Komıssııa otyrysynyń jumysyna elimizdiń zań shyǵarýshy, atqarýshy jáne sot bıligi salalarynyń, halyqaralyq jáne úkimettik emes uıymdardyń, advokatýranyń, jurtshylyqtyń jáne BAQ ókilderi qatysty.
– Búgingi qoǵamdaǵy mańyzdy máseleniń biri – turǵyn úı. Úı bolmasa kúı bolmaıtynyn estııar baladan eńkeıgen qartqa deıin biledi. Sondyqtan kezinde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen baspanaly bolý máselesine qatysty qolǵa alynǵan birqatar baǵdarlama bar. Atalǵan baǵdarlamalar jastardyń, zeınetkerlerdiń, ózge de áleýmettik toptardyń ıgiligine aınalǵanyn otandastarymyz jaqsy biledi. Sol sııaqty, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýynda osy máselege aıryqsha kóńil bólip, Úkimetke, jergilikti bılik ókilderine, quzyrly organdarǵa birqatar tapsyrma berdi. Keı-keıde bizdegi jaǵdaıǵa ózimiz óte synı kózqaraspen qaraımyz. Alaıda ózge eldermen salystyrǵan kezde bizdiń memlekettiń tarapynan jasalyp jatqan sharýany aıryqsha mol dep aıtýǵa bolar edi. Biz Eýropa elderiniń azamattarymen jıi hat-habar alysyp, baılanys ornatyp turamyz. Sol kezde shetel azamattary elimizdegi memleket esebinen (keı kezderi tegin) jeke azamattardyń turmys jaǵdaıyn jaqsartýǵa, ásirese baspanaly bolýyna múmkindik jasalyp jatqanyna tańǵalady, – dedi Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń tóraǵasy Qýanysh Sultanov.
Onyń aıtýynsha, elimizde azamattardyń quqyǵyn saqtap, olardyń turmystyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa qatysty memleket tarapynan kóp qoldaý kórsetilýde. Máselen, bıylǵy pandemııa kezinde otandastarymyzǵa, ásirese medısına salasynyń qyzmetkerlerine memlekettik kómek retinde birqatar qoldaý jasaldy.
Otyrys barysynda Komıssııa músheleri kóp jyl buryn zańnamada belgilengen tártippen satyp alǵan páterleriniń qunyn tolyq tólep qoıǵan, biraq qurylys kompanııalary basshylarynyń nemquraıdylyǵynan jáne jergilikti atqarýshy organdar men prokýratýra tarapynan baqylaýdyń joqtyǵynan osy satyp alǵan páterlerinde tek úlestik qatysý nemese sessııa sharttarymen turyp jatqan azamattar memleket jáne qoǵam tarapynan erekshe qorǵaýda bolýlary kerek ekendigin atap ótti. Atalǵan máselege qatysty Nur-Sultan qalasy ákiminiń orynbasary Nurlan Nurkenovtiń baıandamasy da tyńdaldy.
– 2018 jyly elordada kúrdeli máselege aınalǵan 52 nysan tirkelgen bolatyn. Búginde mundaı nysandardyń sany – 41. Iаǵnı 2019-2020 jyldary 11 nysan qoldanysqa engizildi. Jyl sońyna deıin taǵy 9 nysandy qoldanysqa engizý josparlanýda. Osylaısha, buǵan deıin atap ótken 52 nysannyń 20-sy halyq ıgiligine beriledi degen sóz. Alaıda áli de 13 myń úlesker ózderine tıesili baspanaǵa qol jetkize almaı otyr. Úleskerlik negizde boı kóteretin árbir nysan boıynsha Jol kartasy qabyldandy. Olardy qarjylandyrý kózi anyqtaldy. «Elorda qurylys kompanııasy» JShS ýákiletti kompanııa retinde belgilendi. Vedomstvoaralyq komıssııanyń otyrysy da únemi ótkizilip keledi. Bul otyrystarda nysandardyń qurylysyn aıaqtaýǵa qatysty barlyq qajetti sheshimder qabyldanady. Osy jyly máseleli nysandardyń qurylysyn aıaqtaý úshin qor esebinen qosymsha 40 mlrd teńge bólindi. «Terrıtorııa komforta», «Jaǵalaý» syndy problemalyq turǵyn úı keshenderi aıryqsha baqylaýda. Apta saıyn úleskerlermen kezdesý jıyndary ótkiziledi, – dedi N.Nurkenov.
