Kadrlarǵa memlekettik bilim berý tapsyrysy bólinýde
Atqarylǵan jumystar nátıjesinde 2020-2021 oqý jylynda 975 azamat qabyldanyp, qazirgi tańda 5300 azamat bilim alýda. 2020 jyly kolledj bitirýshiler arasynda jumysqa ornalasqandarynyń jalpy úlesi 75,6%, onyń ishinde dýaldy oqytý júıesi arqyly daıarlanǵan túlekterdiń jumyspen qamtylýy 78,2%-dy qurapotyr. Memlekettik bilim berý tapsyrysyn bekitý kezinde mamandarǵa suranysty aıqyndaý maqsatynda oblys ákiminiń orynbasary bekitken tizimmen 8 sala boıynsha qurylǵan jumys tobynyń usynysyna sáıkes jáne Konkýrstyq komıssııanyń sheshimi boıynsha oblys ákimdiginiń jyl saıynǵy qaýlylaryna sáıkes tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi bilimi bar kadrlarǵa memlekettik bilim berý tapsyrysy bólinýde. Máselen, 2020-2021 oqý jylyna atalǵan bilim berý tapsyrysy 7291 orynǵa bólinip, aýdan, qalalyq ákimdikterdiń, salalyq basqarmalardyń jáne jumys berýshilerdiń mamandarǵa suranystaryna sáıkes daıyndalyp otyr. Túrmedegi sottalǵan azamattardyń da mamandyq alýy úshin oblystaǵy túzeý mekemeleriniń bazasynda 3 kolledjdiń bólimsheleri qurylyp, qazirgi tańda memlekettik tapsyrys sheńberinde 450 sottalýshy azamatqa jumysshy mamandyqtary oqytylýda.
Alǵash ret ınklıýzıvti bilim berý iske qosyldy
Sonymen qatar, múmkindigi shekteýli balalardyń bilim alý quqyqtaryn qamtamasyz etý maqsatynda alǵash ret Túrkistan oblysynda erekshe bilim berý qajettiligi bar balalar úshin (sańyraý balalar) jaǵdaı jasalyp, 2 kolledjde 44 stýdent tigin óndirisi jáne esepteý tehnıkasy mamandyqtary boıynsha ınklıýzıvti bilim berý iske asyrylyp otyr.
Jyl saıyn Kentaý qalasynda múgedek azamattardy oqytatyn Kentaý arnaýly kásiptik kolledjine memlekettik bilim berý tapsyrysymen 80 azamat qyzmet kórsetý mamandyqtary boıynsha bilim alýda. Qazaqstan Respýblıkasynyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń balalardyń quqyqtary týraly» Zańyna sáıkes jyl saıyn tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdarynda oqýǵa nıet bildirgen jetim baldarǵa tegin kásiptik bilim alýǵa joldama berilýde. Bıylǵy oqý jylynda mektep bitirgen 116 jetim jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalardyń joldama arqyly kolledjderde tegin oqýyna múmkindik alǵan. Sońǵy 2 jylda 54 kolledj halyqaralyq akkredıtteýden ótip, ınstıtýsıonaldy jáne mamandandyrylǵan akkredıtteýden ótkeni týraly sertıfıkattarǵa qol jetkizdi. Dýaldy oqytýdyń jol kartasyn keńeıtý aıasynda qolónershilerdi daıarlaıtyn kolledjde mamandardy dýaldy oqytý júıesimen daıarlaýdy, sonymen birge Elbasynyń №762 Jarlyǵymen maquldanǵan Túrkistan qalasyn túrki áleminiń mádenı-rýhanı ortalyǵy retinde damytý jónindegi bas jospardyń tujyrymdamasyna sáıkes Túrkistan qalasyndaǵy qurylys obektilerinde jumys jasaý úshin oblystaǵy qurylys mamandaryn daıarlaıtyn, sonymen qatar, jańa ındýstrıaldyq aımaq ashylýyna baılanysty tigin óndirisi mamandaryn daıarlaıtyn oqý oryndaryn dýaldy oqytýǵa kóshirý boıynsha jumystar júrgizilip, bıylǵy oqý jylynda dýaldy oqytýmen bilim beretin kolledjder sany 38-ge artyp, qamtylǵan stýdentter sany 5615-di qurap otyr. Oblystyq kásipkerler palatasymen birlesip atqarylǵan jumystar nátıjesimen 418 kásiporynmen kelisim-sharttar túzilip, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri dýaldy oqytýǵa tartyldy. Kadrlar daıarlaý isinde taraptardyń jaýapkershiligin qamtamasyz etýge, praktıkany kúsheıtý, jumys berýshilerdiń talaptaryna sáıkes oqytýdyń mazmunyn jańartýǵa qatysty ózgerister engizilip, dýaldy oqytý aıasynda praktıka 80% -ǵa deıin ósti.
