Basqosýǵa Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń músheleri, reprodýktolog-ǵalymdar, psıhologtar, otbasy ınstıtýtyn damytý máseleleri jónindegi sarapshylar, úkimettik emes uıymdardyń ókilderi qatysty.
– Kúni keshe el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev halyqqa kezekti Joldaýyn jasady. Shyn máninde bul qujat ózekti de kókeıkesti máselelerdi kótergen úlken mazmundy baǵdar bolyp otyr. Memleket basshysy pandemııaǵa baılanysty qıyn jaǵdaıda memlekettiń jumysyna ashyq ári adal baǵa berdi. Birqatar irgeli baǵyttar boıynsha jol kórsetti. Prezıdent memleket pen qoǵamnyń eń ózekti problemalary boıynsha sheshimder keshenin toptastyratyn jańa reformalar josparyn usyndy. Bul máseleler kóptegen adamdy tolǵandyrady. Olar aıtylyp ta, talqylanyp ta jatyr. Prezıdent Joldaýynyń mysalynan-aq ««Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń qanshalyqty tıimdi jumys isteıtinin kórip otyrmyz, – dedi A.Balaeva.
Mınıstrdiń aıtýynsha, Memleket basshysy eń aldymen jalpymemlekettik sharalardyń negizgi baǵyttaryn 11 iri blokqa bóle otyryp aıqyndap berdi. Sonyń ishinde ekonomıka, memlekettik basqarý, aýmaqtyq damý, sıfrlandyrý, bilim berý, densaýlyq saqtaý, ekologııa, quqyq qorǵaý júıesi, áleýmettik saıasat, jańa qoǵamdyq qundylyqtardy qalyptastyrý men saıası reformalar taqyryby bar. Aldaǵy ýaqytta atalǵan salalardyń barlyq baǵyttary boıynsha aýqymdy jumystar atqarylady.
– Mańyzdysy sol, bul jumystardyń barlyǵy pandemııa jaǵdaıynda júrgiziledi. Sondyqtan Prezıdent Joldaýynyń ıdeıalary men negizgi erejeleri tóńiregine qoǵamnyń shoǵyrlanýyn talap etedi. Eger Joldaýdaǵy basym baǵyttarǵa toqtalatyn bolsaq, olar negizinen qoǵamdyq-saıası salaǵa qatysty boldy. Baıypty bastamalar kóterildi. Onyń barlyǵyn jipke tizip jatpaı-aq qoıaıyn. Alaıda aýyl ákimderin tikeleı saılaý jolymen jergilikti ózin ózi basqarýdy damytý nemese indet kezinde óziniń tıimdiligin kórsetken qoǵamdyq baqylaýdy sapaly jańa deńgeıge kóterý syndy baǵyttardy atap ótkim keledi. Buǵan qosa óńirlerdi damytý salasynda óte mańyzdy qadam jasaldy. Budan bylaı eldiń aýmaqtyq damýy óńir erekshelikterine basymdyq berile otyryp júzege asyrylady. Endigi rette biz osy strategııalyq qujattyń «Otbasylyq-demografııalyq saladaǵy jańa saıasat týraly» mańyzdy baǵytyn talqylap jatyrmyz, – dedi vedomstvo basshysy.
Mınıstrdiń aıtýynsha, Memleket basshysy Q.Toqaev osy otbasy máselesine qatysty dáıekti derekterdi jarııalady. Elimizde osy saladaǵy jaǵdaı ókinishke qaraı jyl sanap nasharlaı túsýde. Ajyrasýdyń, balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqtyń, náreste súıe almaǵan erli-zaıyptylardyń sany artyp keledi. Sondyqtan el Prezıdenti Joldaýda bul salaǵa aıryqsha toqtalyp, bala kútimin memlekettik deńgeıdegi birinshi kezektegi mindet retinde belgiledi. Iаǵnı, bala tárbıesi men olardyń ál-aýqatyn arttyrý máselesi barlyq memlekettik organdardyń basty mindetine aınalady. Bul baǵytta memleket tarapynan aýqymdy jumystar atqarylyp jatyr.
– Qazirdiń ózinde otbasylyq jáne genderlik saıasattyń bekitilgen tujyrymdamasy bar. Úkimet tıisti jospar qabyldap, onda naqty ındıkatorlar, is-sharalar men jobalar qarastyrylǵan. О́z kezeginde, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi bıyl reprodýktıvti densaýlyqty saqtaý boıynsha konsýltasııalyq qyzmetter usyný úshin granttyq jobany júzege asyrýda, – dedi A.Balaeva.
Mınıstrdiń aıtýynsha, búginde Májiliste otbasylyq-genderlik saıasatty jáne turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy zańnamany jetildirý boıynsha birqatar usynys talqylanyp jatyr. Budan bylaı balalarǵa qatysty jasalǵan qylmystar úshin bıylǵy Joldaý aıasynda jazany qataıtýdyń barlyq keshendi sharalary qabyldanatyn bolady.
– Prezıdenttiń Joldaýy kesheden beri el aýzynda júrgeni sózsiz. Alda áli talaı kóptegen jaıt pen usynysty tereńirek talqylaıtyn bolamyz. Búgingi baǵdar – Joldaýda aıtylǵan áleýmettik basymdyqtar bolǵandyqtan menińshe, eń mańyzdy sanalatyn otbasylyq saıasat, balalar, áleýmettik-demografııalyq máseleler. Elimizde alǵashqy ekstrakorporaldy uryqtandyrý 2010 jyly jasaldy. Sol kezde memleket ekstrakorporaldy uryqtandyrý boıynsha 100 kvotaǵa ǵana aqsha bólgen edi. Osy aralyqta elimizde kóptegen sábı dúnıege kelip, kóptegen otbasy óziniń mártebesin nyǵaıtty, – dedi Prezıdent janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýty dırektorynyń keńesshisi Mádına Nurǵalıeva.
– Ekstrakorporaldy uryqtandyrý ádisiniń alǵashqy mamany retinde ony engizgenime 25 jyl tolyp otyr. Biz kóbine aqyly túrde qyzmet kórsettik. Bıyl 1 myńnan sál asatyn kvotaǵa qol jetkizdik. Soǵan qýanatynbyz. Biraq Prezıdent Joldaýyndaǵy 7 myń kvota bólý sheshimi biz úshin úlken qýanysh boldy. О́ıtkeni bizge keletin adamdardyń barlyǵy birdeı 1 mln teńge taba almaıdy. Bul aqshanyń jartysy dárige ketedi. Sondyqtan bul úlken kómek jáne emdelýshilerimizdiń barlyǵy qýanyp jatyr, – dedi «Ekomed» Adam urpaǵyn órbitý emhanasynyń basshysy Saltanat Baıqoshqarova.
Is-shara barysynda halyqtyń reprodýktıvti densaýlyǵyn saqtaýdyń, otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtýdyń, balalardy tárbıeleýdiń ózekti máseleleri talqylanyp, túrli usynymdar jasaldy.