Onyń aıtýynsha, máseleli turǵyn úılerdiń qurylysyn aıaqtaý jumystary kestege sáıkes júrgizilip jatyr. Ár jylda atqarylatyn jumystar josparlanyp qoıypty. Máseleli nysandardyń eń sońǵysy 2023 jyly salynyp bitetin kórinedi. Iаǵnı 2018 jyly elordada mundaı nysandardyń sany 52 bolǵan bolsa, osy olqylyqtyń orny bas-aıaǵy 5 jylda tolmaq. Osylaısha, bıyl barlyǵy 19 nysan paıdalanýǵa beriledi. Sonymen qatar keı nysandardyń qurylysy úleskerlerdiń óz kúshimen aıaqtalady eken.
Komıssııa otyrysynda turǵyn úılerdiń qurylysy jáne jyljymaıtyn múlik obektilerin turǵyndardyń jekemenshigine berý kezinde azamattardyń turǵyn úı quqyqtaryn qamtamasyz etýde atalǵan taqyryptyń mańyzdy baǵyttardyń biri retindegi ózektiligi men mándiligine erekshe nazar aýdaryldy.
– Álemdi ábigerge salǵan pandemııa qaladaǵy úleskerlik qurylysqa ǵana emes, jalpy qurylys salasyna keri áserin tıgizgeni belgili. Shekteý sharalary qurylysshylardyń, mamandardyń júrip-turýyna kedergi keltirdi. Tipti keıbir qurylys materıaldaryn tasymaldaý, jetkizý kezinde de máseleler boldy. Soǵan qaramastan, qurylys qarqynyn tómendetken joqpyz. Máselen, kommersııalyq qurylys týraly aıtatyn bolsaq, biz alǵa qoıǵan josparymyzdan shyǵyp, qurylys kestesinen aýytqyp ketken joqpyz. Sondyqtan bıyl paıdalanýǵa berilýi josparlanǵan nysandardyń barlyǵy ýaqtyly boı kóteretin bolady, – dedi N.Nurkenov.
О́z kezeginde Komıssııa músheleri prokýratýra jáne qarjylyq baqylaý organdaryna jergilikti atqarýshy organdar men qurylys júrgizý uıymdarynyń memlekettik turǵyn úı baǵdarlamalaryn oryndaýyn únemi tekserip turýlary kerek ekendigi usynyldy.
Sonymen qatar Komıssııa otyrysynda О́lim jazasynyń kúshin joıýǵa baǵyttalǵan Azamattyq jáne saıası quqyqtar týraly halyqaralyq paktiniń ekinshi Fakýltatıvtik hattamasyna Qazaqstan Respýblıkasynyń qol qoıýynyń ózekti máseleleri talqylandy.
О́zderińiz biletindeı, bıyl 23 qyrkúıekte Nıý-Iorktegi BUU-nyń shtab-páterinde О́lim jazasynyń kúshin joıýǵa baǵyttalǵan Azamattyq jáne saıası quqyqtar týraly halyqaralyq paktiniń ekinshi Fakýltatıvtik hattamasyna Qazaqstan Respýblıkasy qol qoıdy. Búginde atalǵan halyqaralyq uıymnyń quramyndaǵy 193 memlekettiń 88-i osy О́lim jazasynyń kúshin joıýǵa baǵyttalǵan ekinshi Fakýltatıvtik hattamanyń qatysýshylary sanalady, – dedi Syrtqy ister mınıstrliginiń Erekshe tapsyrmalar jónindegi elshisi, Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń sarapshysy Úsen Súleımen.
Komıssııa otyrysynda tujyrymdalǵan usynymdar Memleket basshysynyń, Parlament pen Úkimettiń nazaryna jetkiziletin bolady.
