– Israıl aǵa, «Men aldymen aqynmyn» deısiz. Alaıda sizdiń áýezdi áýenderińizdi estigen tyńdarman sazgerligińizge kóńil bólip jatady. Kórermen dramatýrgııańyzǵa tánti. Shyǵarmashylyqta qaısysyna basymdyq beresiz?
– Aqyndyq meniń qanymmen kelgen, eseıe kele sanaly túrde tańdaǵan taǵdyr-talaıym. Negizi qazaq tabıǵatynan aqyn halyq qoı. Sózdiń narqyn, parqyn biletin halyq retinde eki sóziniń biri kórkem úlgige qurylady. Sonaý Tonykók, Kúltegin zamanynan qalǵan ulttyq muramyzdyń kıesi – sóz. Osy sózdiń qudiretin uǵyna bilgen qazaq halqynyń baı murasy kúni búginge dastandar, qıssalar, ańyz áńgimeler arqyly jetti. Tarıhy tereńde jatqan talapshyl da, talǵampaz halyq úshin aqyndyq tańsyq emes. Degenmen búginde sózdiń parqyn qashyryp aldyq. Aqynbyz dep júrgender kóp. Kezinde Qadyr aǵamyz Shyǵystyń jeti aqynyn, Abaıdy týa bittige jatqyzsa, toqsan toǵyz paıyzy eńbekpen ǵana keletin aqyndyq týraly da aıtqan edi. Bala kúnimde halyq shyǵarmashylyǵyna qanyǵyp óstim. Al aqyndyq úzdiksiz oqýdy, zerdeleýdi qajet etedi. Bul jolda júzdiń ishinen ozyp shyǵý ekiniń biriniń qolynan kelmesi anyq. Al men kóptiń biri bolyp qalǵym kelmeıdi.
– О́mirbaıandyq derekterińizge súıensek, «Qazaqtelefılm», odan elimizdiń Syrtqy ister mınıstrligi, Qazaqstannyń О́zbekstandaǵy elshiligindegi qyzmetterińiz jaıyndaǵy málimetter kózge túsedi. Degenmen, sizdiń maqsat etken salańyz dıplomatııa bolmasa kerek dep topshylap otyrmyn.
– Dıplomatııadaǵy qyzmetim keıingi jyldardaǵy eńbek jolymmen baılanysty. Ondaǵy maqsatym О́zbekstanǵa barý edi. Ol úshin úsh aı tájirıbeden ótýim qajet eken. Sodan 1997 jyly Syrtqy ister mınıstrliginiń TMD elderi boıynsha departamentiniń II hatshysy bolyp istedim. Mınıstr – qazirgi Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev bolatyn. Segiz aıǵy jumys tájirıbemnen keıin istegen jumysymdy baǵalap, Qasym-Jomart Kemeluly shetelderdiń birine barýymdy maquldady. Arabııa, Amerıka, Batys elderine barýǵa til bilmeıtindigimdi aıtyp, О́zbekstandy tańdadym. О́ıtkeni, Samarqan jerinde ákem jatyr ári ózbektiń tilin de, dilin de jete bilemin. Sonymen qatar Á.Bókeıhan, N.Tórequlov, M.Jumabaevtaı ult zııalylarynyń ómir-tarıhyn zerttep, Keńes Odaǵynyń Batyry, general S.Raqymov týraly kitap jazǵym kelgen. Bul elge barýdaǵy maqsatym da osy edi. Qazaqstannyń О́zbekstandaǵy Elshiliginde eki jyldaı II hatshy bolyp qyzmet ettim. Birqatar zertteýlerge kirisken kezimde belgisiz bir sebeptermen qysqaryp qaldym. Keıinnen mınıstrdiń qabyldaýyna kirýdiń sáti túspedi... Kórshi elde jasaǵan aýqymdy eńbekterimniń biri – «Imam Ismaıl Buharıdyń «Aqıqı hadısteri». Qazaqstan Dinı basqarmasynyń sol kezdegi Bas múftıi Á.Derbisáli meniń aýdarmalarymmen jaqsy tanys eken. Ábsáttar qajy ári pedınstıtýtta birge oqyǵan kýrstasym bolyp keledi. Elge oralǵannan keıin ımandylyq jaıynda jýrnal shyǵarý týraly oıyn bildirdi. Bul salada ájeptáýir bilimim bar, múftııatqa jumysqa ornalasyp, «Iman» atty dinı-rýhanı jýrnal shyǵaryp, soǵan basshylyq ettim.
