Toı toıǵa ulasyp jatyr?!.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «Jańa jaǵdaıdaǵy Qa­zaqstan: is-qımyl kezeńi» at­ty Joldaýynda Elimizde jer-ja­hanǵa zor qaýip tóndirgen pan­­demııaǵa qarsy kúres áli de jal­ǵasýda.

Biz azamattardyń ómirin jáne densaýlyǵyn qorǵaý úshin bar kúsh-jigerimizdi biriktirdik», degen bolatyn. Árıne, bul oraıda adamnyń ómiri men qaýipsizdigi basty orynda bolýy tıis. Birinshi kezekte ár adam óziniń jeke ómiri úshin jaýapty. Sondyqtan da meılinshe oq­shaýlaný búgingi kúnniń basty talaby. Elimizde karantın talaptary jeńildetilgenmen, tolyǵymen alynǵan joq. Sanaǵa salmaq salatyn, sabaq bolatyn jaǵdaı­lar kóp boldy. Biraq osyndaı máselelerge qaramastan Taraz qalasynda toı jasaý tyıylmaı tur. Shahardyń ár buryshynda ornalasqan meıramhanalarda ásirese demalys kúnderi kúndiz de, túnde de jıyn-toı ótip jat­qan jaǵdaılardy kórýge bolady.

«Biz qaladaǵy meıramha­na­larǵa karantın tártibin saq­taý boıynsha arnaıy reıd uıym­dastyrdyq. Demalys kúnderi jumys isteýge tyıym salynǵan nysandardy zer­deleý kezinde «Sátti», «Búr­kit», «Aqsaraı», «Sultan saraı», «Za­ravshan», «Sevınch», «Erǵa­lı» jáne «In­jý-Marjan» syndy bir­neshe meıramhanada toı-to­ma­laq sekildi jıyndardyń bol­ǵa­ny anyqtaldy. Osy zańsyz­dyq boıynsha jergilikti polısııa qyz­­meti qajetti materıaldardy jı­­naqtap, ákimshilik shara ta­ǵa­­ıyn­daý úshin oblystyq taýar­lar men qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý depar­ta­mentine joldaıtyn bolady», deıdi Taraz qalasy ákiminiń oryn­basary Almas Sadýbaev.

Jalpy, osy ýaqytqa deıin Ta­raz qalasy boıynsha birqatar meı­ramhanalardyń ıelerine aıyp­pul salynyp, olardan 10 mıl­lıon teń­gege jýyq qara­jat óndi­ril­gen. Degenmen qala ákim­digi tara­py­­nan qansha jerden tosqaýyl qo­ıyl­sa da, zań buzýshylyqtardyń toqtaıtyn túri joq eken. Bul rette ákimniń orynbasary basty máse­le toı ıelerinde emes, meıramhana basshy­larynda ekenin aıtady. «Olar tapsyrys almaı, belgili bir ýaqytqa deıin jumystaryn toq­ta­ta tursa, myna álemdi ábigerge sa­lyp otyrǵan indettiń ekinshi tol­­qyny bolmas ta edi», deıdi ol. Al Ta­raz qa­la­lyq jergilikti po­­lı­sııa qyz­metiniń bólim bas­ty­ǵy, polı­sııa polkovnıgi Sá­bıt Ma­myt­bekovtiń aıtýynsha, meı­­­ram­ha­­na qojaıyndaryna ka­ran­­tın sha­ralaryn buzǵany úshin jaýap­kershilik bar ekeni esker­til­­gen. Biraq nátıje álgindeı bolyp otyr.

Elimizde karantın talaptary engizilgen ýaqytta da Jam­byl ob­ly­synyń aýmaǵynda toı jasaǵan jaǵdaılar jıi kez­desti. Kezinde osy úshin toı men toıhana ıelerine de aıyppul salynǵan. Máselen, Shý aýdanynda karantın kezinde-aq qyz uzatý toıyn jasaǵan mektep dırektorynyń áreketi áleý­mettik jelilerdi shýlatty. Odan bólek, Taraz qalasynda da toı, betashar sııaqty jıyn­dardy ótkizgen jaǵ­daılar boldy. Tipti Qordaı aýdanynda ja­­naza kezinde de karantın ta­lap­tary saqtalmaǵandyqtan, al­ty bir­deı adamnyń qaýip­ti indetti juq­tyrǵany anyqtal­dy. Munyń bári de keı turǵyn­dar­dyń máselege júr­dim-bar­dym qaraǵanynan oryn alǵan jaǵdaılar. Alaıda, bul oraı­da meıramhana ıeleriniń de óz­de­riniń aıtatyn bazynasy bar. Olar tek meıramhanalar men toıha­nalarǵa ǵana kináni artyp qoıý durys emes dep esepteıdi. Sen­bi men jeksenbi kúnderin esep­temegende qaladaǵy bazarlar men kishigirim dámhanalarda da sa­nıtarlyq rejimniń saqtal­maı otyr­ǵanyn aıtýda. Toıhana ıele­­riniń aıtýynsha, adamdar bir-biri­men osyndaı jáne basqa da kóp­shilik oryndarda jıi aralasýda. Son­dyqtan da olardyń pikirinshe, bar­lyq máseleni meı­ramhanaǵa ákelip tirep qoıýǵa bolmaıdy.

«Jalpy, qala boıynsha 14 naý­ryz ben 17 qyrkúıek ara­ly­ǵynda eshbir meıramhana jumys istegen joq. Tek 17 qyrkúıekten ǵana ka­rantınniń jeńildetilýine baılanys­ty ruq­sat alyp, aqy­ryndap toı-tomalaqty uıym­das­tyryp jatyrmyz. Bú­­ginde meıramhanamyzda 50-ge jýyq qyz-kelinshek jumys istep, otbasyn asyrap keledi. Biz sol 50 adam­nyń aılyǵyn áreń taýyp berip otyrmyz. Onyń ústine nesıemiz taǵy bar», deıdi Taraz qalasyndaǵy «Gaýhartas» meıramhanasynyń qojaıyny Merýert Leshtaeva. Ká­sipker bankten alǵan qaryzdyń ýaqyty shegerilse degen de tilegin jet­kizdi. Ol «Qys mezgiliniń qar­sańynda tym bolmasa meıramhana jumysshylary bala-shaǵalaryna qystyq kıimderin alyp berip úl­ger­se», deıdi.

Qazaq halqy otbasylyq qýa­nysh­­ty erekshe baǵalaǵan el. Kez kel­gen adam ataýly kúndi aǵaıyn-týy­syn shaqyryp atap ótkisi ke­le­di. Biraq dál búgingi jaǵdaıda bul múmkin bolmaı tur. Dese de, «Toı degende qý bas ta domalaıdy» degendeı, Tarazda toı jasaý áli tyıylmaı tur. Bul másele­ni ákim­­dik kásipkerlerge siltese, olar óz­deriniń jaǵdaıyn aıtyp aqtalýda.

Jambyl oblysy