Tólem qabileti tómendedi
Konsaltıngtik uıym eki ssenarııdi usyndy. Bazalyq nusqasynda qaıtarylmaıtyn nesıeniń kólemi 400 mlrd eýroǵa deıin ulǵaıatyny aıtylǵan. Bul aldyńǵy úsh jylmen salystyrǵanda 2,5 esege kóp. Pessımıstik ssenarııge sáıkes, qaıtarylmaıtyn kredıttiń úlesi 10%-ǵa deıin ósip, bazalyq nusqamen salystyrǵanda qaryzdardyń kólemi eki esege artady.
Eýropalyq bankterdiń nesıelik shyǵyndaryn eskersek, bıyl olardyń kirisi 180 mlrd eýrodan 385 mlrd eýroǵa deıin qysqarýy ǵajap emes. Sondyqtan 2022 jyly bul kórsetkish 2019 jyldyń deńgeıine oralmaýy bek múmkin.
Sarapshylardyń aıtýynsha, 2021 jyly taza paıyzdyq kiris byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 8%-ǵa tómendep, kapıtaldyń osy jyldaǵy ortasha rentabeldiligi nóldik mejege jetedi. Tek 2022 jyly onyń mólsheri 5,3%-ǵa deıin kóteriledi dep boljanýda.
Ulybrıtanııa men Eýropanyń ortalyq bankteri 2008 jylǵy daǵdarystan keıin on jyldan artyq ýaqyttan beri básekelestik jaǵdaıynda kiris kólemin qalpyna keltirýge tyrysty.
Alaıda amerıkalyq banktermen salystyrǵanda olardyń tabysy áli kúnge deıin eki ese tómen. Taıaý bolashaqta qaıtarylmaıtyn kredıtterdiń ósýine baılanysty, sol sekildi kiris deńgeıiniń tómendeýi nátıjesinde «kári qurlyqtaǵy» bankterdiń qarjylyq turaqtylyǵynyń bazalyq kórsetkishteri 15%-dan 3,8%-ge deıin tómendeıdi.
Sol sebepti Oliver Wyman bankterge shyǵyndardy múmkindiginshe qysqartyp, problemalyq nesıelerge qatysty saıasatty ózgertýdi usyndy. Kompanııa sarapshylary muny memlekettiń qoldaýynsyz júzege asyrý qıynǵa soǵatynyn joqqa shyǵarmady.
Osyǵan deıin Janus Henderson (Ulybrıtanııada ornalasqan halyqaralyq qarjylyq top) koronavırýstyq pandemııanyń saldarynan bıyl álemdik kompanııalardyń qaryzynyń jalpy jıyntyǵy 9,3 trln dollarǵa deıin jetedi dep boljaǵan-dy.
Joǵarydaǵy táýekelderdi eskere kele, Eýropalyq ortalyq bank (EOB) aımaqtaǵy qarjy ınstıtýttaryna 2021 jylǵa deıin dıvıdendterdi tólemeı, «beldi bekem býyp otyrýǵa» keńes berdi. Nege deseńiz, EOB 86 bank boıynsha zertteý júrgizgen. Soǵan sáıkes, qarjy uıymdary eki baǵyttaǵy stress-testten ótip, birinshi synaqtyń nátıjesinde bankterdiń tólem qabilettiligi 1,9%-dyq tarmaqqa tómendegeni baıqaldy. Ekinshi testtiń qorytyndysy 5,7%-dy kórsetti.
Eýroaımaq bankteri kóbinese geografııalyq ornalasýy negizinde baǵalanady. О́ńirdiń ońtústigindegi nesıe berýshilerdiń táýekeldiligi joǵary bolyp keletindikten EOB aksıonerlerge syıaqy tóleýde shekten shyqpaýdy talap etti. Jyl basynan beri Eýropadaǵy bank sektory shamamen 33%-ǵa quldyraǵan.
Shildeniń 21-inde Eýropalyq odaqtyń basshylary uzaq kelissózderden keıin quny 750 mlrd eýro bolatyn aımaq ekonomıkasyn qutqarý boıynsha jospardy maquldady. Osy aıdaǵy jaǵdaıǵa sáıkes, atalǵan óńirdegi iskerlik belsendilik sońǵy eki jylda eń joǵary qarqynmen qalpyna keldi.
AQSh valıýtasyn altyn yǵystyrýy múmkin
Goldman Sachs Group ınvestısııalyq banki AQSh dollarynyń álemdik rezervtik valıýta retindegi mártebesine qaýip tónip tur dep esepteıdi. Oǵan jýyrdaǵy altyn baǵasynyń ósýi dálel. Goldman Sachs sarapshylarynyń aıtýynsha, dollar birneshe qaýip-qaterge tap bolýy múmkin. Onyń ishinde AQSh Federaldy rezerviniń baǵamy «ınflıasııalyq beıimdilikke» qaraı ózgerýi táýekeldiligi, saıası belgisizdiktiń jalǵasýy, sondaı-aq eldegi koronavırýstyq ınfeksııalardyń ekinshi márte órshý qaýpi bar. Mamandar pandemııanyń saldarynan qaryzdyń kólemi artyp, bul halyqtyń arasyndaǵy qorqynyshtyń kúsheıýine alyp kelýi múmkin ekenin jasyrmaıdy.
«AQSh dollarynyń rezervtik valıýta retinde uzaq ómir súretinine kúmán paıda boldy. Altyn – bul tyǵyryqqa tirelgende qoldanatyn sońǵy qarajat quraly. Ásirese úkimetter ózderiniń dástúrli valıýtalaryn qunsyzdandyryp, naqty paıyzdyq mólsherlemeni rekordtyq deńgeıge deıin tómendetkende ony paıdalanýdyń sáti týady», dep jazdy Goldman Sachs Group strategteriniń biri Denıel Sharp.
Amerıkalyq jasyl aqshanyń quldyraýyna Eýropalyq odaq elderiniń ekonomıkany koronavırýstan qutqarý jónindegi paketti qabyldaýǵa baılanysty tarıhı kelisimi túrtki boldy. Sebebi bul kelisimnen keıin kóp uzamaı dollar qunsyzdanyp, eýronyń yqpaly kúsheıe bastady. Bul tarıhtaǵy alǵashqy birlesken qaryzdy shyǵarýǵa ákeledi.
Goldman Sachs 2021 jyly altyn baǵasy 18%-ǵa ósedi dep boljap otyr. Onyń 9%-y bes jyldyq naqty mólsherlemeniń tómendeýine baılanysty bolyp, bul mınýs 2%-ǵa deıin túspek. Qalǵan 9%-y – «AQSh dollaryna shaqqandaǵy IJО́-niń 15%-ǵa ósýine» tikeleı qatysty.
