Arheologııalyq toptyń quramynda bolǵan arheolog, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Marat Qasenovtiń aıtýynsha, qorǵannyń birindegi tonalmaǵan qabirden temir saýytty jaýynger súıegi tabyldy. Ol úsh metr tereńdikke jerlenipti.
– Basynan aıaǵyna deıin óte erekshe úlgidegi temir saýytpen jabdyqtalǵan adam qańqasynyń uzyndyǵy – 175 sm. Al tabylǵan qabirdiń uzyndyǵy – 2 metr 40 sm, eni – 80 sm. Sondaı-aq súıekpen birge uzyndyǵy 1 metr bolatyn semseri, jebe ushtary men qoramsaǵy, qalqany, at ábzelderi, ojaý sekildi kóptegen jádiger tabylyp otyr. Antropologııalyq zertteý jumystary halyqaralyq dárejedegi qalpyna keltirýshi, «Qyrym araly» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń basshysy Qyrym Altynbekovtiń basshylyǵymen júrgiziledi, – deıdi Marat Qasenov.
Arheologtiń aıtýynsha, mundaı tarıhı jádiger óte sırek kezdesedi. Osy jádigerdi zertteý arqyly ata-babamyzdyń 2000 jyl burynǵy mádenıeti, tarıhy, etnografııasy týraly málimet alýǵa bolady. Bul jádiger «temir adam» dep atalyp otyr. О́ıtkeni adam múrdesi temir saýytpen jerlengeni anyqtaldy.
– Osy kezge deıin Qazaqstanda dál mundaı jádiger tabylmaǵan edi. Erekshe úlgide jerlengenine qaraǵanda, jaýynger bolýy ábden múmkin. Bizdi tańǵaldyrǵany – temir saýyttyń urlanbaı saqtalǵany. Mundaı dúnıelerdiń myńdaǵan jyldar boıy saqtalýy – óte sırek kezdesetin jaǵdaı, – dedi belgili qalypqa keltirýshi Qyrym Altynbekov.
Onyń pikirine súıensek, temir saýytty adamdy zertteý jumystary birneshe jylǵa sozylýy múmkin. О́ıtkeni rentgen jáne metall izdegish qurylǵylardyń kómegimen júrgizilgen zertteýlerdiń nátıjesinde altyn, kúmis, temir, súıekten jasalǵan buıymdardyń bar ekeni baıqaldy. Endi antropologııalyq, DNK zertteýlerdiń qorytyndysymen múrdeniń bas súıegi men saýytyn qalpyna keltirý josparlanyp otyr.
– Súıekti áli tazalaımyz. Mundaǵy jádigerlerdiń árqaısysyna taldaý jasalady. Árıne bul úshin kóbirek eńbektenýge týra keledi. Buǵan deıin Qazaqstanda temir saýytpen adam shyqpaǵandyǵyn eskersek, múrde tolyqtaı qalpyna keltirilgende, tek Atyraýdyń ǵana emes, búkil Qazaqstannyń maqtanyshy bolar jádigerge aınalary sózsiz, – deıdi Qyrym Altynbekov.
Oblys ákimi Mahambet Dosmuhambetovtiń pikirinshe, el tarıhynda teńdesi joq temir saýytty adamnyń súıegine tolyq zertteý júrgizýge qoldaý kórsetiledi. О́ıtkeni osyndaı tarıhı qundylyqtardy zertteý arqyly shejireli tarıhymyzǵa jańa derekter qosylýy múmkin.
Atyraý oblysy