2018-2020 oqý jylynyń jazǵy demalysy kezinde qurylys mamandaryn daıarlaıtyn 12 kolledj stýdenti jáne 2 kolledjden erikti jastar oblys aýmaǵyndaǵy qurylys obektilerinde jalpy sany 511 stýdentti quraıtyn qurylys otrıadtary jumys jasady jáne Maqtaaral aýdanynda tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaıdan zardap shekken úılerdiń ǵımarattary qurylysyn salýǵa 5 kolledjden 100-den asa stýdent jumyldyrylyp 5 turǵyn úıdi salyp turǵyndarǵa kiltin ustatty. Sonymen qatar, 2020 jyly maýsym aıynda Arys qalasyndaǵy jarylystyń saldarynan zardap shekken azamattarǵa kómek kórsetý maqsatynda 850 kolledj qyzmetkeri erikti túrde qalany qalpyna keltirý jumystaryna joǵary belsendilikpen at salysty.
Halyqaralyq jarystarda ozyq orynda
Halyqaralyq WorldSkills qozǵalysyn damytý maqsatynda sońǵy eki jylda oblystyń jetken jetistikteri de az emes. 2018 jylǵy «WorldSkills Kazakhstan - 2018» ulttyq chempıonatyna oblystan jiberilgen 9 stýdenttiń 7-i júldeli oryndarǵa ıe bolyp, jalpy komandalyq esepte 7-oryndy ıelense, 2019 jyly chempıonatqa qatysýshylar Máskeý qalasyndaǵa DNG Mori akademııalyq bazasynda, №2 Chelıabınsk pedagogıkalyq kolledjinde, Almaty qalasyndaǵy Rotenberg kompanııasy, DOSTI ınnovasııalyq ortalyǵy, «Alageum Electric» AQ-nyń Almaty qalasyndaǵy qurylymdyq bólimshesi «LevIntegrasııa» JShS bazasynda, Shymkent qalasyndaǵy «Elianto» fırmasy men «Knauf» kompanııasynyń Shymkent qalasyndaǵy fılıalynda, «Shymkent lıft-stoı» mekemesinde jáne t.b. kásiporyndar bazalarynda taǵylymdamadan ótip, daıyndyq jumystaryn kúsheıtý nátıjesimen Nur-Sultan qalasynda 2019 jyldyń 11-15 qarasha kúnderi ótkizilgen «WorldSkills Kazakhstan-2019» V respýblıkalyq chempıonatyna oblys atynan qatysqan 33 stýdenttiń 17-si (4 altyn, 2 kúmis, 2 qola, 9 medal) jeńimpaz atanyp, jalpy komandalyq esepte Túrkistan oblysy úshinshi oryndy ıelendi. 2020 jyly 16 – 25 qyrkúıek aralyǵynda ótkizilgen «WorldSkills Russia» Halyqaralyq chempıonatyna Túrkistan óńirindegi Kentaý kópsalaly kolledjiniń túlegi, «WorldSkills Kazakhstan-2019» V respýblıkalyq chempıonatynyń altyn medal ıegeri Táliphan Maqsat «Syrlaý jáne árleý jumystary» quzyrettiligi boıynsha qatysyp, júldeli III orynǵa ıe boldy.
