«Elbasy akademııasy» korporatıvtik qory dırektorynyń orynbasary Ánýar Janǵozınniń aıtýynsha, mektepke deıingi bilim berý salasyndaǵy jetistikter memleket pen jeke sektordyń tabysty ózara is-qımylyn kórsetedi. Sonymen birge ózekti másele de jeterlik. Mysaly, obektıvti derekterdiń bolmaýy, syrtqy baǵalaý men zertteýler jetkiliksizdigi ǵalymdardyń atalǵan salanyń damýy men problemalaryn turaqty negizde taldaýyna kedergi keltiredi. Mektepke deıingi bilim berý salasyna beriletin basymdyq jetkiliksiz. Bul boıynsha júrgizilgen uzaqmerzimdi zertteýler atalǵan salanyń ekonomıkaǵa jáne jalpy adamı kapıtaldyń damýyna basqa bilim berý salalaryna qaraǵanda kóbirek áser etetinin kórsetedi.
BTS Education JShS bas dırektory jáne «Qazaqstannyń jańa mamandyqtarynyń atlasy» jobasynyń ulttyq úılestirýshisi Saıasat Nurbektiń aıtýynsha, mektepke deıingi tárbıe bilim berýdegi, adamnyń qalyptasýy men damýyndaǵy negizgi kezeń retinde akademııalyq, saraptamalyq qaýymdastyq jáne bilim berýdi uıymdastyrýshylar tarapynan da erekshe nazarǵa ıe. Ol mektepke deıingi tárbıe men bilim berý salasyndaǵy bes jahandyq trendti atady. Birinshi, qoǵamdyq bilim berýdi ekonomıkalyq turǵydan adamı damýdyń mańyzdy kezeńderiniń biri retinde qabyldaý, adamı kapıtalǵa ınvestısııalar, jeke tulǵany qalyptastyrý, kognıtıvtik, psıhologııalyq daǵdylardy qalyptastyrý; ekinshi, mindetti mektepke deıingi nemese mektepaldy bilim berý; úshinshi, tárbıeshiniń biliktiligi men mártebesine qoıylatyn joǵary talaptar; tórtinshi, memleket-jekemenshik áriptestigi; besinshi, bilim berý jetistikterin baǵalaý.
Qazaqstandyq úzdiksiz bilim berý qaýymdastyǵynyń tóraıymy Leıla Qulenova mektepke deıingi bilim berý men pedagogterdiń bilim sapasyn arttyrý qajettigine nazar aýdardy. Tómen sapany aradaǵy ózara baılanystyń joqtyǵymen salystyrǵan ol memlekettik organdardyń sheshimderi bir jaqty, taldaý men statıstıkadan ada ekenin aıtady. «Áli kúnge deıin elimizdegi damý ortalyqtarynda, qosymsha bilim berý ortalyqtarynda qansha uzartýlardyń bar ekenin eshkim bilmeıdi. Munyń taǵy bir sebebi, muǵalim mamandyǵy túsiniksiz jáne kóptegen muǵalim dıplom alý úshin ǵana pedagogıkalyq salany tańdaıdy. Mektepke deıingi tárbıe men bilimniń sapasy eń áýeli qarjylandyrýǵa baılanysty», dedi L.Qulenova.
Balalardyń erte damytý salasyndaǵy sarapshysy Gaýhar Kıikova barlyq aspektilerdiń ózara baılanysty ekenin jáne birinsiz ekinshisin qarastyrý múmkin emestigin jetkizdi. Mysaly, jalaqyny kóterý muǵalimderdiń bilim berý sapasyn jaqsartýǵa ákelmeıdi. Onyń aıtýynsha, osy máselelerdiń barlyǵyn qazir el Umiti baǵdarlamasynyń mektepke deıingi bilim berý toby taldaýda. Top jumysynyń nátıjesinde mektepke deıingi tárbıe men oqytýdyń sapasyn arttyrý boıynsha usynystar ázirlenbek.
Al Nur-Sultan qalasyndaǵy №1 «Báıterek» bóbekjaı-baqshasynyń meńgerýshisi Gúlnar Bekturǵanova respýblıkanyń mektepke deıingi uıymdaryn kadrmen qamtamasyz etý problemalary týraly aıtty. Iаǵnı balalar mekemesindegi negizgi ózekti másele – jumys isteıtin mamandar jańa sapaǵa ázir emes. «Ujymda ártúrli mamandyqtaǵy 62 pedagog bar, olardyń kópshiligi 45-ten 50 jasqa deıin, al 21-den 30 jasqa deıingi jas mamandar bar-joǵy úsheý. 50 jastan 60 jasqa deıingi jáne 60 jastan 65 jasqa deıingi qyzmetkerler sanaty bar, bul ujymnyń 18,6%-yn quraıdy. Ekinshi másele, jas mamandardy daıarlaýdyń deńgeıi tómen. Salanyń eń ózekti máseleleriniń biri, tárbıeshilerdiń jalaqysy az – 78 myń teńgeden 104 myń teńgege deıin ǵana alady».
Taraz qalasyndaǵy Indigo Preschool balabaqshasynyń quryltaıshysy jáne negizin qalaýshy pedagog-psıholog Mádına Bısenovanyń aıtýynsha, kadrlardyń joqtyǵy, sondaı-aq turaqtamaýy mektepke deıingi bilim berýdiń jeke sektorynda da qatty seziledi.
– Búginde jeke balabaqshaǵa mamandy tartý qıyn, ony ustap turý da ońaı sharýa emes, – dedi ol. – Mektepke deıingi bilim berý sapasyna áser etetin negizgi faktorlar – pedagogıkalyq kadrlar, ádisnamalyq baza, bilim berý standarttary, memlekettik qoldaý. Memlekettiń qoldaýy qarjylyq jáne ádisnamalyq kómekti bildiredi.
Mektepke deıingi tárbıe men oqytý salasyndaǵy máselelerdi talqylaǵan uıymdastyrýshylar atalǵan pikirtalastyń osy baǵytta ǵana emes, basqa baǵyttar boıynsha usynystardy berýge de kómektesetinin jetkizdi. О́zgeristerdi basqarý boıynsha salalyq menedjerlerdi daıarlaý baǵdarlamasy Nursultan Nazarbaev qorynyń bastamasymen Úkimetpen birlese júzege asyrylýda. Baǵdarlamanyń maqsaty – salalyq sarapshylardy tartý jáne irikteý, ekonomıkanyń negizgi salalaryn transformasııalaý máselelerin sheshetin ózgeristerdi basqarý jónindegi menedjerler tobyn oqytý jáne qalyptastyrý.