– Áńgimeńizden bala kúnde kóńilge toqyǵan aýyz ádebıeti úlgileriniń aqyndyqqa kelýińizge áseri kóp bolǵanyn ári ózińiz týyp-ósken Samarqan jerine degen saǵynyshtyń taby baıqalady. О́tken kúnder sizdi kóp tolǵandyratyn tárizdi.
– Týyp-ósken Túrkistan jerinen Samarqanǵa barǵannan ákemniń kásibi ustalyq bolypty. Etik, mási tigip bala-shaǵasyn asyraǵan eken. Shamasy meniń eki jasymda ákem ómirden ozdy. Bir anadan segiz edik, kózi tiri tórteý ǵana qaldyq. Beınesi esimde qalmaǵanmen, ákem jaıly oılaǵanda kózindeı bolǵan myna bir kúmis qumǵanǵa qarap, tereń oıǵa shomatynym bar. Bizdiń balalyq shaǵymyz aýyr kezeńdermen tuspa-tus keldi. Eki jarym jasymda sal bolyp qalǵan meni anam ózi emdep alǵan eken. Jyǵylǵanǵa judyryq degendeı, bes-altyǵa shyqqanda asyq oınap júrip eki aıaǵymdy shoqqa kúıdirip alyppyn. Onda da anam báıek bop júrip em-domyn jasaıdy. Qatty kúıip ketkendikten, aıaǵym qatty zaqymdandy. Balalardyń kelemejine shydamaı, namysshyldyǵymnan túnde aı jaryǵynda jattyǵyp júrip, túzý júrýge mashyqtandym. Áıtpegende, múgedek bolyp qalýym ábden múmkin edi. Eseıe kele aǵam Ismaıyl Shymkenttegi Pedagogıkalyq ınstıtýtty támamdap, meniń de joǵary bilimge jolym tústi. Al aqyndyǵym ana sútimen daryǵan desem artyq aıtpaspyn. Anamnyń aıtýynsha, naǵashy aǵaıym Esaly sýyryp salma aqyn eken. Mineziniń ótkir, bet qaratpaıtyndyǵynan aýyldastary Shoraǵasy, Ojar dep atap ketken. Artynda ne bir aýyz óleńi, ne perzenti qalmady. Al on úsh-on tórtinde uzatylǵan anam Aıtkúl barǵan jerinde atasymen de, qaınaǵasymen de, aýyldastarymen de aıtysýǵa sheber bolypty. Anam «Naǵashyńa tartqansyń, biraq oǵan jetý qaıda?» dep meni de jıi qaırap otyratyn. Alla taǵala ol kúnderge jetkizse, ómirimde erekshe iz qaldyrǵan anam jaıly, artta qalǵan saǵynysh toly kúnderimdi de qaǵaz betine túsirmek oıym bar. Al bala kúnnen qıssa, dastandardy jattap óskendigimniń aqyndyqqa kelýime áseri bolmaı qoıǵan joq. Alǵashqy ustazym – Ismaıyl aǵam. О́zi de óleń jazatyn. Pedınstıtýtty bitirip kelgennen keıin aýdandyq gazette istedi. Bul meniń de óleń jazýǵa talpynǵan shaǵym. Qoıyn dápterimde ájeptáýir óleńderim bar. Birde aǵaıym qoljazbamdy kórip qalyp, momyndyǵyma bola ursyp, ózi jeteleı júrip, aýdandyq gazetterde óleńderimdi jarııalady. Keıinnen «Lenınshil jasqa» shyǵa bastady. Sodan birde «Seniń jolyńdy ashtym, men endi óleń jazbaımyn», dep maǵan amanattady. Ádebıet páninen bergen Eltaı aǵaıymdy ekinshi ustazym dep bilemin. Al Almatyǵa kelgende Keńshilik, Jumeken, Jarasqandardyń mektebi aqyndyqtyń taǵy bir belesine aınaldy.