Kásiptik bilim berýdiń keshendi jospary
2020 jylǵy «Úzdik pedagog» ataǵyn ıelený konkýrsyna oblystyń atynan 3 pedagog iriktelip, materıaldary respýblıkalyq komıssııaǵa usynyldy. Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdi damytý maqsatynda turaqty túrde jumystar júrgizilip, eseli jetistikterge jettik. Basqarmasynyń buıryǵymen ekonomıkanyń damýyna qajetti basymdyqtarǵa baılanysty 8 sala boıynsha (bilim berý, qyzmet kórsetý jáne týrızm, tehnıkalyq jáne tehnologııalyq, kólik, tigin jáne toqyma óndirisi, IT-tehnologııalar, qurylys, aýyl sharýashylyǵy) oblysta 17 kolledjde 22 mamandyq boıynsha quzyrettilik ortalyqtar qurylyp (24.10.2018 jylǵy №283 buıryǵy), oblystaǵy tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý salasyn damytýdyń keshendi jospary jasaldy. Qazirgi tańda atalǵan jospar boıynsha tıisti is-sharalar ótkizilýde. Atalǵan josparǵa sáıkes birqatar keleli jumystar aqtarylyp, «Nazarbaev Zııatkerlik mektepteri» DBBU-nyń pedagogıkalyq sheberlik ortalyǵymen 2019 jyly túzilgen memorandým aıasynda pedagogıkalyq mamandar jańartylǵan bilim berý mazmunyn ıgerý úshin pedagogıkalyq kolledjderde arnaıy pánderden sabaq beretin 233 oqytýshy biliktiligin arttyrý kýrsynan ótti. Bıylǵy 2020 jyly «TALAR» KEAQ-nyń uıymdastyrýymen 80 arnaıy pán oqytýshylary, kásipkerlik negizderinen 16 oqytýshy, IT-tehnologııadan 3010 oqytýshy, jalpy orta bilim pánderi boıynsha jańartylǵan bilim berý mazmunyn oqýǵa 562 oqytýshy biliktilikti arttyrý kýrstarynan ótti.
Atalǵan ortalyqtardyń jumysyn jandandyrý maqsatynda mamandyqtar boıynsha oblystyq baıqaý men semınarlar, sonymen birge «Festo» (Germanııa) kompanııasynyń ókilderin tartýmen mehatronıka boıynsha trenıng, «Vision ınternet marketıng» kompanııasynyń mamandaryn tartýmen IT—tehnologııa salasy boıynsha 22 azamat oqytý kýrsynan ótkizildi. Sonymen qatar, kásiptik bilim salasyn damytýda Túrkııa Respýblıkasynyń Túrik yntymaqtastyq jáne úılestirý agenttigimen, О́zbekstan Respýblıkasy joǵary jáne arnaıy orta bilim berý mınıstrligimen, Germanııalyq «KNAUF»kompanııasynyń Qazaqstandaǵy fılıaldarymen salalar boıynsha pedagog kadrlar men bilim alýshylardyń óndiristik taǵylymdamasyn uıymdastyrý boıynsha kelissózder júrgizildi. Keles aýdanyndaǵy №13 kolledj О́zbekstan Respýblıkasy, Tashkent qalasyndaǵy 3 kolledjben yntymaqtastyq júrgizý týraly kelisim-sharttar jasasty. Kolledjder arasynda kásiptik bilim berýdiń ozyq tájirıbesin taratý jáne tájirıbe almasý maqsatynda TrueConf baǵdarlamalyq portaly arqyly onlaın-sabaqtar men vıdeokonferensııalar uıymdastyrylyp, eki jyl ishinde (qashyqtyqtan oqytý bastalǵanǵa deıin) 236 onlaın-sabaq taratyldy.
