Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Servıstik polısııa jaıynda aıtpas buryn aldymen ishki mádenıetimiz ben qalyptasyp qalǵan dúnıe tanymymyzǵa toqtalǵan jón bolar. Sebebi gáptiń bári osy ishki mádenıetten bastalatyny belgili. Tártip saqshylary tarapynan tanytylǵan dórekilikti, ofıserdiń aıtýy bylaı tursyn, oılaýyna jat sózder men áreketterdi jıi estıtin boldyq. Sodan kelip quqyq qorǵaý organdaryna degen belgili bir qoǵamdyq kózqaras qalyptasqan syńaıly. Shaǵym aıtyp, aryz arqalap kelgen adamnyń jan dúnıesin, qordalanǵan máselesin túsinýge tyrysyp jatqandar shamaly. Barlyq polıseıge topyraq shashýdan aýlaqpyz. Erlik tanytyp, adamdardyń alǵysyna bólenip jatqandar da az emes. Alaıda osy sala mamandarynyń áreketine alǵystan buryn synnyń kóp aıtylatyny aqıqat. Sondyqtan qoǵamdyq saýal júrgizip, dattaý men maqtaýdy salmaqtaı qalsaq alǵashqysynyń salmaǵy tarazy basyn basyp keteri shák keltirmeıdi. Sebebi tártip saqshylary óz salasynyń emes, eń aldymen eldiń ımıdji ekenin esten shyǵaryp jatady. Budan soń baryp jurtpen qandaı ashyq áńgime, selkeý túspegen senim bolsyn.
Máselen, ótken jyldyń basynda Ishki ister mınıstrligi Qaraǵandy akademııasy qyzmetkeriniń «My bratva, grýbo govorıa – banda» degen jańa jyldyq quttyqtaýyn estip, ne jylarymyzdy, ne kúlerimizdi bilmep edik. Akademııa qyzmetkeriniń bul oǵash qylyǵyn otandastarymyz kelekege aınaldyryp, túrli sıpattaǵy beınetaspa da túsirip úlgerdi. Shákirt tárbıelep, bolashaq tártip saqshylaryn sapqa tizip júrgen ustazdyń áreketi osy bolsa, kúni erteń akademııadan túlep ushqan quqyq qorǵaýshylar qandaı bolmaq sonda? Bul – taspaǵa jazylǵany. Jazylmaǵany qanshama deseńizshi. Memlekettik qyzmettiń atyna kir keltirgen bul azamat keıin ádep keńesiniń sheshimimen qyzmetinen shettetilip, Ishki ister organynan qýylýyn qýyldy ǵoı. Biraq atalǵan saladaǵy qordalanǵan kóp másele sonymen sheshile me? Servıstik polısııa qyzmeti týraly aıtpas buryn ishki mádenıet máselesine toqtalýymyzdyń bir syry – osy. «Bir qumalaq – bir qaryn maıdy shiritedi». Endigi kúni osyndaı «qumalaqtardan» arylyp, halyqpen ashyq áńgime júrgize alatyn mamandardy aldyńǵy qatarǵa shyǵaratyn kez kelgen sekildi. Turǵyndardyń polısııa qyzmetkerlerine degen senimin qaıtarý qajet edi.
Bul qadamdy Elbasy Nursultan Nazarbaev osydan eki jyl buryn «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda jasady. «Halyqpen jumys isteýdiń jańa zamanaýı formattaryn engizip, polısııany baǵalaýdyń krıterıılerin túbegeıli ózgertken jón. Polısııanyń jumysyn servıstik modelge kóshirý qajet. Azamattar sanasynda polıseıler jazalaýshy emes, kerisinshe, qıyn jaǵdaıda kómek kórsetýshi degen túsinik ornyǵýy kerek. Qalalyq jáne aýdandyq ishki ister organdary janynda Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynyń qaǵıdaty boıynsha azamattardy qabyldaý úshin qolaıly jaǵdaı jasaý qajet. Qazaqstannyń búkil qalalaryn qoǵamdyq qaýipsizdikke monıtorıng júrgizý júıelerimen jabdyqtaý kerek. Qoǵam tarapynan bildirilgen senim deńgeıi jáne halyqtyń ózin qaýipsiz sezinýi polısııa jumysyn baǵalaýdyń negizgi ólshemderi bolýǵa tıis», dedi Elbasy.
Keıin Tuńǵysh Prezıdenttiń tapsyrmasy negizinde Úkimet Prezıdent Ákimshiligimen birlesip, «Ishki ister organdaryn jańǵyrtý jónindegi jol kartasyn» ázirledi. Atalǵan Jol kartasynda Ishki ister mınıstrliginiń shtattyq sanyn ońtaılandyrý, basqarýshy býyndardyń qysqarýy, polısııany artyq fýnksııalardan aryltý, polısııanyń qyzmetin baǵalaý talaptaryn túbegeıli ózgertý jumysy qolǵa alyndy. Eń bastysy, bul qujatta polısııany servıstik modelge kóshirý máselesi jolǵa qoıyldy.
