Ádebıettiń ádebıet hám óziniń asyl oqyrman ekenin túsingen ýaqyttan bastap adamdar kitap oqýǵa erekshe qyzyǵa bastady. Tipti qandaı kitap bolsa da báribir, áıteý oqý belgili bir deńgeıde sıpat alyp, úlken mádenıettiń belgisine aınaldy. Al budan soń oqyrman qaýym tańdap hám taldap oqıtyn ǵadet shyǵardy. Batys arıstokrattarynyń keshki astarynda tek klassıkalyq shyǵarmalar týraly sóz boldy, tek klassıkalyq mýzyka tyńdaldy. Olar bul ıgi dástúrdi elıtalyq dárejege aınaldyrǵan soń qoǵam ekige jaryldy: oqyǵandar hám qara halyq. Keıin álem jurtshylyǵynyń bári oqýǵa qoly jetip, saýattylyq keń taraı bastaǵanda kitap oqý elıtalyq «sánge» ǵana emes qarapaıym halyqtyń da súıikti isine aınaldy. Osylaısha adamdar hal-qaderinshe oqı berdi, oqı berdi.
Ýaqyt óte kele ozyq oıly adamdar oza shaýyp, túrli jańa tehnologııalyq dúnıeler jasap shyǵardy. Sonyń nátıjesinde, mine, búgingideı damyǵan qoǵamda ómir súrip otyrmyz. Alaıda qazirgi halyqtyń kitap oqýǵa yqylasy burynǵydaı emes. Barsha álem jurty «oqyrman toqyraýyna» ushyradyq dep jar salýda. Buǵan túrli sebep bar: bireý smartfon, ınternet dese, endi bireý kúıbeń tirshilik deıdi. Tipti «qazir ýaqyt tez ótedi: tań atsa, kesh batady» dep mardymsyz boljam aıtatyndar da bar. Degenmen kitap oqý hám jazý belgili bir deńgeıde azaıǵanymen joǵalǵan joq. Alǵashqy jazýdan beri qanshama dáýir kóshti, qanshama mádenıet aýysty. Tipti kitapty joıyp jiberýge yqpal etken ınternet te qoǵamda úlken kúshke ıe boldy. Biraq adamdar jazýdy umytqan joq.
Máselen, bizdiń búgingi ádebı ortada ótkendi ańsaý hám qımaý sımptomy áli de beleń alyp tur. Júrekke salmaq salyp qana qoımaı, tipti «buqaralyq sana» qalyptastyrǵan bul saǵynyshtyń basty sebebi, árıne avtordyń materıaldyq jaǵdaıy. Tvorchestvo adamdary, salystyrmaly túrde alǵanda, tym jaqsy ómir súrgen keshegi dáýren, rasynda, ıt basyna irkit tógilgen zaman boldy. О́ıtkeni keńes ýaqytynyń kózqarasynda ádebıet, eń birinshi, ıdeologııanyń nasıhatshysy rólin atqardy. Sol úshin de ádebıetke kózsiz qomaqty qarjy bólindi. Bir jaǵynan, ol kezde aqyn-jazýshylardyń halyq aldynda qadiri de bar-tyn. Al qazir, moıyndaý kerek, qarapaıym adamdardyń aqyn-jazýshylardy abyroı kórmeıtini ras. Sanada «óleń jazǵansha muǵalim bol, bala oqyt» deıtin psıhologııa qalyptasyp, qatyp qalǵan. Kásibı túrde shyǵarmashylyqpen aınalysýǵa qoldaýdyń joqtyǵy ekibastan belgili. Jurttyń japa-tarmaǵaı kitap oqymaıtyny taǵy bar. Mine, búgingi qoǵamdaǵy osyndaı jazbaýǵa májbúr etetin jaǵdaılar kóp bolsa da adamdardyń áli kúnge jazýǵa qulshynysy bar ekenin kórip tańǵalasyń. Aqyn-jazýshylardyń shama-sharqylarynsha eńbektenip júrgeni óz aldyna, ádebıetten tym alys jandardyń ákesi hám ata-babasy týraly kitap shyǵarýǵa qumar ekendikteri oılandyrady. Adam qýansa da, muńaısa da ishki oıyn, jan-dúnıesin qarajaıaý bolsa da jazǵysy kelip turady. Demek, bul jazý degenińiz, adamnyń sanasymen tylsym bir baılanystaǵy kúsh. Mysaly, elektrondy kitaptar qosalqy róldi atqarady demeseńiz, qaǵaz kitap áli óz bıiginde. Aldaǵy birneshe ǵasyrdyń júzinde de kitapty eshqandaı qudiret almastyra almaıtyn sııaqty. Al jazýdyń ǵumyry eń sońǵy adamǵa deıin jalǵasatyny ekibastan.