Búgingi tańda, qyzmet kórsetý, tigin jáne toqyma óndirisi quzyrettilik ortalyqtar О́zbekstan Respýblıkasymen tamaqtandyrýdy uıymdastyrý, aspaz, kondıter, daıashy, tigin óndirisi, kıim dızaıny, shashtaraz t.b. qyzmet kórsetý mamandyqtary boıynsha «Renovation services group» jáne О́zbekstannyń kórkemóner Akademııasy janyndaǵy P.Benkov atyndaǵy respýblıkalyq kórkemóner kolledjimen yntymaqtastyq ornatyp, birlesken jumystar atqarylýda. Sheteldik yntymaqtastyq sheńberinde Kentaý polıtehnıkalyq kolledjiniń quryltaıshysy «Kentaý transformator zaýyty» AQ-men Germanııalyq kompanııa ókilderi birlesip, sapaly mamandardy daıarlaý boıynsha memorandým túzildi. Nátıjesinde kolledj ataýy «Qazaq-nemis polıtehnıkalyq kolledji» dep aýystyrylyp, kolledjdiń arnaıy pán oqytýshylary men kásiporyndaǵy stýdentterdiń tájirıbe jetekshisi Germanııada taǵylymdamadan ótip, halyqaralyq tájirıbeni endirýde. Túrkistan oblysynda tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdi damytýdyń 2019-2020 jyldarǵa arnalǵan óńirlik baǵdarlamasy ázirlenip, atalǵan Jol kartanyń tıisti tarmaqtaryn oryndaý, sarapshylardy sertıfıkattaý jáne biliktiligin arttyrý arqyly halyqaralyq WorldSkills standarttaryna qol jetkizý; sonymen qatar, qorytyndy attestattaý kezinde demonstrasııalyq emtıhandaryn ótkizý kómegimen bitirýshi túlekterdiń kásibı daǵdysyn nyǵaıtý, qorytyndy attestattaý komıssııasynyń músheleri bolyp taǵaıyndalatyn jumys berýshilerge túlekterdiń zamanaýı talaptarǵa sáıkes keletinin dáleldeı otyryp, jumyspen ornalasqan bitirýshilerdiń úlesi arttyryldy. Bıylǵy jyly jospar boıynsha 2 kolledjde (10,5%) demonstrasııalyq emtıhandar ótkizilip, túlekterge Skills-sertıfıkattary berildi.
Zamanaýı jabdyqtaýmen qamtamasyz etildi
Jobany júzege asyrýǵa 2019 jyly Jastar jylynyń ashylý saltanaty kezinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Á. Nazarbaev bastamashylyq etti. «Jastar – El tiregi» ulttyq jobasy sheńberinde oblysta 12 kolledjdi «Jas maman» jobasyna sheńberinde 2020-2021 jyldary zamanaýı qural-jabdyqtarmen qamtý maqsatynda tıisti jumystar júrgizilýde. Atap aıtqanda, 2020 jyly 1,6 mlrd teńgege 5 kolledjdi, 2021 jyly 2,1 mlrd teńgege 7 kolledjdi zamanaýı qural-jabdyqtarmen qamtý iske asyrylýda. Atalǵan Joba aıasynda 12 kolledjdi fındik SapranoGroup kompanııasymen halyqaralyq salalyq akkredıtteýden ótkizý josparlanǵan.
Prezıdent tapsyrmasy boıynsha oblystyq kásipkerler palatasynyń usynysy boıynsha 2019 jylǵy 27 jeltoqsan kúni ótken elektrondy tenderdiń qorytyndysymen 3 kolledj (Túrkistan joǵary agrarlyq kolledji, Túrkistan ındýstrıaldy-qurylys kolledji, №16 kolledj) satyp alý quqyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa berildi. Qazirgi tańda, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is qımyl Agenttiginiń bastamasymen basqarmaǵa qarasty 26 jáne 19 jeke menshik kolledjde «Sanaly Urpaq» jobasy júzege asýda.
Jastar.kz jobasy aıasynda «Jastar sybaılas jemqorlyqqa qarsy» taqyrybynda 14 aksııa uıymdastyrylyp, oǵan 2000-nan astam stýdent qatysty. Áleýmettik jelilerdegi bilim berý uıymdarynyń paraqshalary arqyly beınerolıkter taratylyp, túsindirme jumystary júrgizildi. Semestrdiń aıaqtalýyna oraı kolledjderde «Parasyz sessııa» aksııalary men «Jemqorlyqqa jol joq!», «Sybaılas jemqorlyqqa degen áleýmettik kózqaras», «Sybaılas jemqorlyq – qaýipti indet», t.b. taqyryptarda semınarlar men dóńgelek ústelder turaqty túrde ótkizildi.