Árıne elimizde azamattyq qoǵammen ózara is-qımyldy keńeıtýge, jurtshylyqpen tikeleı dıalogty jáne keri baılanysty qamtamasyz etýge baǵyttalǵan sharalar az emes. Bul rette Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev bir sózinde «Elimizdiń azamattary ishki ister organdarynyń qyzmetkerlerine júgingende, olar túsinistikti, ózine degen adamgershilik qarym-qatynasty, sondaı-aq olardyń quqyqtary men bostandyqtary laıyqty qorǵalatynyna senimdi bolýy úshin eń qatań standarttar men talaptardy ustaný qajet», degen bolatyn. Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, qaýipsizdik salasynda azamattardyń múddelerine qyzmet kórsetý, standarttardy ózgertý jáne qoǵammen ózara is-qımyldy jaqsartý maqsatynda polısııanyń servıstik jumys modeline kóshýine baılanysty ishki ister organdarynyń jumysy túbegeıli qaıta qaralypty. Polısııa bólimderinde «front-ofıster» qurylyp, azamattardy qabyldaý úshin qolaıly úı-jaılar belgilenip, halyqty qabyldaý jáne keńes berý kabınetterden tys – kóshelerde, alańdarda jáne aýlalarda júrgizilýde.
Ishki ister mınıstrliginiń kadr saıasaty departamentiniń bastyǵy Aıdar Saıtbekov «Servıske baǵdarlanǵan polısııa qyzmeti – polısııa men qoǵamǵa qylmystylyq, quqyqtyq tártipti jáne qaýipsizdikti qamtamasyz etý problemalaryn sheshý úshin yntymaqtastyqtyń jańa ádisterin qoldanýǵa múmkindik beretin model. Ol eki túıindi komponentke negizdelgen: polısııanyń ádisteri men tájirıbesin ózgertý jáne polısııa men qoǵam arasynda syndarly qarym-qatynas ornatý úshin sharalar qabyldaý», dep otyr. Onyń aıtýynsha, polısııanyń servıstik modelin «polısııa – bul halyq, al halyq – bul polısııa» degen qaǵıdatpen sıpattaýǵa bolady.
Polısııanyń halyqqa jaqyn bolǵany jaqsy ǵoı. Osyndaı jaqsy bir habardy jýyrda estidik. Almaty oblysy polısııasynyń basshysy, general-maıor Serik Kýdebaev áleýmettik jelide óziniń jeke paraqshasyn ashty. Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, bul qadam «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrýdyń, sondaı-aq ishki ister organdarynyń servıstik modelge kóshý kezeńderiniń biri kórinedi. «Búginde Almaty oblysy Polısııa departamenti men halyq arasyndaǵy kommýnıkasııa arnalaryn keńeıtý maqsatynda jáne qoldanystaǵy Facebook áleýmettik jelisindegi akkaýnttarǵa meniń resmı paraqsham qosylyp otyr. Bul – «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrý, sondaı-aq ishki ister organdarynyń servıstik modelge kóshý kezeńderiniń biri. Budan bylaı árbir azamat kórsetilgen alań arqyly maǵan tikeleı saýaldaryn joldap, pikir, ótinish, tilekterin qaldyryp, oǵan tolyq jaýap qajet bolǵan jaǵdaıda bilikti kómek ala alady. Aıta ketý kerek, qazirgi tańda Almaty oblysy polısııasynyń Instagram, «VKontakte», Facebook áleýmettik jelilerindegi paraqshalary belsendi túrde júrgizilýde jáne sáıkesinshe onyń on myńdaǵan jazylýshysy da bar. Quqyq buzýshylyqtardy anyqtaý jáne qylmystardy ashý kezinde de áleýmettik jelilerdiń múmkindikteri keńinen paıdalanylady», deıdi general-maıor.
Quptarlyq jaıt. Eń bastysy, polısııanyń servıstik modeli senimge selkeý túsirmese eken deımiz ǵoı. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi» atty bıylǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda «Barlyq ozyq elderde polısııa ınstıtýty servıstik model negizinde damyp keledi. Biz de mundaı úlgige kóshetinimizdi məlimdedik. Biraq jumys barysynda az ǵana nətıjege qol jetkizildi», degen edi. Nátıje – bar. Biraq – ázirge tym az. Bul bastamany shyndap qolǵa alyp, júzege asyrýǵa barynsha talpynbaıynsha kól-kósir nátıjege qol jetkize qoıý da ońaıǵa soqpaıdy. Al qolymyz jete qalǵan jaǵdaıda qurýdy kózdep otyrǵan «Ədiletti memlekettiń» altyn qazyǵy – osy polısııanyń servıstik modeli bolady degen senimdemiz.
