Sonymen birge Keńes EEK Keńesiniń 10 shildede bolatyn aldaǵy otyrysynda tıisti sheshim qabyldaý qajettiligin atap ótti. Kezdesý barysynda Reseıdiń sút ónimderin tańbalaýdy 2021 jylǵy qańtardan bastap engizýge nıeti týraly habarlamasyn qarastyrý josparlanýda. Iskerlik keńes sonymen qatar Odaqtyń jekelegen elderiniń tańbalaýdy birjaqty engizý múmkindigin boldyrmaý qajet dep sanaıdy.
Bul suranys EEK Alqasynyń Tóraǵasy Mıhaıl Mıasnıkovıchtiń atyna joldanǵan hatta kórsetilgen. Keńes EAEO-ǵa múshe memleketterdiń sút ónimderin óndirýshileri men óńdeýshileri (Belarýssııalyq agroónerkásip odaǵy, Qazaqstan sút odaǵy, Reseı sút óndirýshileriniń ulttyq odaǵy (Soıýzmoloko) jáne qyrǵyz sút jáne sút óndirýshileri) tańbalaý bastamasyna alańdaýshylyq bildirip, bul sharany orynsyz dep sanaıdy. Muny olardyń EEK-ke, úkimetterge, sondaı-aq EAEO múshe-memleketter kásipkerleriniń ulttyq odaqtaryna kóptegen ótinishteri rastaıdy.
"Birinshiden, bul alańdaýshylyq sút ónimderiniń tez buzylatyndyǵymen jáne jalǵan emes ekendigimen túsindiriledi. Onyń qaýipsizdigi men baqylanýyn qamtamasyz etý úshin búginde veterınarlyq sertıfıkat jáne elektrondy shot-faktýralar sııaqty quraldar qoldanylady. Sút ónimderi áleýmettik mańyzdy suranysqa ıe taýarlar bolyp tabylatyndyǵyn eskere otyryp, qazirgi daǵdarys jaǵdaıynda tańbalaý shyǵyndaryna baılanysty taýarlardyń osy sanatyna baǵany kóterýge bolmaıdy", - delingen hatta.
"Soıýzmoloko" kompanııasynyń esepteýlerine sáıkes, sút ónimderin mindetti tańbalaýdy engizý úshin reseılik sút óndirýshilerden kem degende 26 mlrd. Rýbl (148,34 mlrd teńge) mólsherindegi birjolǵy shyǵyndar talap etiledi, jyldyq paıdalaný shyǵyndary shamamen 35 mlrd rýbldi (199,69 mlrd teńge) quraıdy.
Qazaqstan Sút odaǵynyń aldyn-ala esepteýlerine sáıkes, respýblıkada sút ónimderin tańbalaýdy engizýdiń jyldyq baǵasy (etıketkalyq kodtar men jabdyqtardyń shyǵyndaryn eskere otyryp) shamamen 4,3 mlrd teńgeni quraıdy (tańbalaý kodynyń quny 3 teńge).
Belarýstyq kodtardy qoldaný úshin Belarýssııalyq sút óńdeý kásiporyndarynyń óndiristik jelilerin tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrýǵa arnalǵan shyǵystar, aldyn-ala baǵalaý boıynsha, 41,4 mıllıon Belarýs rýblin quraıdy.
Sonymen qatar, tańbalyq kodtardy alýǵa jáne qoldanýǵa jyldyq shyǵyndar 63 mıllıonnan 102,4 mıllıonǵa deıin Belarýs rýbline deıin bolady. Belarýssııalyq bıznes ókilderiniń aıtýynsha, sút ónimderine onyń tańbalanýy engizilgendikten qymbattaý 9% quraıdy.
2018 jyldyń aqpan aıynda 2019 jylǵy 29 naýryzda kúshine engen EAEO-da sáıkestendirý arqyly taýarlardy tańbalaý týraly kelisimge qol qoıyldy. Ol qabyldanǵan kezde EAEO-ǵa múshe memleketter oryndylyq jáne memleket pen bıznestiń múddelerin teńdestirý qaǵıdatyna negizdeldi. Tańbalaýdy engizý, eń aldymen, qymbat, kóbinese zańsyz taýarlarǵa qatysty bolady dep boljaldy. Kelisim EAEO múshelerine birjaqty tártipte óz taýarlaryna EAEO múshe memleketteriniń reıtıngteri men ustanymdaryna qaramastan belgili bir taýar markalaryn engizýge múmkindik beredi.
"EAEO-da mundaı sheshimderdi qabyldaý tájirıbesi EAEO-ǵa múshe basqa memleketter bastamashy elmen ózara saýdadaǵy úzilisterdi boldyrmaý jáne naryqty tańbalanbaǵan ónimderden qorǵaý úshin óz aýmaqtarynda uqsas belgilerdi engizýge májbúr ekenin kórsetedi. Sonymen birge, Odaq elderi men Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa sheshimder qabyldaǵan kezde, ekonomıkalyq tıimdilikke tıisti taldaý men baǵa berilmeıdi jáne jeke ónimge tańbalaý engizý qajettiligi bolmaıdy", - delingen hatta.
Iskerlik keńes sonymen qatar EEK-ten EAEO elderiniń isker toptarynyń qatysýymen barlyq elder úshin birdeı jeńildikter prınsıpin eskere otyryp, EAEO-ǵa múshe keıbir memleketterdiń tańbalaýdy engizý tásilderin qaıta qaraýdy suraıdy. Atap aıtqanda, EAEO-da sáıkestendirý arqyly taýarlardy tańbalaý týraly kelisimnen jekelegen elderdiń tańbalaýdy birjaqty engizý múmkindigi týraly erejelerdi alyp tastaý jáne EAEO sheńberindegi ózara saýdadaǵy jekelegen taýarlardy tańbalaýdyń áserin taldaý jáne baǵalaý ókilettikterine komıssııa usyný usynylady. Reseı Federasııasynda 2019 jyldyń 15 shildesinde bastalǵan sút ónimderin tańbalaý boıynsha tájirıbe 2020 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin jalǵasady. Sút ónimderin mindetti tańbalaýdy engizýdiń sońǵy merzimi - 2021 jylǵy 20 qańtar.
Osy sheshimmen qamtylǵan sút ónimderiniń jekelegen sanattary eksperıment nátıjelerin baǵalaý nátıjeleri boıynsha anyqtalady. Qazirgi ýaqytta pakettik ishimdikti, onyń ishinde mıneraldy, sýdy tańbalaý boıynsha eksperıment júrgizilýde.
Tańbalaý júıesin USM birlesken kásiporny Alısher Ýsmanov (YueSem Technologies, 50%), Rostec kompanııalar toby (Avtomatıka konserni, 25%) jáne Aleksandr Galıskıı (25%) Elvis Plus Group basqarady.