Oblystaǵy 64 kolledjde jyl saıyn Bilim kúni merekesine oraı biryńǵaı «Adaldyq saǵaty» ótkizilip, áleýmettik jelilerde «Ustazdar syılyq almaıdy» atty estafeta jarııalandy. Sonymen qatar, kolledjderde Parasattylyq mektepteri ashylyp, Integrity Shop dúkenderi ashylyp, sybaılas jemqorlyqqa qarsy ımmýnıtetti qalyptastyrý jumystary júrgizilýde. Sybaılas jemqorlyqty aldyn alý maqsatynda jyl saıyn basqarmanyń buıryǵymen 8-10 azamattan quralatyn baqylaýshylar shtaby, 218 qoǵamdyq ókilderden quralǵan mobıldi baqylaýshylar toby qurylyp, kolledjderdegi qabyldaý emtıhandary kezinde sybaılas jemqorlyq faktileriniń oryn alýyn boldyrmaý, emtıhandardyń ótýine ashyqtyq pen jarııalylyq qamtamasyz etilýde.
Sonymen qatar, qabyldaý emtıhandaryn ótkizý kezinde obektıvtilikti arttyrý maqsatynda Túrkistan oblysy boıynsha arnaıy monıtorıngik top músheleri oqý oryndarynyń qabyldaý komıssııa quramyna qosymsha buıryqpen engizilip, oqýǵa qabyldaý emtıhandarǵa qoljetimdiligi qamtamasyz etildi. Atalǵan jumystardy turaqty túrde jalǵasyn taýyp, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres baǵytyndaǵy jumystar jandandyrylady. Taǵy bir nazar aýdararlyq jetistik retinde Jastar.kz jobasy sheńberinde Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń bastamasymen «QR kolledjderiniń 100 úzdik stýdenti» jobasyna oblystaǵy 12 stýdent irikteýden ótip, 2 bilim alýshy 100 úzdik stýdent tizimine engenin atap ótýge bolady. 2020 jyly 16-25 qyrkúıek aralyǵynda Jobanyń oblystyq kezeńi ótkizilip, jeńimpazdar respýblıkalyq kezeńge joldama aldy.
Pedagog-psıhologtardyń kásibı biliktiligin arttyrý maqsatynda «Pravo» qoǵamdyq qorynyń «Shans» kámeletke tolmaǵandardy psıhologııalyq-áleýmettik, quqyqtyq qoldaý ortalyǵynyń uıymdastyrýymen jeltoqsan aıynda 2 oqytý semınary uıymdastyrylyp, oǵan 51 qyzmetker qatysty.
Sonymen birge, «ReFrame» tulǵalyq damytý ortalyǵynyń mamandaryn shaqyrtý arqylý 66 pedagog-psıholog biliktiligin arttyryp, «Talap»KEAQ-nyń uıymdastyrýymen 2679 pedagog IT kýrstary boıynsha qashyqtyqtan oqytý tehnologııasyn meńgerý sheńberinde arnaıy daıarlyqtan ótti.
Atqarylǵan jumystar az emes, alǵa qoıylyp otyrǵan maqsattar odan da kóp. Aldaǵy ýaqytta oblystaǵy tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý salasyn damytý úshin árbir kolledj pedagogynyń úlesi zor ekenin eskere otyryp, jalpy pedagogtar qaýymyn Qazaqstandaǵy kásiptik bilim berý salasynyń 80-jyldyq mereıtoıymen quttyqtaı otyryp, tolaǵaı tabys tileımiz.
Rahııa Asanova
Túrkistan oblysy adamı áleýetti damytý basqarmasy basshysynyń orynbasary, «Qurmet» ordeniniń ıegeri