– Aqyndyqtyń alaman báıgesine túsý qanaty qataımaǵan jas qalamger úshin úlken synaq bolǵany anyq. «Aqqý arman» atty alǵashqy óleńder jınaǵyńyzdyń keshteý jaryq kórgendigi de kóńilińizge qaıaý túsirgendeı. Degenmen, aldyńyzda naqty maqsat turǵanmen, ǵylym salasy, jýrnalıstıkanyń da aýylyn aınalyp ótpegen ekensiz.
– Ýaqyt tezinen qaraǵanda biraz jyldarymdy únemdi paıdalana almaǵan ekenmin. Jıyrma altymda úıli boldym. Áskeri bar, stýdenttik shaǵym, jýrnalıstıkadaǵy qyzmetime baılanysty shyǵarmashylyqpen tolyqqandy aınalysa almadym. Almatyǵa taban tiregen kezden bastap naǵyz alaman báıgege tústim. Joǵaryda esimderin atap ketken joldastarymnyń arasynda, sondaı-aq ádebı ortada tanylý jolynda kóp eńbektendim. Desem de, bala-shaǵasy jyraqta, páterde júrgen aqynda qandaı kúı bola qoısyn. Oblystyq gazette júrgen kezim. Birde Almatyny ańsap júrgenimnen habardar «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń sol kezdegi bas redaktory Ámirseıit Álıev «partııa mektebine barasyń ba», dedi. Armanym qalaıda Almatyǵa jetý edi ǵoı, birden kelise kettim. Sodan partııa mektebine túsip, 1973-1975 jyldary bilim alyp shyqtym. «Sosıalıstik Qazaqstanda» jınaǵan úsh aı tájirıbem taǵy bar. Osy kezde úı alatyn múmkindik te týǵan edi, alaıda jolym bolmady. Endi qaıda barmaqpyn, kóńilim túsip aýylyma qaıta oralýyma týra keldi. Ol kezde Jazýshylar odaǵynyń úsh oblysta bólimshesi ashylǵan edi, qyzmetimdi sonda jalǵastyrdym. Al ańsarym aýǵan Almatyǵa 1983 jyly qaıta kelýdiń sáti tústi. «Jazýshy», «Jalyn» baspalarynda qyzmet ettim. Ol kezde pýblısıstıkam da táp-táýir bolyp qalǵan. Sodan meni «Qazaq ádebıetine» Sherhan aǵa shaqyrdy. Talapshyl edi ǵoı. Gazetimizdiń dúrkirep turǵan shaǵy. Súıekti-súıekti dúnıeler beremiz. Oralhanmen de tanystyǵym osy kezden bastaldy. Bul Sheraǵanyń Oralhandy Almatyǵa shaqyrtqan kezi bolatyn. Búginde jýrnalıstıkada Sherhan aǵanyń orny oısyrap-aq tur... «Aqqý arman» jınaǵym rasymen de baspada bes jyldaı jatyp qaldy. О́zi qalaqtaı ǵana otyz shaqty óleńim engen jınaq bolatyn. Áne shyǵady, mine shyǵadymen ýaqyt syrǵyp óte berdi. Men de aqyndyǵyma kúmándana bastaǵandaımyn. Bir kúni Jazýshylar odaǵyna kele qalǵan meni «Jalynnyń» sol kezdegi bas redaktory Qabdikárim Ydyrysov aǵamyz kezdestirip qalyp, «О́ı, sen qaıda júrsiń, kitabyń shyqty ǵoı», dedi. Men ań-tańmyn. Qatty qobaljyǵannan kitabymnyń súıinshi danalaryn kóre sala janaryma jas kelgenin de baıqamaı qalyppyn. Osylaısha qoltyǵymnan demeıtin jan joq, Almatyǵa jalǵyz kelip, kúderimdi úzgen sátte «Aqqý arman» maǵan úmit syılady. Osydan keıin kitaptarym úzdiksiz shyǵa bastady. «Aqqý armanymmen» Odaqqa múshelikke óttim.
