Ádebıet • 08 Qazan, 2020

Tolstoı «mensinbegen» Nobel (Búgin – Lev Tolstoı Nobel syılyǵynan bas tartqan kún)

460 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Bir ǵasyr buryn, ıaǵnı 1906 jyldyń 8 qazanynda orystyń uly jazýshysy Lev Tolstoı áıgili Nobel syılyǵynan bas tartypty. Hám «áldeqandaı kerosın satýshy Nobel syılyǵyn usynady, bul qalaı boldy?» dep mysqyldapty-mys.

Tolstoı «mensinbegen» Nobel (Búgin – Lev Tolstoı Nobel syılyǵynan bas tartqan kún)

1906 jyly Reseı akademııasy Tolstoıdy Nobel syılyǵyna usynyp, Stokgolmǵa hat jiberedi. Sonda Lev Nıkolaevıch bul «yńǵaısyzdyqtyń» aldyn alý úshin shyǵarmalaryn fın tiline aýdaratyn jaqyn dosy – Arvıd Iаrnafeldke qolqa salypty. Odan Shve­sııadaǵy tanystary arqyly syı­lyqty ózine bermeýin suraýdy ótinedi. Syılyq berilip qoıǵan jaǵdaıda bas tartýdyń yńǵaısyz bolatynyn da aıta­dy. Al Iаrnafeld bul ótinishti oryn­dap, 1906 jylǵy Nobel syılyǵy ıta­lııan aqyny Djozýe Kad­dýchıge buıy­rady.

«1901 jyly endi ǵana berilip jat­qan, áli aınalasynda daý bastalyp úlgermegen syılyq jaıynda «qarııa­nyń» qulaǵdar bolýy da kúmándi jaǵ­daı. Shvesııa hatshysy Karl Vırsen Tolstoıdyń ólmeıtin shyǵarmalar týdyrǵanyn moıyndaı otyryp, onyń syılyqty ıelenýine múldem qarsy bolǵany» týraly jazady Hýsan Erma­tov óziniń «Nobel syılyǵynyń ıeger­leri» atty kitabynda.

Tolstoı aqsaqal álemdegi eń «ulyq» syılyqtan sanaly túrde bas tartqan soń ádebı orta qyzý talqyǵa salyp, bul kútpegen sheshimniń jyry birazǵa deıin basylmady. Oqyrman hattary da lek-legimen aǵyldy. Bári de «Iаsnaıa polıanalyq» jazýshyny Nobelge laıyq kóretinderin jetkizedi. Osyndaı hattar aǵymynan soń Lev Tolstoı: «Qadirli de qurmetti, baýyrlar! Nobel syılyǵy maǵan berilmegenine qýanyshtymyn. Bul birinshiden, zulymdyq keltirýi múmkin bolǵan aqshalardy sarp etetindeı aýyr jumystan bosatty, ekinshiden, múlde beıtanys, biraq óte qadirli osynshama adamdardan jyly lebizdi hattar alý – men úshin úlken mártebe!» dep hat jazady.

Nobel syılyǵynyń tarıhynda klassık jazýshynyń bul qadamyn odan keıin, sanaly túrde (bálkı, májbúr bolǵandar da bar shyǵar) taǵy segiz avtor qaıtalaǵan.