El ishinde «Kóktemir», «Kórinbes» atanǵan 22 jastaǵy Sapýra basqarǵan qazaq jasaǵy 1775-1776 jyldary Orynbor shekaralyq shebiniń boıyndaǵy Joǵarǵy Jaıyq, Qyzyl, Tanalyq, Or bekinisteri, Ilınsk jáne Elek áskerı beketterine birneshe ret tutqıyldan shabýyldar uıymdastyryp, jazalaýshy otrıadtardyń qazaq jerine ishkerileı kirý joldaryn kesti. Ol Nuraly Ábilqaıyrulynyń Orynbor gýbernatorymen odaqtastyǵyna qarsy turyp, Dosaly sultannyń qoldaýymen Jaıyqtyń bergi beti men Qobda-Elek boıyndaǵy qazaqtardyń qarsylyq qozǵalysyn basqardy. El ishinen Kóktemirge qosylǵan erlerdiń sany 5 myńnan asqanda, áskerı turaǵyn Qobda men Elektiń arasyna kóshirgen. Onyń qoly jyldam oryn aýystyra alatyn partızandyq kúres tásiline jaqsy mashyqtanǵan. 1775-1776 jyldary kóterilis qatty qyzǵanda, soǵys tásilderin jaqsy meńgergendigi men jer jaǵdaıyn jaqsy bilgendiginiń arqasynda, sońynan túsken Nuraly hannyń qýǵynshylary men jazalaýshy otrıadtan únemi qutylyp ketip otyrǵan. Eshkim kórmegen, «erekshe sıqyrly kúshke ıe, kóripkel jáne jyndarmen baılanysty» dep qaýeset taratqan Kóktemir qyzdyń kóterilisine Edil boıyndaǵy Pýgachev kóterilisiniń ushqyndary da sebep bolǵan.
Sapýra Mátenqyzy Pýgachev jasaǵynda shaıqasqan qazaq sarbazdarymen de baılanysta bolǵany anyq. Munyń dáleli, belgili tarıhshy Náıla Bekmahanovanyń «Kóktemir týraly ańyz» kitaby men Iztaı Mámbetovtiń «Pýgachevtiń nókeri», «Kóktemir» poemalarynda aıtylǵan tarıhı málimetter.
1776 jyldyń jazynda Kóktemir kóterilisi tez basyldy. Sapýra Mátenqyzy jazalaýshy otrıadpen shaıqasta qaza tapty ma, álde shegine-shegine basqa jaqqa kóship ketti me, urpaqtary qaldy ma degen suraqtyń jaýaby joq. Osy kezge deıin Sapýra sapynda shaıqasqan sarbazdar týraly biletin kónekóz qarttardyń áńgimesi jazyp alynbaı, Kóktemir kóterilisin júıeli túrde eshkim zerttemepti.
«Pýgachev kóterilisin indete qazsa, bizge beımálim kóptegen derekterdiń beti ashylar edi. Qalaı bolǵanda da bul iste kásibı tarıhshylardyń tııanaqty da adal jumysy kerek. О́ıtkeni Sapýra Mátenqyzyn taný úshin eń aldymen Orynbor, Ombydaǵy sol kezeńdegi qazaq tarıhyna qatysty derekterdi, áskerı esepterdi sóıletý kerek», deıdi aqyn Meıirhan Aqdáýletuly.