– «Qazaqtelefılmge» «Qazaq ádebıetinen» keıin keldińiz be?
– Oılap otyrsam, eńbek jolymnyń qıynshylyǵy da, qyzyǵy da jeterlik eken. Keıde jastyq albyrttyqtan da kóp nárseniń parqyn uǵyna bermegen ekenmin deımin. «Qazaq ádebıetinen» baspaǵa bardym, odan qaıta aınalyp Sherhan aǵanyń qol astyna oralǵannan keıingi jumysym «Qazaqtelefılm» boldy. Stýdııada derekti fılmder túsiriletin. Taqyryptyq jospar bir jylǵa jasalady. О́ndiris tolyǵymen orys tilinde. Basshylyq maǵan qazaq tilindegi jobalardy damytýdy júktedi. Sol kezeńde aqıyq aqynymyz Muqaǵalı Maqataevtyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan úsh bólimnen turatyn derekti fılm túsirildi. Odan keıin Shámshi Qaldaıaqov týraly fılmdi týǵan jeri Sháýildirge tórt operatorymyzben birge baryp túsirip qaıtqan edik. Búginde osy fılmniń úzindileri kózime ottaı basylady. Stýdııa josparynda Sherhan aǵamyz jaıly da derekti fılm túsirý bolǵan edi. Biraq «Qazaqtelefılm» stýdııasy belgisiz sebeptermen tarap ketti. Degenmen de halqymyzdyń mańdaıyna bitken Muqaǵalı men Shámshideı tulǵalar jaıynda túsirilgen fılmderde qoltańbam qaldy.
– Qadyr Myrzalıev aǵamyz «Israıl birinshiden – aqyn, odan keıin sazger-dramatýrgtigi bar, odan qalsa pýblısıstıkasynyń ózi bir tóbe» dep aıtqanynyń negizi osyndaı eńbekterińizge qarata aıtylsa kerek...
– Almatyǵa ornyǵyp óz-ózime kelgen soń Syrbaı Máýlenov, Qasym Qaısenov, Qadyr Myrzalıev, Tumanbaı Moldaǵalıev syndy tulǵalardyń qasynda júrip, ákelik, aǵalyq qamqorlyǵyn kóp kórdim. Aqyndyqtyń ańǵal sátterinde Syrbaı aǵa men Qasym aǵa qanatynyń astyna aldy. Tumaǵań – aq kóńil baladaı, ol kisiden jaısańdyqty úırendim. Al Qadyr aǵadan men kóp keregimdi aldym. Ýaqytqa únemshil, ózine qatań talap qoıatyn, óleńderin pyshaqtyń júzinen ótkendeı jyltyratyp otyratyn eńbekqorlyǵyna qyzyqtym. Shashylyp, tógilip júre beretin maǵan Qadyr aǵa birde «Sen jolyńdy ashyp kelesiń. Aqyn-sazgersiń, dramatýrgııań bar, al pýblısıstıkań óz aldyna» dep baǵa bergeni shyǵarmashylyǵymdy shyńdaı tústi.
– Aýdarmalaryńyzdyń ishinde sopylyq ilimge qatysty shyǵarmalardy kóp kezdestiremiz. Al uly Abaı jaıynda sóz etkende, «óz Abaıym – ózimde» deısiz. Onyń mánisi nede?
