasat jónindegi keńes jumys istep keledi. Elbasy barlyq halyqaralyq standarttarǵa saı keletin quqyqtyq júıeni qurdy. Sondyqtan Qazaqstandaǵy quqyqtyq jáne Konstıtýsııalyq júıeniń qurylýy Elbasynyń esimimen tyǵyz baılanysty. Kitaptyń tusaýkeseri qutty bolsyn, oqyrmany kóp bolsyn, – dedi I.Rogov.
Bul kitap Qazaqstanda ǵana emes, shet memleketterde de qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Máselen, halyqaralyq sarapshy, Grýzııanyń Konstıtýsııalyq Sotynyń burynǵy tóraǵasy, Ádilet mınıstri Georgıı Papýashvılı kitapqa joǵary baǵa berdi.
– Grýzııanyń Konstıtýsııalyq Sotynyń tóraǵasy, keıin Eýropa keńesi venesııalyq komıssııasynyń múshesi laýazymdaryn atqaryp júrgen kezimde qyzmet babyna baılanysty halyqaralyq konferensııalar men kezdesýlerge jıi qatysyp turdym. 2017 jyly venesııalyq komıssııasynyń múshesi retinde Qazaqstan Konstıtýsııasyn reformalaý jumysyna sarapshy retinde qatysyp, Úkimet pen Parlament Senatyna jáne Májiliske aýqymdy quzyret berý, Sot bıligin jetildirý, Konstıtýsııalyq Keńestiń róli máseleleri qaralǵan edi. Sol kezde venesııalyq komıssııa Qazaqstan Konstıtýsııasyn reformalaý jumysyna óte joǵary baǵa berdi. Sebebi reforma kezinde jasalǵan ár qadam, qabyldanǵan ár sheshim Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń kóregendiginiń jemisi ekeni aıqyn ańǵarylyp turdy, – dedi G.Papýashvılı.
Tanystyrylmda óz oıyn Konstıtýsııalyq keńestiń múshesi Vıktor Malınovskıı de bildirdi. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan Konstıtýsııanyń ázirlenýi men qoldanysqa enýindegi sheshýshi ról Elbasy Nursultan Nazarbaevqa tıesili.
Nursultan Nazarbaevtyń kóregendigi men kóshbasshylyq qasıetininiń arqasynda Qazaqstanda konstıtýsııalyq úrdisti júzege asyra alatyn júıeli jumys qalyptasty. Respýblıkalyq referendýmda Qazaqstan Konstıtýsııasynyń qabyldanýy arqyly Elbasy halqymyzdy túrli keleńsizdikten qorǵaı alatyn taǵdyrsheshti sheshim jasady. Tuńǵysh Prezıdentimiz óziniń sheshimderi men bastamalary arqyly Qazaqstanyń Konstıtýsııasyna degen adaldyǵy men janashyrlyǵyn tanytyp keledi, dedi V.Malınovskıı.
Tanystyrylymǵa qatysýshylar Tuńǵysh Prezıdenttiń qyzmeti qazaqstandyq konstıtýsıonalızmniń barlyq quramdas ınstıtýttarynda erekshe mańyzǵa ıe degen ortaq pikirge keldi. Iаǵnı Elbasynyń ustanǵan Strategııasy Qazaqstandy demokratııalyq jáne quqyqtyq memleket retinde bekitýge baǵyttalǵan.
Kópshilik oqyrman bul eńbekpen elimizdiń kitaphanalarynda, sondaı-aq Konstıtýsııalyq Keńes jáne Nursultan Nazarbaev Qorynyń resmı saıttarynda tanysa alady.