– «О́z Abaıym – ózimde» deıtinim, Abaıdy tanýǵa, bilýge tyrystym. Biraq men de, ózgeler de áli kúnge Abaı fılosofııasynyń kiltin taba almaı kelemiz. О́leńderi, qara sózi qazaqsha bola tura, baıybyna bara almadyq. Al óleń jazýda Abaıdan, Maǵjannan jatyq tirkes, shymyr uıqasty qamtydym. Ajarly sózdi kóńilime toqydym. Abaı shyǵarmalaryndaǵy qazaqtyń jazba ádebıetiniń kórkem úlgisin kórdim. Bala kezden boıyma daryǵan halyqtyń aýyz ádebıetiniń baı úlgilerin qalamyma arqaý ettim. Al aýdarma salasyna keler bolsam, ıran, parsy tilin bilmegendigim, shyǵystyń shaıyrlaryn aýdarýǵa kóp kedergi keltirdi. Aýdarmalarymnyń qatarynda Omar Haıamnyń «Naýryznama», «Ámir Temir amanaty», Djordje Katıchtiń «Sálemdemesi», «Luqpan hakim», «Myń bir saýal» (Qurandy tápsirleý), Ábdirahım Pratovtyń «Bir tal gúl», Erkin Qushýaqtovtyń «Qyzyl alma» dramasy jáne de Pýshkın, Esenındeı, t.b. orys qalamgerleriniń eńbekteri bar. Degenmen, myń jyldyq sopylyq ilimniń kilti aspanda ekenin aıtqym keledi. Sońǵy on-on bes jyl shamasynda sopylyq ilimdi zerttep, zerdeleýmen kelemin. Bul taqyrypqa kezinde Ábirásh Jámishev, Farıza, Jarasqan da bardy. Birde Mankentke jolym túskende mýzeıden Qoja Ahmet Iаsaýıdiń esh jerde jarııalanbaǵan hıkmetterin qolyma túsirdim. Aýdarýǵa uzaq daıyndalǵanymmen, kirise almadym. Mekemtas aǵamyz birde «Kiltin men de taba almaı júrmin. Estýimshe Idırıs Shah degen sopylyq aqyn bar eken. Sony izdestirip kór», dedi. Ol kitapty da qolyma túsirdim. Alaıda, ázirge qupııasyn taba almaı kelemin. Geteniń ózi kezinde Shyǵystyń jeti shaıyryna qosylsam armanym joq dep beker aıtpaǵan. Shyǵystyń jeti uly shaıyry Keńes kezinde orys tiline aýdaryldy. Al qazaq tilinde aýdarmasy joq. Osy oraıda Jazýshylar odaǵy janynan, bolmasa derbes aýdarma ortalyǵyn ashýdyń qajettiligi týyndaıdy. Elimizde myqty degen tarıhshylar da, fılosoftar da, ózge salada ǵalymdarymyz barshylyq. Osy oraıda, kezinde shetelderge shashyrap ketken ǵalymdardy jınaý ýaqyt kúttirmeıtin másele dep oılaımyn. Ál-Farabıdiń týǵanyna – 1150 jyl, Abaıdyń 175 jyldyǵy tusynda, sondaı-aq ulttyq muramyzdyń qaınarlaryn zertteýde qazaq ǵalymdarynyń birlesken jumysy qajet-aq.
– Sizdiń búginde jurtshylyq súıip tyńdaıtyn eki júzden astam ánińiz bar eken. Meniń jobalaýymsha, bul kórsetkish budan eki esege kóp sııaqty. Jasty da, kárini de baýrap ala ketetin lırıkalyq týyndylaryńyzǵa áli kúnge suranys joǵary. Tyńdarman júregin qozǵaıtyn ánderdiń ózegin qaıdan alasyz, qupııasy nede?
– Sazgerlikke men keıinirek keldim. Arnaıy dıplomym da joq. О́leń jazý úshin tebirenesiń, eńbektenesiń, izdenesiń. Al áýen maǵan ǵaryshtan kelip, aıan beredi. Rýhanı taza bolmasań óte kirpııaz, úrkitseń, qashyryp alasyń. Ar jaǵy maǵan da jumbaq. Án týa qalǵanda dereý taspaǵa jazyp ala qoıamyn. Búginde áli sózi jazylmaǵan alpysqa jýyq ánim bar. Al jaryqqa shyqqan ánderdiń statıstıkasyn arnaıy júrgizip kórgenim joq. Degenmen derekterge zer salsam, sol tórt júzdiń ar jaq-ber jaǵynda sııaqty... О́z basym kóp tús kóremin. Tústi perishte, adamı, shaıtan tús dep jiktedim. Perishte tús ǵaıyptan keledi. Jaqynda «Eles» degen poema bastadym. Bul sonaý balalyq shaqta qalǵan oqıǵa. Jetinshi synypta oqyp júrgende bir kóshede turatyn menen eki jas kishileý qyzben aramyzda bir sezim jylt etti. Osydan úsh tórt aı buryn sol qyz baıaǵy keıpinde meniń túsime endi. Ol qandaı sezim, túsinbeımin. Aldaǵy ýaqytta sahnalyq dúnıe jasamaq oıymda bar. Al dramatýrgııaǵa men sanaly túrde qadam bastym. Búginde pesalarym on beske taıap qaldy. Keıde taqyryp tańdaýdaǵy izdenisterimde jýrnalıstıkadaǵy qyzmetimniń de paıdasy boldy dep oılaımyn. Qalaǵa kelgende jalǵyz basty kempirdiń úıin jaldap turdym. Sonda aýyldan kelgen jas qyzdarǵa páter taýyp berip, oqýǵa túsirgensip, aldap júretin áıeldiń kesirinen taǵdyry buzylǵan qazaq qyzynyń ómiri «Aýyldan kelgen arý» shyǵarmama arqaý boldy. On jyldan astam jastar teatrynda qoıyldy. Jazylǵanyna da otyz jyldaı bolyp qalypty. Odan keıin «Ámir Temir», «Abaı – Toǵjan», «Syǵan serenadasy» jazyldy.
– «Syǵan serenadasy» pesańyzdyń jazylý tarıhyna qatysty ekiushty pikirler kóp aıtyldy. Pesa tóńiregindegi áńgimelerdiń negizsiz ekendigi de jıi kóterilgeni belgili. Kórkem týyndy úshin naqty faktilerdiń bolýy mańyzdy ma?
– Aýrýhanada jatqanda Shámshi aǵanyń kóńilin suraı bardym. Palatada jalǵyz ózi jatyr eken. Meni birden tanydy. Shaı demdep, jastyǵyn yńǵaılap, suraǵyma jaýap izdeı kelgenimdi aıttym. «Vals koroli» degen pikirmen kelispeıtinimdi ári yrǵaqty ánderiniń kóp ekendigin aıtyp, oı tastadym. Ásirese, shyǵarmashylyǵynda ózge ánderi bir tóbe bolsa, «Syǵan serenadasynyń» orny bıikte ekendigin jetkizdim. Osy bir bes mınýttyq áńgimede osy ánniń tarıhyna qanyq boldym. Áserli kezdesýden keıin kórkem ocherk, poema jazsam degen oıdyń jeteginde júrip qaldym. Aqyry pesa jazam dep sheshtim. Sodan «Syǵan serenadasy» pesasyn Ǵ.Músirepov atyndaǵy jastar teatryna usyndym. О́kinishke qaraı eki jyldan astam jatyp qaldy. Odan keıin teatr jarııalaǵan báıgeden iriktelip, M.Áýezov teatrynda sahnalandy. Pesa sahnalanǵanǵa deıin Shámshi aǵa qaıtys bolyp ketti... Kópen kitap shyǵardy. Osy sátte Shámshini de tanı almaı júrmiz-aý degen oıǵa qaldym.
– Siz «rýhanı toıymsyz adammyn. Basymdy tasqa da, taýǵa da uramyn» degendi jıi aıtasyz. Qazir ne jazyp júrsiz, shyǵarmashylyǵyńyzda oqyrmanyńyzdy, kórermenińizdi, tyńdarmanyńyzdy selt etkizer qandaı týyndylaryńyz bar?
– Elimiz úlken qıyndyqtar kezeńinde tur. Indettiń saldary da ońaı bolǵan joq. Birde Almatyǵa bara qalsam, qalada jan adam kórinbeıdi, jym-jyrt. Sodan pandemııaǵa baılanysty birneshe óleń jazdym. Degenmen, shyǵarmashylyq adamy tynyshtyqqa, úı jaǵdaıyndaǵy jalǵyzdyqqa úıirsek keledi ǵoı. Sońǵy ýaqytta «Qazyna» kitap úıinen bıyl jaryq kórgen «Oı tumar» jańa jınaǵymdy memlekettik syılyqqa usyndym. Bul on-on bes jyl boıǵy eńbegimniń jıyntyǵy. «Álem. Áıel jáne men» kitabym men birneshe qoljazbam daıar tur. Búginde áıel adamnyń qupııasyn ashqan adam joq. El basyna kún týǵan qandaı kezeńderde de qazaq qyzy óz tuǵyrynan, bıiginen túspegen. Al qazaq jigitteriniń usaqtalyp, kóshe sypyryp júrgenine qynjylamyn. Sońǵy jazǵan «Adam ata – Haýa ana» pesamdy teatr repertýaryna usyndym. Adam jaratylysy jumbaq qoı. Bul eshbir dramatýrg jazbaǵan rýhanı shyǵarma. Shet tilderine aýdarylsa, álemdik deńgeıge shyǵar edi dep te oılaımyn. Al «Sen erteń ólesiń!» deıtin ekinshi shyǵarmamnyń negizi osydan jeti jyl buryn qalandy. Es pen tústiń arasynda aıan bolyp kelgen pesa da zaman údesinen shyǵady dep oılaımyn. Baılyqtyń sońynda ketken aqshaqumarlar úshin tárbıelik máni bar týyndy. Osy oraıda teatrlarǵa búgingi qoǵam máselesin, adam ómirin beıneleıtin kórermenge yqsham, shynaıy qoıylymdar kerek. Degenmen teatr synshysy, zertteýshisi sıregen qoǵamda teatrlardyń da bedeli tómendep qalǵandaı kórinedi. Dırektor ári kórkemdik jetekshisi E.Obaevtyń shaqyrýymen M.Áýezov atyndaǵy memlekettik akademııalyq drama teatrynda da eki jyldaı ádebı keńesshi qyzmetin atqarǵanym bar. Al búginde dramaǵa arqaý bolatyn taqyryp kóp. Dramatýrgterimiz de barshylyq. Biraq teatrlarmen arada baılanys kemshin.
– Ádette ádebıet, óner jolyndaǵy tulǵalar otbasyna, bala tárbıesine kóp kóńil bóle almadym degen ókinishin aıtyp jatatynyn estımiz. Siz balalaryńyzdy qalaı tárbıeledińiz? О́ner jolyna kelgenderi bar ma?
– Qalam, qaǵaz ustaǵannan keıin otbasyndaǵy tirlikke, bala tárbıesine kóp aralastym dep aıta almaımyn. О́mirlik serigim Jupardyń arqasynda balalarym ósip, eseıdi. Qyzym – Janar Chaıkovskıı atyndaǵy ýchılısheni bitirgen. Ortańǵy balam Nurlan Túrkııadan bilim alyp keldi. Búginde túrik kompanııasynda eńbek etip júr. Kenjem – Erkebulan skrıpkashy. Bala kezinen mýzyka tyńdap óskendikten be, tula boıyna mýzyka sińip ketkendigin baıqaımyn. Máskeýden konservatorııany bitirip keldi. Almatyda konservatorııada sabaq beredi ári Jambyl atyndaǵy fılarmonııanyń solısi, sımfonııalyq orkestrdiń konsertmeısteri. Kishkentaı eki nemerem de osy óner jolynda keledi. Eseıgende bolashaǵyn ózderi baǵamdaı jatar dep oılaımyn.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Elvıra SERIKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
